Get a site

Te humbur nder shekuj…Ku jemi sot?

Te humbur nder shekuj…Ku jemi sot?

Te humbure nder shekuj...Ku jemi sotNga: Skender Shala

Ku jemi sot?

-Në një pellg mbrenda vetëvetës. Si ujtë e fontanes në rrotacion që duket i kthjellt por nuk pihet.Merremi me cdo gjë, fare të parëndësishme edhe me botën, por vetëm me atë cfar po na kërkon koha nuk merremi?! Politikat tona në dy pjestë, janë të deshtuara. Madje edhe të cftyrura me plot të keqija. Si të deshtuara po shifen edhe institucione vitale kombtare me indifërentizmin të pakuptimt! Në ketë vorbull sikur jemi të gjithë duke u sillur vërdallë!

-Sikur jemi pajtuar me ketë agoni?! -A ka mbet ore kush i kthjellt ti del zot këti vendi? A e dijmë ore së po na grryhet dheu ndër këmbë për cdo ditë! Po luftohemi nga mbrenda nga llojë-llojë faktoresh! A e dijmë o popull së Sërbija, Greqija dhe Turqija do të përdorin cdo mekanizëm që të na shkatrrojnë si komb, me të ,,drejt” së rrezikohët historija e tyre.

 [the_ad id=”4118″]

Kapet rrugës për në Siri djali i një zyrtari të Qeverisë së Kosovës

Kapet rrugës për në Siri djali i një zyrtari të Qeverisë së Kosovës

145349408963980

Visar Cakiqi, së bashku me të fejuarën e tij, pak para këtij Viti të Ri, ka nisur udhëtimin për në Siri, për t`iu bashkuar luftës e për t`u rreshtuar karshi grupit terrorist, ISIS.

Mirëpo, ata nuk kanë arritur në këtë destinacion. Janë ndaluar nga autoritetet e Turqisë në Aeroportin e Stambollit në mes datave 28-29 dhjetor.

Të nesërmen, sipas burimeve të “Kohës Ditore”, janë thyer mbrapshtë në Prishtinë, duke i dorëzuar tek autoritetet kosovare. Cakiqi tashmë është në paraburgim derisa e fejuara e tij po mbrohet në liri.

Ai është edhe djali i një zyrtari në Qeverinë e Kosovës dhe njëherësh nënkryetarit të PDK-së në Podujevë, Ismet Cakiqi. (zeri.info)

[the_ad id=”4118″]

GJUHA SHQIPE ËSHTË TRASHËGUESJA E PELLAZGJISHTES

GJUHA SHQIPE ËSHTË TRASHËGUESJA E PELLAZGJISHTES

Pellazget-Mathieu-Aref

Shkruan: Arif Mati (Aref Mathieu)

Për sa i përket historisë ose gjuhës shqipe, sot, çfarë duhet të provojnë dijetarët si parahistorianët, historianët, arkeologët ose gjuhëtarët? Së pari, duhet provuar shkencërisht me anë të studimeve dhe hulumtimeve të thelluara të bazuara me argumente provuese, akte dhe fakte të pakundërshtueshme dhe analiza të drejta se shqiptarët janë me të vërtet pasardhësit e pellazgëve. Këta pellazgë të famshëm janë keqtrajtuar prej shumicës së historianëve dhe gjuhëtarëve modernë me këtë fjali lapidare: «Pellazgët, popull parahelenik, janë tretur pa lënë gjurmë». Ja gabimi fatal që ka penguar breza të tërë dijetarësh të mos shkojnë më larg në hulumtimet për këta pellazgë. Vetëm në shekullin XIX të erës sonë dhe në fillim të shekullit XX disa dijetarë filluan të studiojnë gjuhën shqipe, midis të cilëve një numër i madh gjuhëtarësh gjermanikë (gjermanë dhe austriakë si Nobert Jokl’i, Majeri, von Hahni, Kreçmeri dhe të tjerë jo më pak të njohur). Për fat të keq, ajatollahët e gjuhësisë moderne (dhe të asaj që pranohet prej të gjithëve) nuk i kanë marrë para sysh këto punime që dalin nga shtigjet e rrahura. Ata veç kanë pranuar (pa e studiuar me rrënjë dhe pa pasë përdorur dialektin gegë, të cilin e përfillën fare) se gjuha shqipe është gjuhë «indoeuropiane» (skaj që unë nuk e pranoj) që përbën një degë më vete në gjenealogjinë (çka nuk do të thotë patjetër «etnogjenezë») e gjuhëve. Ja pse nuk është thelluar studimi i kësaj gjuhe (veçanërisht dialekti geg i veriut që mbetet «një fosil i gjallë»). Ky gabim i dyfishtë (Pellazgë të injoruar dhe gjuha shqipe e shtënë në dollap) bëri që gjuha shqipe të përjashtohet nga studime dhe hulumtime në kuadrin e këtij «akademizmi indoeuropian», kahja e shmangur e të cilit e ka zhytur këtë disiplinë në një qorrsokak të vërtetë. Ja pse, për këtë çështje, studime gjuhësore të ndryshme kanë lulëzuar në anarki. Ja pse, edhe sot e gjithë ditën, gjuhëtarët shqiptarë (të nënshtruar ndaj kësaj «ideologjie» indoueropianiste) nuk bëjnë be veçse për «ç’është e pranuar bashkarisht». Për ata, të gjithë ata që dalin nga kjo vijë «zyrtare» janë «revizionistë, negacionistë ose sharlatanë», që i quajnë persona non grata në «klubin» e tyre. Kjo që sapo thashë nuk është veçse një parantezë, sepse thelbësorja nuk është të provosh që shqipja është gjuhë shumë e lashtë a universale a e vetmja në botë a prej së cilës kanë dalë gjithë të tjerat! Jo, s’duhet vënë qerrja para qeve. Më e rëndësishmja është të provosh që shqiptarët rrjedhin prej pellazgëve dhe që grekët janë pushtuesit e vendit të pellazgëve dhe që kanë marrë kulturën e tyre. Vetëm duke u nisur nga ky pohim (me prova, sigurisht) do të mund të thuhet se “me të vërtetë” gjuha shqipe (“fosil i gjallë ») është vërtet trashëguesja e kësaj «pellazgjishteje të lashtë». Marrë përsipër, pa turp të shtirë, atësinë e këtyre dy skajeve, si edhe atë «semito-egjiptian» që ka të bëjë me origjinën e grekëve: i duhet dhënë Cezarit ajo që i takon Cezarit! Të shumtë janë sot ata që i përdorin këto emërtime pa zënë në gojë burimin e tyre.
Si duhet provuar që pellazgët janë stërgjyshërit e shqiptarëve?
Në fillim duhet provuar që ata bëjnë pjesë në një bashkësi etnolinguistike të pafund që shkonin nga Atlantiku në Detin e Zi dhe nga të dy brigjet e Danubit në Kretë dhe ishujt Egje, pa harruar se ata kanë kaluar nga Ballkani në Azi të Vogël. Po vë në dukje, kalimthi, se pellazgët (që unë i kam quajtur Homo Pelasgus, skaj tjetër ky imi) janë popull autokton dhe nuk vijnë nga Azia si mendojnë (pa asnjë provë), sot e gjithë ditën, disa medje të informuara keq, dashakëqinj ose krejt të paaftë. Gjithashtu duhet sjellë prova se nuk bëhej fjalë për një popull laragan që përmblidhte etni të ndryshme por që bëhej fjalë me të vërtetë për një popull të vetëm të përbërë nga fise që kanë mbajtur emra të ndryshëm por që kanë pasur një kulturë të përbashkët dhe që kanë pasë folur një gjuhë të vetme (pellazgjishten e lashtë) me dialekte të ndryshme. Kjo është «etnogjeneza» e vërtetë e gjuhëve indoevropiane. Për ta mbështetur gjithë këtë argumentim, më është dashur «të shkoqit» pothuaj të gjitha shkrimet e antikitetit që nga Hekateu i Miletit dhe Helanikos i Mitilenës dhe duke vazhduar me Herodotin dhe Tukididin deri te kritikët aleksandrinë të shekullit III para erës sonë. Gjithashtu, duket shkoqitur dhe thelluar studimi i teksteve moderne për të nxjerrë andej argumentet e nevojshme për t’u provuar gjuhëtarëve se ata kanë hyrë në «rrugë të gabuar» duke përqafuar ideologjinë «indoeuropianiste». Duhet provuar se «Mikenienët» (emër modern, i panjohur prej të lashtëve dhe i sajuar prej Shlimanit) nuk qenë grekë dhe se këta të fundit qenë me të vërtetë me origjinë semito-egjiptiane. Duhet provuar, gjithashtu, se «mitologjia» e quajtur greke nuk qe veçse një mitologji e dalë nga qytetërimi i lashtë i pellazgëve dhe të cilën grekët e uzurpuan dhe e manipuluan (për t’i shërbyer çështjes së tyre) kur erdhën në rajonin balkano-egjejan rreth shekullit VIII para erës sonë (me egjiptianin Danaos, Fenikasin Kadmos dhe asirianin Pelops).
Duhet, gjithashtu, provuar që shkrimi domethënë ligjërimi (dhe jo domosdo alfabeti) i «linearit B» (dalë prej linearit A i Kretasve, gjuha e të cilëve nuk është deshifruar kurrë) ishte ajo e pellazgëve sepse grekët nuk gjallonin ende në atë kohë. Duhet vënë në pah periudha e quajtur «Motet e errëta » (1200 deri në 800 para erës sonë) ku nuk dihet gjë fare për mungesë dokumentesh të shkruara (të shkatërruara prej grekëve kur erdhën rreth viteve 800). Megjithatë pjesa më e madhe e shkencëtarëve të specializuar në historinë parahelenike është e bindur se pellazgët zotëronin një alfabet dhe një shkrim të tyrin: pa sjellë prova, kuptohet vetvetiu. Për këtë çështje nuk ka veçse hamendësime provash meqë alfabeti i tyre është zhdukur; po jo pellazgët që kanë lënë një trashëgimi të madhe «gojore» të transmetuar nga brezi në brez (Iliada, Odiseja, mitologjia, legjenda të ndryshme, substrat gjuhësor të lashtë).
A i zhdukën grekët gjurmët e këtij qytetërimi prej të cilit u frymëzuan dhe i muarën kulturën?
Po, meqë nuk ka asnjë shkrim të kësaj periudhe të gjatë të quajtur «Motet e errëta». Për fatin e tyre të keq krimi nuk qe i përsosur: ata nuk e kanë menduar se një ditë do të zbulohej se emrat e mitologjisë dhe fjalë të tjera të «greqishtes së lashtë» do të shpjegoheshin me dialektin gegë të Shqipërisë së Veriut. Dhe nuk e zhdukën dot gjuhën shqipe, që, sot, është mjeti kryesor që ka bërë «t’i hiqen petët lakrorit»! Megjithatë pellazgët dhe ilirët që humbën alfabetin e tyre ose që e braktisën për arsye që nuk dihen, vazhduan të shkruajnë gjuhën e tyre duke marrë alfabetin më në modë (në epokat e tyre përkatëse): kret, grek, etrusk, latin … Keltët (Keltos ishte vllau i ilirosit na thotë legjenda) kanë vepruar njësoj duke përdorur, përgjithësisht, alfabetin latin. Dhe më në fund, shqiptarët kur deshën të shkruajnë gjuhën e tyre përdorën dora – dorës alfabetin grek ose latin, madje edhe arab (meqë otomanët përdornin alfabetin arab). Por, shkurt, katolikët shqiptarë muarën alfabetin latin, për të shkruar gjuhën e tyre liturgjike midis shekullit XII dhe XIV. Më së fundi rreth fundit të shekullit XIX u krijua alfabeti «i shqipes» (1878, Lidhja e Prizrenit). Sidoqoftë, ky alphabet u ripunua duke krijuar, me shkronja latine, shkronja speciale për t’ia përshtatur fonetikës shqipe (1908, Kongresi i Manastirit). Ai u institucionalizua vetëm më 1917. Ky alphabet që u bë zyrtar është ai i ditëve tona. Ataturku u frymëzua nga ky alphabet për të zëvendësuar alfabetin arab të turqve.
Logjikisht, si do të kishin mundur të gjallonin gjatë kësaj periudhe të heshtur (1200-800) madje edhe asaj të mëparshme (2000 para erës sonë)? Si mundeshin ata të dilnin nga ky ”hiç”, nga ky “no man’s land grek”?
Duhet provuar, më së fundi, se s’ka pasur kurrë luftë të Trojës midis grekëve dhe pellazgëve midis 1193 dhe 1183 (datë kjo e shpikur prej matematikanit Erastoten në shekullin III para erës sonë!) por që ishte fjala për një epope shumë të lashtë (“Zemërimi i Akilit” të transformuar prej pushtuesve helenë në “Iliade”) që tregon për disa përleshje midis fiseve pellazgjike (në Iliadë ka pellazgë në të dy kampet!) dhe të kënduara nga qyteti në qytet prej rapsodëve të famshëm ose aedëve, poetëve epikë. Lufta e vërtetë e Trojës është ajo e pushtimit prej helenëve të vërtetë – rreth 680 para erës sonë – i pjesës veriperëndimore të Anadollit të sotëm, që dikur quhej “Ilion”. Pra, nuk është Troja e lashtë e treguar te “Odiseja” e famshme e Homerit (që ka shumë gjasa të ketë jetuar por që nuk ka shkruar asnjëherë asgjë!) por ajo e një lufte tjetër, të asaj të fillimit të “kolonizimit grek” në 680 para erës sonë. Ja pse epopeja e lashtë pellazgjike (“zemërimi i Akilit”) u quajt “Iliadë” (nga emir i qytetit Ilion). E gjithë kjo lexohet qartë ose “midis rreshtave” në të gjitha shkrimet antike, pra edhe në poemat epike të quajtura homerike, në teogoninë e Hesiodit dhe në shumë tekste të autorëve antikë grekë. Për të provuar këto, kam shkruar vëllimin tim të dytë: “Greqia Mikenët = Pellazgët ose zgjidhja e një enigme”. Për të kurorëzuar “të tërën”, pasi të sillen të gjitha provat, duhet të ndërhyjë “kriteri gjuhë”. Pra duhet filluar me historinë dhe jo me Gjuhën. E pata gabim që botova, të parin, librin tim « Shqipëria…”. Duhet ta kisha filluar me të dytin « Greqia… ». Dhe me të vërtetë, për të provuar që gjuha shqipe është më e lashtë se gjuha greke duhet më parë të provohet që etnia shqiptare ka gjalluar (përmes trako-ilirëvë të ndërfutur) para grekëve dhe se këta të fundit janë pushtues që zunë Ballkanin, Egjeun dhe Azinë e Vogël pas shekullit VIII para erës sonë.
Nuk mund të thuhet kurrsesi (si po lexoj andej-këndej) që grekët janë flurim i një etnie moderne të kryqëzuar dhe që greqishtja kurrë nuk ka qenë folur para kohëve moderne! Qysh nga mesi i shekullit VI para erës sonë, nga koha e Pisistratit, dalin tekste greke me shfaqjen e poemave epike, të dala nga tradita gojore pellazgjike (të ripunuara për t’i shërbyer çështjes së pushtuesve të rinj), të transkriptuara në këtë greqishte të vjetër që po lindte. Nuk duhet harruar se grekët në Ballkan, në Egje, në Azinë e Vogël dhe në Itali ishin një «pakicë» qeverisëse pra një elitë që shkruante në gjuhën e vet (edhe pse ishte bastarde, domethënë e dalë nga një përzierje e hollë dialektesh pellazgjike – jonian/atike, eoliane, arkado-qipriote dhe doriane – dhe nga semito -egjiptiane). Grekët, me kohë, ndërtuan një etni të përzier dhe një gjuhë të përbërë. Por meqë nuk ishin shumë (pakicë etnike e tipit semitik në krahasim me pellazgët «bjondë me sy të kaltër», si na thotë Homeri te Iliada), kjo përzierje mbeti e çatmuar dhe pak e përhapur. Dhe me të vërtetë, si pohon Herodoti (shekulli V para erës sonë), jonianët ishin pellazgë të bërë helenë pasi mësuan greqishten. Pra greqishtja gjallonte në këtë epokë megjithëse e përzier. Drejtuesit dorianë (veçanërisht spartanët) qenë të vetmit helenë të vërtetë. Herodoti vetë pohon se drejtuesit (mbretërit) dorianë ishin me origjinë egjiptiane. Në Spartë, mbreti dorian Agios IV pohonte se kishte një spartan për tre periekë. Por, e dimë se Periekët, Hilotët dhe Penestët ishin ilirë të nënshtruar autoritetit të Spartës. Ata shquheshin si «punëtorë» (forca pune) në shoqërinë spartane: ushtarë, bujq, zanatçinj, skulptorë, etj. Mirëpo «dorë, dorët» do të thotë në shqipe «duart» domethënë «krahë pune» pra ata që punojnë me duart e tyre. Me kohë spartanët muarën emrin e popullit të nënshtruar: ata kanë pranuar dhe asimiluar qytetërimin e të mundurve. Pra janë gjithë këto përzierje (etni dhe gjuhë) që lindën grekët e ardhshëm.
Ja pse është e domosdoshme të thuhet se grekët kanë gjalluar me vonesë pasi asimiluan (madje uzurpuan) qytetërimin e pellazgëve që sapo mbërritën, domethënë pas shekullit VIII para erës sonë. Pra grekët nuk gjallojnë qysh prej shekullit XVIII madje qysh prej shekullit XXI para erës sonë si po na e çekanosin në tekstet shkollore dhe universitare qysh prej njëzet e pesë shekujsh. Në fillim greqishtja kishte shumë fjalë pellazgjike (në dialektet: jonian, eolian, arkado – qipriot dhe dorian). Kjo greqishte e lashtë kishte pra me të vërtetë një fond pellazgjik që shpjegohet me shqipen e sotme, që u ka qëndruar rrënimeve të kohës. Ja pse pjesa më e madhe e emrave të Mitologjisë «të quajtur greke» shpjegohet edhe tani me shqipen e sotme (dialektin gegë të Veriut të Shqipërisë, që ka ruajtur të njëjtin fond, të njëjtin ndërtim dhe të njëjtën « fonetikë » si pellazgjishtja e lashtë). Gjuha greke u formua si të gjitha gjuhët nga një nënshtresë (substrat) gjuhësore e lashtë me shumë ndihmesa semito -egjiptane ose të tjera. Prania e grekëve (tezga tregtimi dhe koloni) në gjithë pellgun e Mesdheut u dha mundësinë të përhapin gjuhën e tyre falë takimeve të shumta tregtare. Në fillim ishte gjuhë e folur deri në mes të shekullit VI para erës sonë (nën tiraninë e Pisistratit) epokë kur u shfaqën poemat epike: Iliada dhe Odisea, poema pellazgjike të traditës gojore që ishin në këtë gjuhë greke që po lindte.
Këtu po hap një parantezë.
Po e përsërit, grekët kur ardhën në Ballkan, në Egje dhe në Azinë e Vogël gjetën në vend një qytetërim, një gjuhë dhe një kulturë që e përvetësuan. Ata e muarën kulturën gjithë duke i futur elemente të kulturës dhe të gjuhës së tyre. Nuk po citoj veçse një emër, emrin e Akilit për të shpjeguar se si grekët kanë provuar «të përkthejnë dhe të interpretojnë» emra të cilët nuk i kuptonin, por që duhej t’u jepnin një domethënie: «Akhilleos» «(Akhille», të cilit grekët i shtuan prapashtesën «os ose eus») u anasuall «fonetikisht» në gjuhën e tyre me «i pabuzi»! Nga pesëdhjetë e dy epitetet që kanë të bëjnë me Akilin në Iliadë, kam nxjerrë «tetëmbëdhjetë» («Akili me këmbë të lehta», «Akili i shpejtë», etj.) që kanë të bëjnë me «shpejtësinë», me shkathtësinë ose me lehtësinë, pra jemi larg shpjegimit grek i pabuzi»!
Eureka!
Gjuha shqipe më erdhi në ndihmë: «Aq i lehtë». Nga ana tjetër Plutarku (Pyrrhus 1/1,2) pohon se thesprotët (epirotët e sotëm) e quanin atë «aspeitos» (në të vërtetë ka qenë «aspeit», grekët i shtuan prapashtesën e tyre «os»), emër ky që gjen shpjegim të përsosur në shqip « Asht i shpeit, dhe me kontraktim «ashpeit» ose shpeit (shqipja ka ruajtur këtë traditë të lashtë pellazgjike që përdor shpesh këtë lloj kontraktimi (më së forti njërrokëshe, monosilabike): si Zef për Jozef, etj.)! Ky shpjegim i dyfishtë i së njëjtës fjalë (midis aq e aq antroponimesh, teonimesh, eponimesh të tjera si edhe fjalë të tjera, të shpjegueshme me dialektin gegë të veriut të Shqipërisë), provon që gjuha shqipe është e vetmja gjuhë në Europë që ka ruajtur një fond shumë të vjetër të «pellazgjishtes së lashtë».
Është bindëse!
Kur «ardhën» grekët gjetën në vendin që pushtuan një « kulturë », një gjuhë, një mitologji dhe tradita: u përpoqën të shpjegonin në « gjuhën e tyre » emrat që nuk i kuptonin. Ja sepse grekët bënë trajtime të tilla të papërshtashme ose të çuditshme si për Penelopën, Ulisin, Agamemnonin, Menelaun, Odisenë, Afroditën, Rean, Tetisin, Kronosin, Demetrin, Korenë, Trojën, Argosin, Korinthin, Athinën, Olimpin, Pelionin, etj. etj. E gjithë kjo për të thënë se gjuha greke gjallonte ishte tashmë në shekullin VI para erës sonë. Gjithçka që nuk shpjegohet në shkrimet e lashta greke me shqipen, është thjesht me origjinë greke. Kjo gjuhe (edhe pse e përzjerë) u bë gjuhë e dijes, savante me ndikimin e njohur gjatë gjithë lashtësisë deri në epokën bizantine.
Latinishtja (idiomë e «Latiumit») është gjithashtu një gjuhë «e përbërë» e krijuar prej bujqërve të pasur të Latiumit (pas rënies së mbretërve etruskë) duke u nisur nga një fond etrusk i rëndësishëm, përzjerë me elemente të shumta greke (grekët, në fillim, ishin vendosur në krahinën e Kumes në Kampani – jugu i Napolit). Po kjo gjuhë nuk u shkrua veç duke filluar nga shekulli III para erës sonë! Ajo u përhap me fillimet e pushtimeve romake të krahinave europiane të banuara prej Keltëve dhe Galëve. Me kohë, kjo gjuhë ngjizi «nëngjuhë»: gjuhë «romane» të ardhura nga të folmet popullore të vetë latinishtes së quajtur («roman» d.m.th. dialekt «i Romës»), të quajtura sot neo-latine:
– italishtja (e dalë drejtpërsëdrejti prej latinishtes popullore),
– frëngjishtja (franciskishtja + kelto-galishtja + latinishtja),
– spanjishtja dhe portugalishtja (latinishte + ibero-keltishte + fenikishte + arabishte),
– katalanishtja (frëngjishte e vjetër + reto-romanishte + kastilanishte),
-rumanishtja (dako-gete, dalë nga trako-ilirishtja, + latinishte + më pak sllavishte, për shkak të ardhjes së sllavëve në shekullin VII pas erës sonë).
Vetëm një përjashtim: baskët kanë mundur të ruajnë gjuhën e tyre të lashtë falë infrastrukturës së vendit të tyre malor si, ndër të tjera, edhe shqiptarët. Gjuha baske duke ruajtur fjalët e vjetra pellazgjike (shih librin tim të parë «Shqipëria…») evoluoi në «rreth të mbyllur» duke krijuar neologjizmat e veta.
Duhet shënuar se deri në shekullin XVIII «latinishtja» do të luajë një rol të dorës së parë në krejt Europën si gjuhë e shkruar, shkencore dhe fetare. Sa i përket gjuhës italiane, ajo nuk u bë «gjuhë zyrtare komunikimi» veç duke filluar nga viti 1861 gjatë bashkimit të të gjitha territoreve të siujdhesës italike (plus Sicilia, Sardenja dhe veriu i siujdhesës) me hipjen në fron të Viktor Emanuelit të dytë, themeluesit të mbetërisë së parë «italiane»: lindi kombi «italian» me kryeqytet Firencen. Roma bëhet kryeqytet i Italisë më 1870.
Por të gjitha këto gjuhë, me kohë, kanë zhvilluar «veçantitë» e tyre dhe janë kthyer në gjuhë më vete, etj, etj. Pra po të marrim si shembull frëngjishten, mund të vërejmë se një fjalë «mund» të shpjegohet me shqipen, kjo nuk do të thotë se frëngjishtja rrjedh drejtpërsëdrejti prej pallazgo-shqipes, por prej ndikimit që ajo ka pasur njëherazi edhe nga keltishtja edhe nga latinishtja, dy gjuhë këto të ndikuara nga pellazgjishtja e lashtë. Ja pse nuk duhet thënë se të gjitha këto gjuhë rrjedhin «drejtpërsëdrejti» prej shqipes ose pellazgo – shqipes. Gjithë ç’duhet thënë, është se në zanafillë ka pasur një fond gjuhësor të përbashkët (pellazgjishtja), e cila me kohë pësoi ndryshime dhe transformime të veçanta për secilën gjuhë të folur në Europë. Pra është normale që «fjalë të vjetra» të këtij fondi gjuhësor pellazgjik (veçanërisht toponime, oronime, etnonime dhe disa fjalë mbeturinore) gjallojnë ende edhe sot në disa gjuhë (neo-latine, anglo-saksone ose gjermanike dhe në baskishte).
Të gjitha gjuhët e botës kanë pasur, në fillim, një zanafillë të veçantë për secilën prej tyre. Gjuha zanafillëse kineze gjatë shekujve ka ngjizur gjuhë të tjera që janë zhvilluar të shkëputura, në rreth të mbyllur, ose me një substrat të përbashkët: mongolishten, mandarinishten, kantonishten, tibetishten, vietnamishten, birmanishten, etj. I njëjti shembull vlen edhe për morinë e gjuhëve të Indisë ose të gjuhëve të ndryshme të Afrikës së zezë, etj. Po e përsërit, nuk është e domosdoshme të pohohet që gjuhë të shumta kanë dalë «drejtpërsëdrejti» nga pellazgo-shqipja. Askush në botë nuk mund të provojë se pellazgo-shqipja qe gjuha «e parë» d.m.th. ajo e fillimit të njerëzimit! Për mendimin tim, është diçka e pakuptim, krejt absurde. Po të thuhet se shqipja «deshifron dhe dekripton» gjithçka në Europë dhe gjetiu, u bëjmë dëm punimeve të kryera prej autorësh të besueshëm, kompetentë dhe seriozë. Kjo, veçanërisht, i dekredibilison ata.
Për fat të keq është bërë “mode” te disa shqiptarë (veçanërisht midis të rinjve dhe të atyre që nuk i njohin të fshehtat e gjuhësisë dhe të historisë së lashtë) të përkthejnë ose të interpretojnë në «shqip» çdo fjalë të huaj që u bie në dorë! Kjo vjen nga shtimi i librave në gjuhën shqipe dhe të huaj (të përkthyera) të botuara në Shqipëri (si historike ashtu edhe gjuhësore) që nga fundi i komunizmit. Kjo mund të kuptohet sepse regjimi komunist (për dyzet e pesë vite) ua rrëmbeu shqiptarëve historinë e tyre të vërtetë: ata janë të etur të njohin identitetin e tyre të vërtetë, historinë e tyre dhe origjinën e gjuhës së tyre. Gjatë epokës komuniste i vetmi studim për pellazgët u ndërmuar nga Spiro Konda. Për fat të keq, në këtë, epokë, ky studim kaloi pa u vënë re. Dhe me të vërtetë, për regjimin komunist të vetmit paraardhës të shqiptarëve ishin ilirët dhe gjuha shqipe u studjua vetëm prej gjuhëtarësh shqiptarë të molepsur me «çka pranohet bashkarisht» (perëndimor madje rus) dhe duke harruar dialektin gegë të veriut. Madje, më 1973, Enver Hoxha (armik i betuar i shqiptarëve të veriut) pat vendosur të imponojë, si gjuhë zyrtare, dialektin «tosk» të jugut. Që atëherë veçse toskërishtja (përfshirë këtu edhe disa papastërti dhe futje elementesh të huaja) ka qenë studiuar prej gjuhëtarëve shqiptarë dhe të huaj. Kjo është arsyeja që ata gjuhëtarë shqiptarë dhe të huaj, që kanë studiuar gjuhën shqipe, janë mbështetur vetëm në këtë dialekt, çka, merret vesh, i shtrembëron pjesën më të madhe të studimeve të tyre. Ja pse pas viteve 90 shqiptarët u zgjuan duke mësuar diçka tjetër nga ç’iu kishin shtënë në kokë në shkollë ose në universitet. Ata zbuluan paraardhës të tjerë nga ilirët: pellazgët. Të etur sa s’ka më, u mrekulluan ose u shtangën (sipas mendimit, nivelit kulturor ose ideologjisë) kur mësuan se gjuha e tyre është njëra nga më të lashtat në mos më e lashta e Europës.
Pra, nuk duhet çuditur nga gabimet, trajtimet e këqia dhe shkarjet e shumta të bëra në disa libra të botuar prej rreth njëzet vitesh. Dhe me të vërtetë, disa prej këtyre librave në vend që të sjellin elemente të reja për të kuptuar Historinë dhe Gjuhën shqipe, mbjellin grindje dhe turbullim mendjesh. Studimet shkencore nuk bëhen duke u bazuar në kompilime citatesh ose të frazave të thëna prej njerëzish ose grash të njohur. Që nga shekulli XVI deri në fillim të shekullit XX të shumtë kanë qenë ata (shkrimtar të njohur) që kanë thënë «të vërteta» për pellazgët ose shqiptarët pa dhënë prova, saktësime të qarta ose shpjegime të thelluara si Ronsari, Lajbnici, K.O.Muller-i, Volteri, shkrimtarët e Rilindjes shqiptare dhe të tjerë më pak të njohur. Megjithatë prej më shumë se 2500 vjetësh Homeri, Herodoti, Tukididi dhe të tjerë kanë folur për pellazgët si për një popull të lashtë parahelenik, dhe pikë: kjo është e vërtetë, po ata nuk kanë shkuar më tej këtij pohimi. Para 60 vjetësh, kur isha fëmijë, babai im më foli për pellazgët si paraardhës të shqiptarëve por për fat të keq ai nuk mundte dot ta shtjellonte më tej këtë pohim. Historia nuk bëhet me muhabete dhe me shpjegime të kuturisura ose me llafe.
Ja sepse nuk jam dakord me përmbajtjen e disa librave të botuara këto kohët e fundit (autorë shqiptarë ose të huaj të përkthyer në shqip) që nuk kanë kurrgjë shkencore dhe ku autorët japin mendime vetjake dhe që bëjnë pjesë në bindjet e tyre. Bëhet fjalë, gjithashtu, për disa shkrime pavetor të ndikuar nga autorë të tjerë, shpesh të gabuara, të pa studiuara mirë, të interpretuara keq ose të analizuara në mënyrë empirike ose që përmendin pohime të gabuara ose gjykojnë fakte dhe akte pa asnjë provë të prekshme, pa studime serioze, pa analiza me vend, pa referenca të verifikueshme dhe pa asnjë farë metodologjie. Nga ana tjetër disa autorë shqiptarë mbështeten shpesh te autorë të huaj (që shpesh e njohin keq madje hiç fare gjuhën shqipe) tek të cilët kanë besim tërësor në një kohë kur këta autorë nuk bëjnë tjetër veç të flasin keq për gabimet madje edhe për absurditetet.
Mund të më përgjigjen: po cilin të besojmë?
Do të përgjigjem fare thjesht duke thënë se ka autorë seriozë, ata që kanë bërë ose bëjnë studime dhe kërkime shkencore të bazuara mbi një dokumentacion të pasur, mbi referenca të verifikueshme, mbi analiza me vend falë aftësive të tyre vetjake dhe mbi përfundimet e veta të mbështetura me prova të pakundërshtueshme dhe jo me ato të të tjerëve. Po jap një shembull si histori që më ka ndodhur mua. Më 2007 gjatë një debati në televizionin shqiptar (për pellazgët dhe sidomos për librin tim të parë) njëri prej pjesëmarrësve (i cili, veç kësaj beson vetëm tek ilirët!) më dha të kuptoj se nuk ishte i një mendjeje me trajtimin që i bëj unë skajit (termit) «pellazgët» si «shpellagji» (njerëz të shpellave). Ky person, i cili mbahej si universitar i shquar (profesor doktor!), as që e kishte lexuar librin tim të parë, nuk mund të jepte mendimin e vet për këtë etnonim! Në një debat nuk mjafton të thuash «nuk jam dakord» por të sjellësh prova për të kundërtën. Këtë emër «pellazg» e kam studiuar gjerë e gjatë në dy librat e mi, sidomos në të dytin (« Mikenët = pellazgët… » – përkthyer në shqip, botuar nga Shtëpia botuese Plejad në Tiranë – faqet 577-579). Pasi i kam studiuar saktësisht të gjitha shpjegimet e dhëna për këtë etnonim (nga burime të ndryshme që nga antikiteti deri në ditët tona) dhe pasi e vendosa në një mjedis ose një kontekst të veçantë (parahistorik) madje historik, ia dola të përcaktoj (për të bërë zgjedhje të besueshme dhe të kuptueshme në një kontekst të dhënë) se cila ishte me saktësi rëndësia e domethënies të këtij skaji. Disa autorë, ndër ta Robert d’Angely (për të cilin shqiptarët janë pasardhës «të njerëzve të bardhë» në botë!), propozojnë «PiellArg» («ata që kanë lindur njeriun e bardhë») pa dhënë për të shpjegim të vërtetë parahistorik, historik, semantik mjedisor, ndodhimore ose kontekstuale. Për d’Angely-në vetë «i Madhi Zot» madje edhe arabët do të ishin me origjinë pellazgjike! Jo, nuk është serioze dhe nuk duhet gëlltitur çdo gjë që na paraqitet. Ajo që ndjell kureshtje është se disa shqiptarë (si del nga ç’lexoj lart e poshtë) parapëlqejnë fjalën “Piellarg”. Nuk është fjala “të duam ose të parapëlqejmë”, është fjala për të zgjedhur etnonimin adekuat që e vendosim në një kontekst të veçantë dhe një bijësim etnogjuhësor të besueshëm. Nuk iu pëlqen domethënia “njerëz të shpellave » (« Shpellagji », fjalë kjo që u xingris nervat disa veshëve shpifës!), sepse nuk është po aq «i fisëm» sa «piellarg» (ai që ngjiz a lind të Bardhët!) me një tokshënim maçist madje seksual (për të përkëdhelur «egon» e tyre mashkullore!)? Një psikanalist do të mundte, me gjasa, të provonte të shpjegonte këtë sjellje! Historia ose gjuhësia nuk rrudhet në « ndjenja », në pulsione nevrotike ose shovine, në vetbesime, në « nuk jam dakord » ose « unë mendoj dhe besoj se », në vegime ose trille vetjake.
Po kthehem sërish te gjuhësia moderne. Në fund të shekullit XIX gjuhëtarët që krijuan skajin “indo-europianishtja” gjatë hetimeve të tyre krahasuese (konkordanca gjuhësore ose sintaksore) midis gjuhëve të Azisë (sanskritishtja, tokarishtja, avestishtja..) dhe gjuhëve europiane (greqishtja, latinishtja, gjuhët gjermanike, anglo-saksone, etj.) nuk kanë marrë parasysh kronologjinë dhe historinë e popujve përkatës. Të paktë janë ata që interesohen për antropologjinë gjuhësore dhe për kronologjinë etnogjuhësore që janë thelbësore për njohjen e etnogjenezës së gjuhëve, të lidhura me shfaqjen e njëpasnjëshme të secilës prej etnive të studiuara. Shumica e themeluesve të gjuhësisë moderne pranojnë se ka gjalluar, në Europë, një gjuhë e përbashkët primordiale, por që s’kanë mundur kurrë ta identifikojnë. Mirëpo kjo gjuhë e lashtë e përbashkët është “pellazgjishtja e lashtë”. “Stela e Lemnosit”, lapidari i vogël i Peruzës, mumja e Zagrebit, tabletat iguvine, tabletat e Pyrgi-t, ato pak epigrafi mesapike ose ilire dhe sidomos shkrimet etruske, megjithëse na ndriçojnë mbi çka mund të ishte shkrimi i lashtë, nuk na sjellin elemente të njëfarshme që të na çojnë në një deduksion të besueshëm dhe përfundimtar. Pasi humbën përdorimin e alfabetit të tyre, të gjitha etnitë pellazgjike (pellazgë, frigë, trakë, etruskë, ilirë dhe keltë) përdorën alfabetin e tê tjerëve për të tejshkruar gjuhën e vet. Veçse, mrekulli, nëse një ditë do të arrihet të provohet se alfabeti grek është i uzurpuar etruskëve, atëherë do të kemi provën kryesore që do të vlejë më shumë se “guri i rozetës”. Ndërkaq, jashtë çdo prove tjetër, i vetmi «material» që na provon barasvlerën “pellazgë = ilirë = shqiptarë” është gjuha e sotme shqipe dhe veçanërisht dialekti i vet gegë i veriut të Shqipërisë që u varros i gjallë nga regjimi komunist i Enver Hoxhës.
Fatkeqësisht për mungesë provash të shkruara (diçka si “guri i rozetës” pellazgjike), të dokumenteve të vërtetuara dhe për lënien në harresë të historisë të kesaj “pellazgjishteje të lashtë” të quajtur të humbur pa lënë gjurmë, për mungesë të studimit të thelluar të shqipes dhe sepse është mbajtur si gjuhë indo – europiane “më vete” (pra pak ose aspak e studiuar), gjuhëtarët e fundit të shekullit XIX kanë bërë të pandreqshmen. Kjo është arsyeja që gjuhësia moderne ngec në vend me një “ideologji” të pacënueshme dhe që nuk është vënë ndonjë herë në dyshim. Por pellazgjishtja e lashtë gjallon vërtet te shqipja e sotme (veçanërisht te dialekti gegë i veriut, i vetmi që i ngjan greqishtes së vjetër, veçanërisht dialektit jonian) e vetmja gjuhë që u ka qëndruar shkatërrimeve të kohës. Veç të tjerash, kjo pellazgjishte e lashtë “ka shtegtuar” shumë. Në të vërtetë një valë e madhe shtegtimi (nga perëndimi në lindje) ndodhi rreth mijëvjeçarit të katërt/të pestë. Kjo valë do të jetë nisur nga krahina ballkano-danubiane drejt lindjes së afërme dhe të mesme: kjo është arsyeja që ne gjejmë grimca të substratit pellazgjik në sanskritisht (gjuhë diturake që nuk është folur kurrë), në tokarishte, në avestishte, në persishte, etj. Veç të tjerash le të kujtojmë ekspeditën (shekulli IV para erës sonë) e Aleksandrit të Madh (maqedonas nga i ati dhe epirot nga nëna, pra “trako-ilir” për ekselencë) dhe të ushtrisë së vet të pafund, tre të katërtat e së cilës ishin trako-ilirë (maqedonas, epirotë, ilirë, peonianë, agrianë, etj.). Këta të fundit (oficerë dhe ushtarë) kanë lënë gjurmë (ata u rrënjosën në këto krahina pas vdekjes së Aleksandrit) në vendet e pushtuara prej këtij ngadhnjimtari të madh: që nga Azia e Vogël deri te lumi Indus dhe nga Afganistani në Oqeanin Indian. Pas kësaj të mos harrojmë “shefat” hititë dhe sumerianë vinin nga krahinat ballkano-danubiane: malësorë kokërrumbullaktë. Bashkëpërkim i çuditshëm: shqiptarët njihen për treguesin e tyre qefalik më të lartë në Europë, domethënë brakiqefalë 85), për rrjedhojë “kokërrumbullaktë”! Pra nuk ka asnjë dyshim që gjenden ngjashmëri dhe bashkëpërkime gjuhësore midis këtyre popujve të Europës dhe atyre të Azisë! Kjo është arsyeja që unë jam kundër kësaj ideologjie indo-europianiste. Fundi i fundit, ajo duhej të quhej më së forti “euro-indiane”. Ja, për të përfunduar, një rezyme për përdorimin e gjuhës greke.
Gjuha e folur dhe e shkruar prej grekëve të sotëm është shumë e larguar nga greqishtja e lashtë. Sa i përket kësaj greqishteje të lashtë, ka pasur, në fillim, katër dialekte: jonian/atik, eolian, arkado-qipriot (dialekt i ndikuar prej pellazgjishtes së lashtë) dhe dorian i quajtur dialekt perëndimor (dialekt i vonë i afërt me ilirishten). Por në shekullin IV para erës sonë dialekti jonik/atik u imponua gjithandej në Greqi. Pas pushtimeve të Aleksandrit, u përhap në Greqi një gjuhë e vetme e folur dhe e shkruar: koineja, gjuhë e afërt me dialektin jonian/atik. Nga kjo koine ka dalë greqishtja mesjetare ose greqishtja bizantine: gjuhë zyrtare e perandorisë bizantine (nga shekulli XI deri në shekullin XV). Kjo gjuhë diturake kishte zëvendësuar latinishten. Ajo ka qenë përdorur në gjithë pellgun mesdhetar. Evangjilët e parë u përkthyen nga armenishtja në greqisht. Shën Pali e fliste lirisht greqishten. Nën pushtimin otoman (1453-1821) greqishtja bizantine u kthye në «demotikishte» domethënë në gjuhë të popullit: gjuhë e ndikuar nga latinishtja, shqipja, turqishtja dhe sllavishtja. Por me krijimin e shtetit grek më 1820 grekët deshin të hiqnin qafe ndikimin turk dhe krijuan kathareusën domethënë një gjuhë «të pastruar». Një gjuhë diturake, puriste, arkaizuese u bë gjuhë zyrtare (dokumente zyrtare, etj.). Populli vazhdonte të fliste nga ana e vet, përditë, demotiqishten. Përveç, u muar vesh, në disa krahina të shpërndara të Greqisë ose të Ballkanit ku disa xhepa të kulturës pellazgo – shqiptare i bënë ballë «demotikishtes» dhe dyndjeve të ndryshme. Në fillim të shekullit XX kathareusa u kundërshtua dhe për një kohë të gjatë u kritikua dhe u fshikullua si gjuhë e vdekur. Më 1975 kathareusa dështoi. Qeveria greke adoptoi dhe rivendosi përfundimisht demotikishtën (me disa ndihmesa të kathareusës) më 1976 dhe më 1981 Greqia filloi një reformë thelbësore të drejtshkrimit. U tha, në Greqi ka pasur gjithmonë «xhepa» ku flitej dhe ku flitet edhe sot arvanitshja (dialekt shqip i Greqisë), pa harruar Epirin e jugut të quajtur «Çamëri» në shqip (pjesë që ndodhetnë Greqi të veriut ku flitet një dialekt i afërt me shqipen toske). Fatkeqësisht janë të shumtë banorët epirotë shqiptarë të zhvendosur prej grekëve në Anadollin perëndimor, si «shkëmbim», (më shumë se 450.000) midis 1922 dhe 1924 kundrejt një milioni e gjysmë grekësh të Turqisë. Le të mos harrojmë se heronjtë e pavarësisë greke (Boçari, Cavalla, Kanari, etj.) ishin me origjinë shqiptare (arvanitas). Kjo është arsyeja që këta të fundit u shprehën në shqip gjatë ndërhyrjeve të tyre në parlamentin grek të asaj kohe. Kjo nuk do të thotë se shqipja ishte gjuha kryesore në Greqi ose që ajo flitej gjithandej.
Jo! Greqishtja e lashtë (edhe pse baza e saj përbëhet nga një fond pellazgjik) ishte bërë një gjuhë më vete dhe veçanërisht varianti i vonë i saj Koineja që flitej duke filluar nga shekulli VIII/VII para erës sonë. Po shënojmë se Filipi II i Maqedonisë ngarkoi Aristotelin t’i mësojë greqishten birit të vet Aleksandrit III, i quajtur Aleksandri i Madh. Është e qartë se sot jemi larg nga kjo greqishte e lashtë. Sidoqoftë unë nuk mendoj se, duke bërtitur fort që greqishtja, gjuhët e botës madje të gjithë botës janë me origjinë pellazgjike, ky pohim bëhet i besueshëm për specialistët seriozë dhe dijetarët që meritojnë këtë emër. Për rrjedhojë, nuk duhen shtuar pohime të tilla (pa prova të besueshme, pa qëndrueshmëri shkencore) gjithandej në media dhe në disa libra sepse kjo mund t’i dëmtonte dyfish veprat serioze, ndërtimi, metodologjia, kërkimet e thelluara, referimet e pakundërshtueshme, argumentet provuese dhe analizat me vend veç e nderojnë Shkencën dhe, për rrjedhim, rivendosin një të vërtetë të mënjanuar për shumë kohë ose fare të mbuluar. Vetëm me këtë mënyrë do mund të binden shkencëtarët seriozë dhe ata të heshturit. Kësisoj «shkenca» do të shpetohet dhe kjo do t’i kthejë, gjithashtu, dinjitetin dhe krenarinë popullit shqiptar kudo që jeton.
Po shtoj, së fundi, se që nga rënia e komunizmit në Shqipëri të shumtë janë librat që dalin në shqip, të shkruar prej shqiptarësh ose të huajsh të përkthyer në shqip. Liria e shprehjes (kjo më kënaq) dhe e botimit kanë lindur një shumicë shkrimesh jo gjithmonë të besueshme në planin e përpjekjes dhe metodës shqkencore. Imagjinata të papërmbajtshme, pohime fanteziste, siguri pa argumente të prekshme u derdhën nga të gjitha anët duke e shtuar edhe më pështjellimin e mendjeve. Dhe me të vërtetë nuk duhet që në emër të lirisë së shprehjes t’i lejohet vetes të thotë gjithçka dhe veçanërisht të pavërteta ose siguri të rrema, të cilat, in fino, dëmtojnë njohjen e së Vërtetës. Dhe me të vërtetë nuk jam gjithmonë dakord me Aristidh Kolën që i përzien pak si shumë pellazgë, grekë, ilirë dhe që nuk merr parasysh origjinën e vërtetë të grekëve, me D’Angély-në (gruaja e të cilit ishte shqiptare e jugut) për të cilin shqiptarët janë në zanafillë të gjithçkaje, tamam sikur vetëm zoti i mirë të mos ishte pellazg ose shqiptar!
Sa i përket së ndjerës Nermin Vlora Falaschi, e njoha me kundërshtimet dhe disa ngurime të mia pikërisht për disa pika gjatë një takimi në Romë para disa vitesh. Gjithashtu nuk jam gjithmonë dakord me Skender Rizajnë që bën disa pohime (pa prova) për origjinën e shqiptarëve, të cilat janë pak larg realitetit, veçanërisht lidhja që ai bën me Islamin; nuk jam dakord gjithashtu me disa pohime të Benlëvit, Faverialit dhe disa shqiptareve të reja, midis të cilave Elena Kocaqi, Shpresa Musaj Omer, etj. Sa për Niko Stillon, nuk e kam lexuar ende librin e tij.
Për të përfunduar do të citoja emrin e Martin Bernalit i cili në «Black Athéna» (Shikoni: Black Athena – The Fabrication of Ancient Greece – Sh. B) u jep grekëve origjinë “afrikane”! Fatkeqësisht janë të shumtë autorët (të vjetër a të rinj) që nuk kanë marrë parasysh përmasën parahistorike, historike dhe kronologjike në kërkimet e tyre veçanërisht etnogjuhësore dhe që sidomos kanë marrë liri sa i përket formimit fillestar të gjuhëve të Europës. E çmoj veten si dikë të panjollë dhe shumë të rreptë në studimet dhe kërkimet e mia dhe ndershmëria ime shkencore nuk më lejon të trajtoj një subjekt ose të gjykoj çfarëdoqoftë dhe këdoqoftë pa pasë studiuar, kontrolluar dhe verifikuar të gjitha treguesit, maksimumin e argumenteve, të verifikimeve dhe të elementeve të besueshme. Nuk pohoj kurrë asgjë pa prova, pa argumente të besueshme dhe studimet dhe kërkimet e mia janë pa pikë sentimentalizmi, favoritizmi ose shovinizmi: këto të meta nuk i përkasin një kërkuesi të vërtetë ose të një dijetari të vërtetë. Jam gjithçka, veç fantezist jo. Parashtrimi i pranishëm nxit që të mos vihet «gjuha» para «historisë» për të përligjur paraardhjen e popullit shqiptar në Europë. Për sa i përket tezës (doktoratës) që po përgatit në Universitetin e Sorbonës, ajo do të paraqitet pas dy vjetësh. Në të do t’i lë parësinë historisë, arkeologjisë, antropologjisë, studimit dhe analizës së teksteve antike, mitologjisë, duke futur në të edhe epopetë homerike. Në fund etnogjuhësia do t’i përmbyllë punimet e mia. Pra nuk do të jetë një tezë vetëm për gjuhën pellazgo-shqipe. Si e kam thënë edhe në një krye pararendës «nuk mund të vihet qerrja para qeve»!
Burimi: Pashtriku.org

[the_ad id=”4118″]

DASHURIA NJERËZORE NË ELEMENTET E TRI POEZIVE TË VEÇANTA KAHASIMTARE

DASHURIA NJERËZORE NË ELEMENTET E TRI POEZIVE TË VEÇANTA KAHASIMTARE

145342067462063

(Një studim apo një recension, për krahasim)

Nga:Brahim Ibish AVDYLI:

Brahim-AvdyliNë fillim, kur dua të shkruaj një recension apo studim, për krahasim, e përmendi një poezi timen, të botuar edhe në përmbledhjen e parë të poezive. Ajo e pati gëzuar prioritetin të futet në një antologji të poetve të rinj, që ishin të lidhur me “Botën e Re” dhe pak kush ia ka kushtuar ndonjë recension, persiatje, apo kritikë të mirëfilltë, sepse është poezi e veçantë dhe lidhet me një ndjenjë të fortë të zemrës, që del e trishtë, shkruhet fuqishëm dhe e ngritë kështu në nivelin e poezisë mbarëkombëtare me këtë temë, e cila krahasohet me poezinë e poetëve më të mëdhenj të kombit tonë, veçanërisht me Fatos Arapin, Dritëro Agollin, Xhevahir Spahiun, e ndonjë tjetër, por asnjërin nuk e kopjon, e imiton dhe nuk e përsëritë.

Dritëro Agolli dhe përmbledhja e tij

Kjo poezi, jo vetëm se e nxirrte në shesh një ndjenjë të veçantë të shqiptarëve, që kthehet shtigjeve ku do të lindëte poezia, ku, siç them me gjuhën e krijuesit, bjente aq shumë dëborë, sa që ishte mbyllur rruga nëpër të cilën rridhte kjo ndjenjë, më largë se këto shtigje të maleve, ku ulrinin ujqërit (“Shtigjeve ka do të vije ti”). Kjo do thotë se armiqtë e kësaj ndjenje, jugosllavët, e ata që u shërbenin pavetëdije atyre, i kishin mbyllur këto shtigje, për të mbytur këtë ndenjë sublime të njeriut tonë, i cili e priste këtë ndjenjë, e priste dhe e priste me vite e decenie të rritej, ndërsa “lules në dorë aroma m`i zbehet ngadalë”, siç shprehem prapë nëpër vargje.

Pa dashur të them se kjo poezi nuk e kishte për qëllim as të “zbresë” kolosët e poezisë në nivelin e zakonshëm të poetëve dhe as t`i korigjojë apo t`i kopjojë ata, ajo ishte një përceptim i veçantë i këtyre poezive edhe me karakter kombëtar, ndonëse ishte si poezi intime apo si lirikë intime (ose lyrik intime).

Poezia ime i këndon ndjenjës së dashurisë në tri etapa të dashurës enigmatike, ndërsa poezia apo lirika e Dan Kosumit, një lirik i ri, e shpreh në poezinë “Malli i dashurisë” këtë ndenjë të hollë, me të gjitha karakteristikat dhe kontradiktat e saj. Kur e them se është poezi lirike, i kam marrë parasysh dhjetra teoritë e letërsisë që i kam studiuar. Ndërsa kur i them lirikë e dashurisë, e kam parasysh nivelin e saj të përgjithshëm dhe nuk e zbres në rrafshin e poezisë që sot shkruhet e quhet “poezi erotike”, sepse ato nuk janë aspak poezi apo lirikë dhe këtë fjalë të zhargonit e kanë ngritur në “nivel”“poezisë” jo-poetët e sotëm, që duan t`a zhveshin një ndjenjë të madhe shpirtërore të sublime nga rrobat e veçanta të krijimtarisë letrare.

Prof. Dr. Mario Andreotti dhe vepra e tij-1

Dashuria është njerëzore, për këtë ndenjë të lartë lindim në këtë botë dhe bëjmë trashëgimtarë. Dashuria pra është polivalente. Pa jetë, kur na rrah zemra, nuk e ndjejmë dashurinë. Me zëmër, mbrohet jeta dhe ajo ka kuptim përmes ndjenjave, që ndonjëherë ka në vetvete mjegull të dendur. Dashuria transformohet. Ka dashuri të njeriut në jetë; dashuri të njëriut për jetëgjatësi; dashuri për një jetë më të mirë; dashuri të pashterrshme për atdheun, lirinë, pavarësinë; dashuri për miqtë e pazëvendëshueshëm; dashuri për më të vegjlit, se jeta pa ata nuk do gjëjë kuptim; dashuri për më të dashurën tuaj; dashuri ndaj gruas, të bukurës dhe jo dashuri erotike (sepse, gjoja për t`u shitur ata që mendojnë se janë burra, e bëjnë ndonjë “gjë të madhe” e dashurohen “erotikisht”, dhe nuk e dinë se “erotikja” është dashuriçkë e rrugëve, jo-dashuri, pra puf me të holla, e shtirur…); dashuri ndaj më të afërmive, prindërve, baballarëve, nënave, vëllezërve, motrave; etj. Dashuria është pa kufi!…

Kështu vazhdon dashuria. Dashuria është aq e madhe, sa nuk e zë fjala; që vie deri në falje, edhe për ata që nuk kanë bërë ndonjë faj

Më kujtohet me këtë rast specifik fjalimi me shkrim i Prof. Dr. Mario Andreottit, profesor në Universitetin e Sankt Galles, në takimin tonë të I-IV të lirikës, të mbajtur me 27 tetor të vitit 2012, në Neuenmarkt, në Cyrih, në kuadrin e projektit të AdS (“Autoret dhe Autorët e Zvicrës”, që quhet kështu shoqata e shkrimtarëve të Zvicrës) për “Zvicrën poetike”, në temën “Koha më e mirë e poezisë”, i cili thoshte se shkrimi e publikimi i lirikës (lyrikës) ka marrë masa të reja të përmbledhjeve të rregullta; të antologjive, të cilat dalin; gjithmonë nëpër shkolla citohen e mësohen përmendësh prej nxënësve; u jepet nuancë e theksuar prej komponistëve; ndërtohen lirshëm prej botuesve letrarë për dashurinë; nxjerret paraprakisht nëpër fjalime; bartet në festat dhe fjalimet e familjes; e kështu me radhë…

Ai thotë tekstualisht se vjershërimi apo poezia duket sikur një melodi, e cila i ka dy faqe: a) faqen paraprake, faqen e saj të bukur; dhe b) faqen e dytë pas saj, sikur medalja(medalioni), për të cilën njeriu nuk flet me dëshirë. 1)

Ai jo vetëm që është profesori i akorduar në Degën e Gjuhës dhe Letërsisë të UNI të St. Gallës, por edhe autor i njohur në të gjithë letërsinë evropiane dhe botërore dhe autor i veprës standarte moderne të letërsisë dhe e di mirë çka mund të thotë. Të gjithë kritikët e botës dhe veçanërisht shqiptarët nuk i dinë dhjetë tendencat e lirikës (lyrikës) bashkëkohore, e cila e ka edhe tendencën e përhershme të kthimit prapa, në klasikën moderne, që fillon në vitet 1900 dhe zgjatë deri në mesin e viteve 1960, pastaj aty fillon pasmo dernizmi dhe modernizmi i vonë.

Pra, të gjithë kritikët letrarë dhe hartuesit e recensioneve të veprave letrare, por as hartuesit e antologjive moderne, eseistët, autorët modern të letërsisë, posaçërisht shqiptarët, nuk duan të shkruajnë për faqen e dytë të medaljes, jo sepse shpesh nuk e meriton, por është faqja e dytë, faqja që nuk e njohin ata. Ata kapen njëherë “modernisht” pas “të panjohurës moderne” apo e dërgojnë në denigrim moral, siç është rasti për lirikën e dashurisë, të cilën e dërgojnë në mënyrë të padenjë në një “erotizëm modern” të shoqërisë bashkëkohore.

Ata nuk e kuptojnë me këtë rast se “erotizmi” është kalkë e çthurur moderne, me bazë prej të ashtuquajturës “gjuhë greke”, që nuk është “gjuhë greke”, por një gjuhë e shkruar me alfabet fenikas, të Kadmit, e që flitet nga shtresat e larta të shoqërisë, me të gjitha fjalët pellazgo-ilire dhe nuk është gjuhë shtetërore, por artificiale.

Kjo kalkë moderne parashtron shthurjen morale si vijë primare të vetes, e cila i vjedh preokupimet rreth temës serioze të dashurisë njerëzore dhe i bllokon me pufet e çthurrjes morale. Nëpër botën perëndimore, dashuria e vërtetë nuk është ndjenjë e fuqishme me mall, por instikt që ia merr ndjenjat njeriut dhe e lejon të shitet e të blehet, e të merret falë, nëpër kthesat morale të një kafshe me rroba njeriu. Pra, po e themi tekstualisht se ky instikt i mbluluar me ndjenjë është i çthurur skajsmërisht. Ndërsa ndjenja e vërtetë e dashurisë që del në lirikat e mirëfillta intime kamuflohet. Poezitë dhe vjershat e vërteta që e mbrojnë këtë ndjenjë sublime të njeriut, kalojnë nëpër vargje padiktueshëm dhe i marrin sytë e mjegulluar të shoqërisë. Kështu pjesa dërmuese e “poetëve” vrapojnë pas “modernizmit” dhe kalojnë kufirin e “erotizmit”, që e ka në koncept të vetes, pra që në thelb, pornografinë dhe çthurjen totale.

Ne po i kthehemi edhe njëherë Prof. Dr. Mario Andreottit, i cili na e shpjegon çka është letërsia moderne prej pikëpamjes së tij nga kriteret klasike të termit “modern”, e pastaj t`i kthehemi lirikës dhe lirikës së dashurisë, dhe në fund, poezive tona, për krahasim. Kur flet njeriu për letërsinë moderne, mendon për vargëzimet moderne, e cila fillon prej shekullit XX. Mbiemri “modern” vjen prej kohës së vonë latine “modernus” e deri te mbiemri kundërshtues “antiquus”, e cila i merr në këtë plan të lidhura fjalët “të rénë”, të “artit të ri”, “aktuale”, “të tanishme”, “të së sotmes”, dhe e lidhin me fjalën e vjetër latine “modus”, që do të thotë edhe “modo”, d. m.th. “në këtë rast”, “në fillim”, “sapo”, etj. Kjo do të thotë për letërsinë moderne si “e tipit të ri”, “e tanishme”, “aktuale”, “në modë”, “progresive”, etj. Nga termi “letërsi moderne” atëherë e kuptojmë gabimisht letërsinë si “letërsi e kohës së tanishme”, e cila, në ndonjë mënyrë apo në një formë tjetër na lidhë me fjalët si “letërsi të kohës sonë”, “e tipit të ri”, e cila na duket si një letërsi aktuale, pra një çështje aktuale.2

Prof. Dr. Mario Andreotti dhe artikujt e tij

Po të merremi vetëm me figurën e mbrujtur dhe të krijuar në letërsinë tonë, do të bashkangjitemi me shpjegimet e Prof. Mario Andreottit, që e ka bërë me thëniet e tij për “makrostrukturën” e “mikrostrukturën” e figurës artistike (“makro”– e madhe; “mikro” – e vogël), 3 do të kuptojmë automatikisht se këto fjalë e kanë të pandashme “formën e ngjarjeve” në letërsinë moderne dhe rrafshin veprimit të ngjarjeve, pra të vogël apo të madhe. Në lidhje me këte duhet të ndalemi pak në thëniet teorike lidhur me Lyriken dhe klasifikimin teorik të saj. Në Lyrik futen të gjitha ato forma të shkrimit poetik të vargjeve deri te proza poetike, të cilat e kanë këtë motiv. Gjithnjë na lejon të shihet tipari themelor i përbashkët i tyre, të cilën e quajmë absolutizëm i funksionimit të gjuhës poetike. Nga e ashtuquajtura “gjuha greke”- që është në fakt gjuha e shkruar pellazgo-shqipe me alfabet të huaj fenikas të Kadmit, nocioni “lyrik” vjen nga “lyra”, e cila është vërtetë një instrument me 5 ose 7 tela, e cila i përcjellë këngët prej vargjeve e deri te poezia, proza poetike, ose drama, deri në shekullin e XVIII.4 Për këtë instrument janë shkuar lyrikat gjatë viteve, prandaj e shkuajmë me të vërtetë “lyrik” e jo “lirik”, sepse “y”-ja është origjinale e shqipes, dhe “i”-ja ka mbetur prej popujve të tjerë, që nuk e dinë të dallojnë e të shqiptojnë “y”-në.

Poeti i ri Dan KosumiMe lyrikë (që të mos i themi si i thonë kritikët tanë) janë marrur të gjithë poetët, pra edhe Dritëro Agolli deri te Dan Kosumi, me lyrik intime apo të dashurisë.

Po kështu, janë të lidhura edhe me llojin e gjinisë, pra me gjininë letrare, krahas epikës dhe dramatikës,5 që janë lyrika, epika dhe dramatika.

Me këtë instrument vallëzohej e këndohej. Disa elemente të saj përcjellëse, me kohën kanë humbur dhe janë lënë në harresë, por esencën e vet e ka ruajtur ndër mijëvjeçarë. Ajo është një poezi e shkurtër, që i shprehë ndjenjat dhe mendimet tona përmes fjalëve të organizuara me qëllim të krijimit të një imazhi poetik dhe këto i shprehë bukur e në mënyrë muzikore.

Lyrika ta krijon pamjen që nevojitet përmes fjalëve figurative. Ne përdorim këtë lloj figurash që flasin shumë më thellë. Ajo është një klithje e shpirtit të shqetësuar dhe reagon estetikisht përmes fjalëve të organizuara. Për këtë qëllim e krijon një imazh poetik apo të vjershës, sepse i lidhë fjalët e kuptimet në mënyrë të befasishme e të papritur, me ide që nuk janë aq të afërta, por shpesh kundërshtohen e janë të pa-pajtueshme, në botën e poezisë apo të vjershës. 6

Kur poezia ngërthen një ndenjë të thellë, aty është edhe lyrika. Poezitë e tilla na klasifikohen si poezi lyrike. Te të gjitha përmbledhje tona gjenden poezi me motive të tilla. Për shembull, e tillë është edhe poezia ime “Shtigjeve kah do të vije ti”; poezia e Dritëro Agollit, “Mjegulla e dashurisë”, apo poezia e Dan Kosumit, “Malli i dashurisë”, të cilave po ia kushtojmë këtë studim krahasimtar.

Pa dashur të merrem me këto gjëra të veçanta të letërsisë, po e them se ky studim ka hapur me të vërtetë çështjen publike se a ka dhe sa ka kritikë komparativistë në letërsinë shqipe dhe nga ky prizëm del edhe sot se nuk ka aspak kritikë të mirëfiltë krahasimtare, pra po merrem me këtë temë edhe njëherë në lëminë e këtij studimi, edhe pse nuk jam profesional, sado që kemi mjaft të shkolluar në këtë lëmi.

Në veçanti, në letërsinë shqiptare, nuk ka mirëfilli kritikë krahasimtare. Po e bëj provën e parë në këtë drejtim, në tri nivele, prej Dritëro Agollit deri te Dan Kosumi.

Tri poezitë e dashurisë për krahasim

Kritika krahasimtare apo komparative është një gjini e veçantë dhe tejet shumë e vështirë, sidomos kur shkruhet për plagjiatura apo ndikim direkt nga letërsitë e ndryshme kombëtare dhe ndërkombëtare; nga shkrimtarët e ndryshëm të popujve; nga periudha të ndryshme; në kuptim objektiv, kritik apo denoncues, e deri te ajo pozitive, e nxitjes, e motivimit, e nxjerrjes në pah të vetive të veçanta të shoqërisë.

Këtu po e bëjmë një kritikë pozitive të këtij kuptimi në mes poezisë së brezit më të ri, të modernizmit të vonë, poetit Dan Kosumi; pasmodernizmit, që jam unë; dhe poetit të madh kombëtar, Dritëra Agollit, që bën pjesë në modernizmin klasik.

Megjithëse kritika shqiptare i ka të metat e veta, e në radhë të parë ka më shumë se ndonjë tjetër kritikë impresioniste, që shkrimtarët shqiptarë i përcjellin hap pas hapi këta kritikë (që në fakt janë vetëm të njohurit e shkrimtarit, apo të njohurit e te njohurve të tjerë të autorit), dhe ka shumë më pak kritikë objektive, të pavarur nga autori i këtyre veprave, kjo kritikë do të bëjë prova të kritikës krahasimtare dhe të gjëjë lidhjet e mbrendshme dhe lidhjet e jashtme të poezisë “Malli i dashurisë” së poetit Dan Kosumi, siç e thotë vetë “gjurmëve të Dritëro Agollit”, pa e kopjuar ate, dhe duke shkruar një poezi për këtë ndjenjë sublime e njerëzore, dhe pa e shpërfillur e injoruar këtë ndenjë humane, sepse nuk i duron të të ashtuquajturat “jashtëqitjet erotike” prej kulturës greko-file, dhe është një lirikë e mirëfilltë intime. Kush do ta lexojë këtë poezi apo lirikë intime nuk do ta kuptojë se nuk ka dalim kuptimi në mes të lirikës dhe poezisë, dhe unë do ti rrokem pak edhe kësaj teme dhe relacionit të dy poetëve të letërsisë shqipe, të Dritëro Agollit, shkrimtarit që na është një shkrimtar i madh devollian me renome dhe poetit të ri kosovar që shkruan pa kufij dhe matet me poetin e madhë, përmes një ndjenje të vërtetë shqiptare. Poeti Dan Kosumi është bir i Kosumajve, kushëri i Bajram Kosumit, e të të madhit Musli Kosumi, që janë edhe për mua miq të shkëlqyer, të Brezit `81, brez i të cilit jam edhe unë, së bashku me Merxhan Avdylin, dhe i rrimë në mes.

Musli Kosumi më ka shpëtuar edhe njëherë jetën nga burgu jugosllav prej 15 viteteve, te i cili më janë mbledhur nëpër këmbë “zogjtë” e vegjël me cicërimat e pa-ndalura të dhembjes fëmijërore, ndoshta edhe Dan Kosumi, dhe mua mund të më quajnë “kritik impresionist”, por këto poezi ia këkova vetë e nuk ma ka dhënë ai, pra jam nxitur nga çështje të krahasimit të poezisë, e jo nga lidhja e ime me poetin e ri Dan Kosumi, deri te LKSHM-ja, të cilat janë tekstualisht të vërteta.

Poezia e vërtetë lirike, sa i përket tematikës, ka dëshmuar se kriter i kualifikimit të poezisë është tema që e trajton. Te Dan Kosumi bëhet falë për poezinë lirike të lirikës së dashurisë , një poezi lirike e shkurtër me 3 strofa; dhe sipas metrikës së vargëzimeve: vargje me rimë, të tipit ABCB; të shkruar lirshëm; me ndenjë të kulluar, mjaft krenar, jo elegjiak, me një dhembje të thellë.

Kjo nuk ka asgjë të përbashkët me ato poezi “erotike”, por është vetëm një lirikë e vërtetë e dashurisë, sepse pas “erotizmit poetik” vrapojnë mjaft “kritikë” të sotshëm e mjaft “shkrimtarë”, edhe shqiptarë, të cilët janë shund i të ashtuquajturës “letërsi”.

Kur e them “lirikë intime” nuk e kam parasysh nivelin e shprehjes personale të autorëve, por e kam në mendje shprehjen publike të ndjenjave e mendimeve, d.m.th. nivelin publik të shprehjes, sepse shprehja personale e autorëve mund të mos jetë kjo që po e them me këtë rast, por diçka tjetër.

Dan Kosumi krijon një poezi të re. Malli i dashurisë bjen e zgjohet me këtë ndjenjë sublime të njeriut, të thellë e të poleve të kundërta që i ka krijuar Zoti i Madh apo Universi për ta përtërirë botën njerëzore me trashëgimtarë dhe për tu dashuruar në botë vetëm një herë, e disa të tjerë thonë disa herë. Kjo jetë është përkohshme. Jeta tjetër, jetë e amshimit, është jetë e përjetshme, nëse kemi lënë shëmbuj të mirë. Poeti Dan Kosumi i falet Zotit të Madh për të dashurën e tij, “edhe pse dhembja po më vret”, siç thotë poeti, sepse:

I falem zotit, ty pse të njoha,

edhe pse dhimbja fort po më vret,

pa ty jam lypsar që jetoj kot,

me ty kam botën, me ty jam mbret“.

Lirika e tij, me rrokje e thekse, të tipit 8/11/9/9, 11/9/9/9, 10/9/9/9 e shtrinë këtë dilemë shpirtërore të burri të vetëdishëm “kur iki larg” dhe “kur jam pranë teje” përballë universit. Dashuria është njerëzore, nuk është eros dekadent.

Ndërsa poezia e poetit të madh shqiptar, Dritëro Agollit, “Mjegulla e dashurisë”, vjen në përmbledhjen e poezive mjaft mirë të qëlluar e të radhitura poashtu shumë mirë, “Vjen njeriu i çuditshëm”,7 në ciklin e poezive “Fshehtësia e qiririt”, që përmbanë të fshehtësitë e poetit, i cili është vetë qiriri që digjet nëpër stuhitë e jetës.

Në përmbledhjen “Vjen njeriu i çuditshëm” ka plot e përplot poezi për Kosovën, plot poezi për atdheun e tanishëm apo të cunguar-Shqipërinë, poezi për kujtesën e atdheut shpirtëror, që ende nuk i ka mbledhur trojet e veta autoktone shqiptare dhe arbër, sepse nuk e lënë të bëhen së bashku armiqtë e mëdhenj antishqiptar.

Në ciklin “Fshehtësitë e qiririt” futen pra të gjitha ato tema të fshehta të poetit, të cilat e bëjnë njeri të vërtetë që sillet jo natyrshëm dhe kapet për ndjenja të larta me gunën e njeriut atdhetar, kur të tjerët nuk i kanë ato peokupime dhe poeti qanë për qiririn simbolik që i digjet, madje kur e sheh të digjet Naim Frashërin. Vaji i tij prej burri është vaji i çuditshëm për njerëzit, sepse poeti ka ndjenja të larta për të gjithë ata që mbeten në jetë. Këtë mund ta përjetojmë në motivet e këtij cikli, si p.sh. “Në vrimën e kujtesës”, “Njeriu i thjeshtë”, “Rruga”, “Zemra ime”, “Në Zvicër”, “Zogu i fshe-hur”, “Ndihmësi i Zotit”, “Pranvera e fundi i plakut” dhe “Pendimi i vonuar”, etj. etj. të cilat na i japin në të vërtetë disa vija të dukshme të identitetit të poetit pas poezisë së veçantë “Fshehtësitë e qiririt”, dhe “Mjegulli i dashurisë”, të cilat janë poashtu të mira, sikurse e tërë përmbledhja e poezive.

“Mjegulli i dashurisë” i ka tri strofa katërshe, me rimë, ABAD, ABAB e ABAB, e cila është në vargun e poezive që bëjnë pjesë në përmbledhjen “Vjen njeriu i çuditshëm”, 8 të Dritëro Agollit, të theksit dhe të theksit paraksiton, 9 veçanërisht vargun e tij te strukturës së strofës agolliane, e cila studiohet edhe në këtë përmbledhje.10

Kjo poezi ka varg tetëshe të vargut me theks nëntë e tetë, pra të gjitha përsëriten, sipas logaritjes sonë 9/8/9/8. Poeti thotë:

“Kur ikja larg, drejt teje vija

kur vija afër, ikja larg

për dreq, më trembte largësia

dhe afërsia bëhej çark”.

Kjo është një e vërtetë e madhe e njeriut të çuditshëm, që ikë e vjen, që vjen e ikë nga largësia, sepse e ngrehin magnetizimet natyrore midis poleve të kundërta.

Çka është e fshehta e njeriut i cili vuan nga ky mall i çuditshën; nga kjo mjegull e dashurisë, Dritëro Agolli e thotë në strofën e dytë. Ai u tregon poleve të kundërta, kur ate e trembë largësia dhe afërsia poashtu, ai mbetet një pus i rëndë mjegulle dhe njëkohësisht një çmenduri, derisa i shkruan vjershat dhe i djegë përsëri.

Me gjuhën poetike, mund të shprehet interpretimi se disa nga çështjet madhore, që shprehë poezia, është se poezitë e tij mund të merren veshë nga kuptimi i tyre. Nëse e kujtojmë Xhonatan Kellerin mbi tri shkallët e kuptimit, do të kuptojmë se poezia e Dritëro Agollit i ka të tri shkallët, që i nxjerrë në formë origjinale.

Kur lexojmë këto tri poezi, të Dritëro Agollit, timen dhe të Dan Kosumit, ne do të dijmë se teoritë e letërsisë, në njëfarë forme, e dokumentojnë këtë çështje.

Në qoftë se ndalemi te kuptimi, do të ndalemi te thënia e Xhonatan Kellerit, se ka tri shkallë të kuptimit: kuptimi i një fjale; kuptimi i një shprehje dhe kuptimi i një teksti.11 Poezia e Dritëro Agollit është e shkruar në tri strofa dhe kuptimi i saj është i ndarë në të tri shkallët e kuptimit. Kur ta lexojmë poezinë, do ta kuptojmë ate.

Ndërsa poezia e Dan Kosumit është e shkruar gjurmëve poetike të Dritëro Agollit, por është një poezi e veçantë, “Malli i dashurisë”. Të triat, ju mund ti lexoni.

Në lidhje me këto poezi, është edhe poezia e ime, e shkruar me një varg të bardhë, pra varg të lirë, me tri strofa, të ndara nga njëra tjetra me një varg të lirë. Poezia ime “Shtigjeve kah do të vije ti”, i shprehë këto tri shkallë të kuptimit.

Kjo poezi është e trishtueshme, e mnershme, e pikëllueshme, jo pesimiste, sepse në rrugën e jetës “ulurijnë ujqërit”, pra është baraspesha ideore e këtyre poezive, të distancuara nga njëra tjetra, por me përfundime përgjithësuese.

Unë i kam vërejtur njëherë këto poezi krahasimtare, d.m.th. të poetëve Dritëro Agolli, Dan Kosumi dhe poezinë time, të lidhura me dashurinë, por e imja është pak sa zhgënjyese për dashurinë e cila nuk do ti vije ashtu më tjetër herë, sepse është dashuri e vetme rinore, dhe i shprehin të tri të vërtetat e pamohuara, në mënyrë kontradiktore, të dy poleve magnetizuese, kur vie nga larg e ikë largë, apo largohet përgjithmonë, te të tre poetët. Aty na shndërrohet një linjë e veçantë në fshehtësitë e qirit; të dashurisë që vjen e ikën larg dhe të dashurisë sime që kurrë ashtu nuk vjen.

Lyrika i shprehë të tri momentet psikollogjike të njeriut: shpresën, konfrontimin dhe zhgënjimin. Këto janë provat e para të persiatjes krahasimtare…

1 Parafjala shkrimore e Prof. Dr. Mario Andreottit, në takimet tona të krijuesve të lirikës, të dhënë me 27 tetor 2012, në Zürich, në vijët e projektit të Zvicrës “Zvicra poetike (Poetische Schweiz)”, faqe 4.

2 Mario Andreotti: “Die Struktur der modernen Literatur”, 4., vollständig neu bearbeitet und aktualisierte Auflage, Hauptverlag UTB, Bern-Stuttgard-Wien 2009, faqe 17.

3 Vepra e përmendur, faqe 27.

4 Vepra e cituar, faqe 281.

5 Po ajo faqe, pak më poshtë.

6 Zejnullah Rrahmani, “Teoria e letërsisë”, botim i plotësuar, Faik Konica, Prishtinë 2008, faqe 224.

7 Dritëro Agolli, “Vjen njeriu i çuditshëm”, Shtëpia Botuese “Dritëro”, Tiranë 1996.

8 Shikoni këtë libër të Merxhan Avdylit, “Vargu Agollian-studim për trajtat e vargut dhe strofës në poezinë e Dritëro Agollit”, “MA”, Prishtinë 2010, për shembull, në faqet 148-151.

9 Ju mund të përcillni faqet 88-93, të këtij libri.

10 P.sh. në faqet 126, 128, 138, 173, etj…

11 Xhonatan Keller, “Teoria letrare-një hyrje shumë e shkurtë”, Era, Prishtinë 2001, faqe 64.

[the_ad id=”4118″]

Tre vjet nga heqja e lapidarit në Preshevë, a u manipulua ideali kombëtar…?

Tre vjet nga heqja e lapidarit në Preshevë, a u manipulua ideali kombëtar…?

lapidari-preshevePara tre viteve, më 20 janar 2013, e Serbisë hoqi lapidarin me emrat e 27 dëshmorëve të UÇPMB-së, që ishte i vendosur para ndërtesës së komunës në Preshevë.
Së paku 200 pjesëtarë të forcave serbe të sigurisë kishin rrethuar qytetin e Preshevës dhe në një mëngjes të ftohtë rreth orës 07:00h nën përcjellje të mediave të shumta, kishin hequr lapidarin, shkruan Titulli.com.
Lapidarin e kishte vendosur kryetari i komunës së Preshevës, Ragmi Mustafa, në prani në veteranëve të luftës së UÇPMB-së, për nder të 100 vjetorit të shtetit shqiptar.
Por, vëmendjen e opinionit, në veçanti të organeve shtetërore të Serbisë, lapidari tërhoqi me rastin e vizitës së Edi Ramës dhe Pandeli Majkos në Preshevë, kur ata bënë nderime para lapidarit.
Kriza filloi kur shteti filloi me presionin dhe kërcënimet për të hequr lapidarin edhe me forcë duke e konsideruar vendosjen e tij si provokim, e kryeministri dhe ministri i brendshëm i Serbisë në atë kohë, Ivica Daçiq, deklaronte se lapidari do të hiqet me qejf apo me dhunë, transmeton Titulli.com.
Këto ditë Lugina e Preshevës ishte në fokus të mediave lokale, rajonale e ndërkombëtare, pasi para heqjes së lapidarit, rreth dy muaj ishin mbajtur negociata e takime të gjata për zgjidhjen e kësaj çështje.
Gjatë kësaj kohe, disa përfaqësues politik shqiptar si Jonuz Musliu deklaronin që “nuk mund askush të heq lapidarin”, kurse kryetari i komunës së Preshevës, Ragmi Mustafa kishte deklaruar se “në rast se hiqet lapidari, unë do të jap dorëheqje”, transmeton Titulli.com.
Megjithatë, lapidari u hoq, politikanët shqiptarë nuk mundën ta mbronin, kryetari i Preshevës nuk dha dorëheqje, dhe deri më tani nuk kemi asnjë përpjekje për kthimin e tij.
Lapidari pas heqjes ishte dërguar në një depo për mallin e sekuestruar nga Ministria e drejtësisë në Nish, ndërsa aktualisht nuk dihet nëse akoma gjendet atje apo jo.
Lidhur me këtë çështje, përfaqësuesit politik shqiptar kundërshtuan qeverinë e Serbisë, ndërsa zyrtarët serb deklaronin se nuk ka lojë me shtetin.
Një dobi nga kriza e lapidarit shqiptarët e Luginës së Preshevës patën mundësi të kishin kur filluan bisedimet me qeverinë serbe rreth planit të ashtuquajtur “shtatë pikësh”, por edhe këto bisedime shumë shpejtë u ndërprenë pa rezultate konkrete në terren. /Titulli.com/

[the_ad id=”4118″]

“Fjala” mendjemprehtë e at Gjergj Fishtes mbajtur në Konferencen e Paqes në Paris

“Fjala” mendjemprehtë e at Gjergj Fishtes mbajtur në Konferencen e Paqes në Paris

At Gjergj fishta

“Fjala” mendjemprehtë e at Gjergj Fishtes mbajtur në Konferencen e Paqes në Paris

At Gjergji pasi përshendeti përfaqesuesit e fuqive Europiane të konferencës , prezantoi vehten dhe “fjalen” që do të mbante në emer të delegacionit shqiptar dhe deshirave te kahershme dhe të drejta të kombit të lashtë të Shqiperisë , Kosovës e Çamërisë , nga e cila citojmë:
“…Cili popull ka ndjesi më të kthjellëta në Ballkan se populli Shqiptar? A mos vallë sllavi i ngadalshëm e i ngathtë, që i përkulur mbi shatë deri dje nuk merrte frymë pa urdhër të Carit të vet autokrat? Apo Greku, ajo skilja e vjetër që gjithmonë si një bimë parazitare iu ngjesh më të fortit për të mbajtur gjallë shpirtin e vet? A po është Shqiptari që është mbështetur në fuqitë e veta, që është i drejtë me miqtë, bukëdhënës me të huajt, dhe i rreptë me armiqtë? Balli madhështor i shqiptarit nuk ju përkul kërkujt përveçse Zotit të vet. Ishin pushtuesit mbi Shqipërinë, por kurrë nuk u bënë zotërues mbi shqiptarët. Për liri të vet zotni shqiptari, bën Fli shtëpinë, Tokën e mjerisht edhe Besimin. Derisa shqiptarët luftonin kundra Turkut për Liri të Shqipërisë e Europës mbarë, çfarë bënin Grekët e Serbët, ata që sot konferenca e Paqes është duke i mbajtur nën sqetull si djem dëshiri? Grekët edhe atëherë kur Turqit kishin mbërritur në dyert e Kostandinopojës, rrinin duke u marrë me çështje fetare kundër Kishës Romës. Kështu edhe despoti i Serbisë niste krushqi me turq duke i dhënë të bijën për grua sulltanit, dhe ndaloi bashkimn e ushtrive të Skënderbeut me ata të Huniadit, duke shkaktuar thyerjen e ushtrive të Krishtera në Varna që mori në qafë gjysmën e Europës. E tani pikërisht këta Grekë e Serbë janë ata që më fort se kërkush tjetër shpifin kundër shqiptarëve e thonë se këta s’kanë bërë asgjë për liri e pamvarësi të kombit të vet. Historia e perandorisë Osmane ka shënuar jo më pak se 54 kryengritje të mëdha që gjatë 400 vjetëve kombi shqiptar i bëri Qeverisë otomane. Edhe Greqia është një lule e rritur me gjak shqiptari. Xhavellat e Boçarët kanë qenë trima shqiptarë; e këtë punë me pasë me e pyet Venizollosin si dijetar e jo si diplomat do t’ua kishte treguar vetë, por edhe në mos dashtë me jua tregue ua kallxon Lamartini… Serbët në kohën e luftës Ballkanike me shpata kanë therur nënat shqiptare e foshnjat e nxjerra nga barku i tyre i kanë djegur me pishë për të ndriçuar vendin me to, dhe sot konferenca ka trefishuar shtetin e tyre. Grekët kanë kryqëzuar popullin shqiptar tani në shekullin e 20-të, ndërsa konferenca ka menduar t’u japë mandatin si më të qytetëruar… Pse nuk duhet të dalë shqiptari i lire dhe i pavarur kur ai nuk njeh dhe nuk i bën këto mizori? Por edhe sikur të marrim e të krahasojmë popujt, unë mund t’ju them se kombi shqiptar nuk është treguar kurrë më i egër e më barbar se disa kombe të tjerë të qytetëruar. Po ju përmend se si Spanjollët kanë vrarë më tepër se 15 milion Indian të Amerikës, si tregon imzot De la Casa në një relacion që i dërgon mbretit të Spanjës. Nuk po ju përmend në ç’mënyrë Henrikët e Elizabetat e Anglisë kanë kryer reformat e besimit në vendin e tyre, vetëm po dëshiroj t’ju kujtoj kobin e Zi që mbuloi vendin tuaj të bukur, kur populli i Francës në kryengritjen e 1789 arrin të marrë armët në dorë për të rrëzuar autoritetet e nderuara. Ju zotëri e dini fort mirë se si ky popull francez që deri atëherë ishte pasqyrë dhe modeli i Elegancës e mirësjelljes jo vetëm e lau me gjak të vëllezërve të vet të tërë Francën, por nuk i fali as eshtnat e fatosave të vet që i kishin sjellë aq nderë këtij kombi të madh. Kështu duhet t’ju kujtoj se gjakderdhja dhe përdorimi i dhunës bëhet tamam në kohët tona në Europën e lulëzuar siç është Italia, ku e përkohshmja “La civilta cattolica” në numrin e vet të gjysmës së parë të dhjetorit të 1914 botonte një artikull interesant, në të cilin me statistikë në dorë thotë se në Itali për 20 vjet rresht nga viti 1894 deri më 1914 çdo vit kanë ndodhur nga 100 mijë vrasje me 3% të numrit të popullsisë. Ndodhin kaq shumë në një vend ku ka xhandarmëri, ushtri, flotë e polici, gjykata, shkolla e Institucione të tjera kulturore, atëherë përse nuk u dashka t’i njihet pamvarësia Shqipërisë ku numri i të vrarëve siç dihet prej statistikave me zor mbërrin 1%, kur nuk ka asnjë nga Institucionet që përmenda më lart? …Tani të themi pse shqiptarët nuk u bashkuan kurrë në një shtet. Kush i mban mend Grekët edhe në kohët më të lumtura të tij të kenë qenë të bashkuar në një shtet para shekullit të 19-të? Ata edhe në kohët më të mira kanë kërkuar ushtri të huaja për të vrarë njëri-tjetrin, ndërsa shqiptarët i kthyen pushkën të huajit dhe u kthyen në faktor të parë të pamvarësisë së Greqisë… Unë do t’ju vërtetoj se psiqika e kombit shqiptar nuk është kurrë më e ngathët se ajo e sllavëve. Roli i poezisë që zotëron më shumë tek sllavët është legjenda. Fatosat e kombit sllav, ashtu si i paraqet poezia popullore nuk janë njerëz të një fuqie të jashtëzakonshme si Akili, Diomedi apo Ajaksi të Iliadës, por janë disa përbindësha të përçudnuar që s’di njeriu nëse janë kuçedra apo katallaj e maluketër të trishtueshëm. Kështu bie fjala Krajleviç Marku tani kërcen me kalin e vet nga një mal në tjetrin e tani han 50 okë groshë në një vakt, tani pin verën me legena 12 okëshe, e tash e hedh topuzin tre ditë udhë larg. Kisha me thanë se madhësia e këtyre fatosave që i përgjigjet një sfinksi që nuk është as shtazë e as njeri e asgjësendi që të ketë natyrë ose mendje njeriu veçse një qenie e çuditshme që s’thotë asgjë e s’duhet për kurrgjë. Duke dëgjuar ato këngë herë të duket se jeton në ato kohë, kur flisnin hardhucat e zogjtë, e ujku e dhelpra ishin ndrikull e kumbarë, në periudhën indiane që përzjeu dhe bëri pshesh sendet e mbinatyrshme me ato të natyrshme. Pra vjershëtori sllav ka qenë i shtrënguar të përftonte disa forma krejt shpellare me fatosa matrahula e maluketër. Duhet të themi se mentaliteti i atij populli nuk është zhdërvjelluar aq sa të plotësojë proporcionet e numrit, peshës e masës, e se prandaj ka mbetur akoma në një shkallë mjaft të ulët qytetërimi… Poezia popullore shqipe është krejt ndryshe. Shqiptari ndër poezitë e veta nuk këndon për të tjerët, ai këndon për vete. Ndër luftëra e në punë trimërie, ai nuk përqëndrohet tek faktet por shqyrton vetëm rrezet e namit e të lumturisë, ai shkreptinë. Prej fakteve, nami e lumturia janë ideali i tij, e prej këtij ideali i mbushet shpirti me entuziazëm duke i gufuar zemra me këngët që këndon si ai zogu i verës që këndon jo për të tjerët, por vetëm se nuk i rrihet pa kënduar ndër blerime e hije të lugjeve mbi ato shkëmbenj gurrash të argjendta. E me gjithë forma e jashtme dhe e brendshme ecin lirisht, ëmbëlsisht si pranverat e Arbërit… s’ka shumë vjet që profesori i Universitetit të Gracit, filologu i përmendur Majer thoshte se poezia popullore shqipe, pre pikpamjes estetike është më e bukura ndër të gjithë të tjerat e Europës. Është punë e arsyeshme që shteti shqiptar të përtërihet gjeografikisht deri ku arrin kombësia e tij në mënyrë të pandashme prej qendrës së vet, sepse e drejta e vetvendosjes nuk është e lidhur me individ, as me grupe njerëzish, por me bashkimin e përgjithshëm prej të cilit përbëhet kombi. Populli shqiptar flet gjuhën e vet, e prej këtej rrjedh se të gjithë ata që flasin këtë gjuhë, kanë kombësi krejt të vetën, të ndarë prej kombeve të tjera të Europës. E tërë krahina e Kosovës, pra që prej Konferencës së Londrës (1913) i qe lëshuar Serbisë, e mbarë Epiri i Veriut të cilin e lakmon Greqia, janë banuar kryekëput prej shqitparësh, e prandaj e drejta kërkon që të njihet si shtet shqiptar, se e vërteta duket qartë sipas statistikave që prej vitit 1909 e këtej janë bërë proporcionet Entologjike të popullsisë të Shqipërisë. Prej statistikave del në shesh, se ndër krahinat e lëshuara prej Konferencës së Londrës, serbëve e grekëve sadopak 80% e popullsisë është thjeshtë shqiptare. Serbët duan të thonë se banorët e Kosovës me rracë janë të gjithë sllavë, por me kohë janë bërë shqiptarë. Këtë fjalë thonë edhe Grekët për banorët e Epirit të Veriut, por nuk flasin të vërtetën. Po të ishte kështu përse Serbia vrau 200 mijë Kosovarë e Greqia djeg 360 fshatra e vret e vdes urie mbi 50 mijë vetë? Qyshse serbët kanë vrarë qindra mijëra vetë dhe grekët kanë vrarë e djegur, njëri në Kosovë e tjetri në Epirin e Veriut duket açik se as Kosovarët nuk janë slalvë e as banorët e Epirit të Veriut nuk janë Grekë…”

[the_ad id=”4118″]

SHKUP, 1910: KOMANDANTI TURK: DETYRON ME FORCE TE BIRIN TE GJUAJ MBI BABAIN E TIJ

SHKUP, 1910: KOMANDANTI TURK: DETYRON ME FORCE TE BIRIN TE GJUAJ MBI BABAIN E TIJ

145333232389972
Një oficer fisnik shqiptar në ushtrinë turke i cili ishte bashkuar me kryengritësit shqiptarë, u kap dhe u dënua me pushkatim . Djali i tij, që ishte në Shkup, ishte pjesë e skuadrës së pushkatimit. Komandanti turk Mirsad Risa Bej kishte detyruar me forcë djalin e tij që të ishte pjesë e skuadrës së pushkatimit, edhe pse ai kërkoi me insistim që të përjashtohen nga ky detyrim i tmerrshëm, dhe çnjerëzor, por komandanti Mirsa Risa Bej e detyroj atë! Duke mos pasur zgjidhje tjetër, i biri kishte qëlluar në ajër, komandanti turk e kishte arrestuar atë në vend në prani të kufomës së babait të tij.(shkeputur nga faqa FMimages)

[the_ad id=”4118″]

Malësori: Këta politikan “shqiptar”, po e ndihmojnë Malin e Zi në shtypjen dhe asimilimin e shqiptarëve

Malësori: Këta politikan “shqiptar”, po e ndihmojnë Malin e Zi në shtypjen dhe asimilimin e shqiptarëve

Malësor Prënkoçaj

Këngëtari i mirënjohur Malësor Prënkoçaj, ka reaguar ndaj injorimit të krerëve të dy shteteve shqiptare ndaj shqiptarëve nën Mal të Zi. Përmes një postimi në rrjetin social Facebook, Malësor Prënkoçaj mes të tjerash ka thënë se nganjëherë të shkon mendja se këta politikan “shqiptar” që vizitojnë Malin e Zi, sikur po e ndihmojnë atë shtet në procesin e asimilimit dhe shtypjes së Shqiptarëve autokton.

Shqiptarët që jetojnë në trojet e veta, nën Mal të Zi, injorohen nga 95% i politikanëve shqiptar nga Kosova dhe Shqipëria, kurdo ata bëjnë ndonjë vizitë atij shteti. Bile injoranca shkon deri aty sa që këta politikan nuk ndalen bile as me i përshendet e le ma me kërkua ndonjë plotësim të drejtave të tyne…
Së pakut me i përmend se janë gjallë. Ndërkohë qe shumë shpesh degjon akuza të randa ndaj Shqiptarëve që jetojnë nën Mal të Zi, se si janë duke shkuar drejtë asimilimit. Nganjëherë të shkon mendja se këta far politikanësh “shqiptar” që vizitojnë Malin e Zi, sikur po e ndihmojnë atë shtet në procesin e asimilimit dhe shtypjes së Shqiptarëve. Ma mirë mos të bëjnë ma këso vizitash, por le të rrijnë te shpia!

[the_ad id=”4118″]

Ja si u radikalizuan dy shqiptarët, vëlla e motër, në xhaminë e

Ja si u radikalizuan dy shqiptarët, vëlla e motër, në xhaminë e

145329789853755

Një shok i familjes shqiptare të Editës dhe Visarit akuzon rëndë xhaminë An’Nur-Moschee në Winterthur. Atje është bërë radikalizimi i tyre, thotë ai për Sontagsblick.

Ka kohë që mediat zvicerane shprehin shqetësimin për xhaminë në Winterthur, që sipas tyre promovon radikalizmin dhe është kthyer në qendër të rekrutimit të të rinjve zviceranë drejt ISIS.

Edita (16) dhe Visari (17) fluturuan drejt Sirisë në 2014. Ata fillimisht kishin gënjyer prindërit se po shkojnë drejt një feste mes miqsh, ndërsa qëllimi kishte qenë për të nisur drejt Shtetit Islamik.

Para shkuarjes atje, ata kishin qenë vizitorë të xhamisë An’Nur në Winterthur. Në 29 dhjetor 2015 ata janë rikthyer në Zvicër, përcjell Bota sot.

“Organizuesit e rekrutimit të tyre janë në xhaminë An’Nur”, thotë një mik i familjes shqiptare për Blick.

“Ata veprojnë profesionalisht, duke mbushur valixhet me para, për të arritur qëllimet. Për këtë kanë faj edhe autoritetet zvicerane që nuk marrin masa konkrete për parandalim”.

Të rinjtë mendohen se kanë ndjekur edhe Qendrën Sportive Luftarake të Valdet Gashit, që u vra në moshën 29 vjeçare në Siri. Aty duhet të ketë filluar rekrutimi.

Ëndrra e një jete më të mirë në Siri

Në radikalizimin e Editës, ka luajtur rol të madh edhe një grua e “papunë” dhe me shumë “kohë të lirë”, që e ka bindur se myslimanët mund të jenë të lirë vetëm në vendet Islame. Asaj i është premtuar edhe gjetja e një shtëpie në Siri, thotë miku i familjes.

Megjithatë kjo ëndërr doli e gënjeshtërt. Ty dy janë kthyer në Zvicër për të vijuar mësimet ku kanë mbetur.

Në xhaminë An’Nur nuk kanë qenë të arritshëm për komunikim nga tabloidi zviceran.

[the_ad id=”4118″]

Shokon imami i Këlnit: Gjermanet vetë fajtore, provokuan me parfum e veshje

Shokon imami i Këlnit: Gjermanet vetë fajtore, provokuan me parfum e veshje

imami-kelnit

Sami Abu Ju, imami xhamisë në Këln, në intervistën ekskluzive për TV REN ka “sqaruar” se vetë fermat gjermane janë fajtore për shkak të sulmit kundër tyre deh se refugjatët i kanë sulmuar e përdhunuar sepse ato i kanë provokuar me rrobat e veshura dhe ma parfumet që kishin përdorur, transmeton Koha.net.

“Duhet të reagojmë drejt, të mos hedhim benzinë në zjarr. Të bisedojmë dhe të gjejmë zgjidhje. Nëse ndonjëri sulmon dhe fyen tjetrin, mund të krijohet situatë e rrezikshme. Njëra nga arsyet pse migrantët kanë sulmuar, është mënyra se si femrat vishen.
Nëse ato ecin gjysmë të zhveshura dhe përdorin parfum, atëherë ndodhin këto gjëra. Është mashkulli, është femra…dhe kjo është hedhje e benzinës në zjarr…. “, ka thënë imami nga xhami “Al Teuhid” në Këln, Sami Abu-Ju.

[the_ad id=”4118″]

Thaçi e Veseli bashkëpunëtorë të shërbimit francez, fajtorë kryesorë për ndarjen e Mitrovicës

Thaçi e Veseli bashkëpunëtorë të shërbimit francez, fajtorë kryesorë për ndarjen e Mitrovicës

Thaçi-VeseliZëvendëskryeministri Thaçi “mbrohet”, në heshtje
“Dihet po ashtu mirë se gjatë ndarjes së Mitrovicë rolin kryesor e kishte KFOR-i Francez dhe sidomos DGSE ku shpesh herë i ndihmoj Hashim Thaçi edhe Kadri Veseli kur ndikonin që ti ndalnim {TMK} demonstratat e qytetarëve shqiptar”, thotë Miftari.
I kanë mbetur edhe një muaj, derisa të votohet për postin e Presidentit të vendit. Por, në këtë periudhë Hashim Thaçi nuk u ka shpëtuar akuzave nga disa ish bashkëluftëtarë të tij, si bashkëpunëtorë i shërbimit sekret frances gjatë kohës së luftës.
Por, pavarësisht këtyre akuzave, zëvendëskryeministri dhe Presidenti potencial i Kosovës, Hashim Thaçi, ka zgjedhur të mos e thotë asnjë fjalë.
Këtë heshtje të Thaçit, publicisti Jeton Kelmendi e ndërlidh me zgjedhjen e tij, në postin e Presidentit të Kosovës./Botasot

[the_ad id=”4118″]

Arabia Saudite, ku të prehet koka vetëm për një postim në Twitter

Arabia Saudite, ku të prehet koka vetëm për një postim në Twitter

145324961541815

Në Arabinë Saudite, ekstremistët islamikë gjatë dy javëve të fundit kanë prerë kokat e 10 personave, dhe atë para syve të zyrtarëve shtetërorë, transmeton zeri.info.

Një video e fundit paraqet xhelatin duke prerë kokën e një gruaje në mes të rrugës, para pesë policëve, të cilët nuk e pengojnë, përkundrazi sigurohen që vrasësi të kryej punën që ka nisur.

‘Arabia Saudite, mbetet një vend ku mund të ezekutohesh, qoftë edhe për një postim në rrjetet sociale’, shkruan The Daily Beast.

Sipas kësaj gazete, vetëm në dy javët e fundit, në Arabinë Saudite janë prerë 10 koka. Ndërkohë që gjatë vitit 2014 numërohen 90 raste të tilla.

Gjykatat për të dënuar rastet e tilla nuk funksionojnë, madje emrat e viktimave harrohen shumë shpejtë, edhe ata që kërkojnë demokraci përfundojnë në burg.

Khaled Johani, është burgosur pse ka kërkuar demokraci, Amina bint Nasser, është ekzekutuar me pretekstin se është ‘shtrigë’.  Hamza Kashgari, është burgosur sepse përmes rrjetit Twitter ka vu në pikëpyetje çështjen islame. Manal al Sharif, është burgosur pse ka ngarë makinë. Raif Badawy, është dëbyar pse ka hapur online një forum liberal, Waleed Abul Khair, është burgosur pse ka mbrojtur të drejtat e njerëzve… janë vetëm disa nga shumë emra të tjerë që kanë përfunduar ose në burg ose me prerje koke, e më e pakta me dëbim nga vendi, vetëm për një fjalë goje.

Intoleranca në Arabinë Saudite është eksporti më i lartë.  Në këtë vend të dominuar nga vehabistët sunitë, autoritetet kanë bërë thirrje që të digjen të gjitha kishat. Të krishterët nuk lejohen ë të mbajnë kryq, të ndërtojnë kisha apo të mbajnë Biblen.

Por çfarë po bën vota demokratike për ata pak liderë liberalë që ka  Arabia Saudite? “Nuk ka bërë asgjë”, shkruan The Daily Beast.

Dhjetëra miliona fëmijë janë të indoktrinuar me urrejtje dhe fanatizëm. Grupet ekstremiste janë financuar në të gjithë rajonin. Liberalët pamësirshëm janë ekzekutuar apo dëbuar.

Njerëzit e thjeshtë në mbarë botën duhet të qëndrojmë në solidaritet me liberalët politikë të burgosur në Arabinë Saudite.

“Ajo është jo vetëm një detyrë morale, kjo është një mundësi strategjike. Fuqizimi liberalëve dhe reformatorëve arabë, të braktisur për dekada të tëra, është e vetmja shpresë që të kemi një Lindje të Mesme më të qëndrueshme dhe më paqësore”.(Zeri.info)

[the_ad id=”4118″]

Ja si bashkëpunoi Turqia me Jugosllavinë për shpërnguljen e shqiptarëve nga trevat etnike

Ja si bashkëpunoi Turqia me Jugosllavinë për shpërnguljen e shqiptarëve nga trevat etnike

14532249255744

Nga Dr. Lavdosh AHMETAJ*

Vijon.. Shqetësimi lidhet me faktorët politikë ndërkombëtarë, të cilët duket se janë shumë të ndjeshëm në çështjen e kolonizimit. Duke e parë në këtë pikëpamje, shpërngulja e menjëhershme të shqiptarëve të Jugosllavisë, dukej më e favorshme dhe efektive. Shteti turk, duke pasur një territor të gjerë, sidomos në lindje, në në e Vogël dhe Kurdistan, të cilat ishin ende të pabanuara dhe të papunuara, krijonte një mundësi të pakufizuar për një kolonizim të brendshëm; kjo hapësirë shikohej si një mundësi e madhe të cilën mund ta popullonin shqiptarët e shpërngulur nga territoret politike jugosllave. Ajo që të bën përshtypje është fakti se edhe shteti turk ishte i interesuar për tërheqjen e një pjese të konsiderueshme shqiptarësh: mendohej që fillimisht të tërhiqte rreth dyqind mijë shqiptarë të shpërngulur, e kjo përbënte një favor politik të mjaftueshëm për të realizuar në mënyrë ndërkombëtare shpërnguljen e shqiptarëve nga trevat e tyre etnike. Kjo shihej e realizuar nëpërmjet Konventës për shpërngulje, e cila do të realizohej midis shtetit turk dhe atij jugosllav.
Me formimin e qeverisë së Milan Stojadinoviçit, në Ministrinë e Punëve të Jashtme filluan bisedimet intensive në lidhje me shpërnguljen e shqiptarëve në Turqi. Në vitin 1935 pranë Ministrisë së Jashtme ishte formuar në mënyrë ilegale një Komitet, i cili kishte analizuar projektin bazuar në Ligjin mbi shtetësinë, neni 55; kjo u shoqërua me formimin e institucioneve përkatëse, të cilat duhej të merrnin pjesë intensivisht për shpërnguljen e shqiptarëve. E gjithë çështja ishte që politika kolonizuese të merrte natyrë legale dhe të përfaqësohej politikisht nga shtetet përkatëse.
Kjo gjë u realizuar përmes Konferencës ndërkombëtare me përfaqësuesit e shteteve përkatës. Ajo çka realizoi në mënyrë institucionale konferenca, ishte realizimi i shpërnguljes së shqiptarëve drejt Turqisë përmes dy mënyrave:

Së pari, shpërngulja në masë e shqiptarëve drejt Turqisë duhej bërë në bazë të një konvente ndërshtetërore.

Së dyti, ndërsa pjesa tjetër e popullsisë shqiptare, e cila nuk do të kishte mundësi shpërnguljeje drejt shtetit turk, pra që do të mbetej në shtetin e Jugosllavisë, parashikohej të asimilohej duke marrë parasysh raportin e popullsisë sllave me atë çka do të ngelej nga shpërngulja, pa harruar që të dy mënyrat e parashikuara do të realizoheshin nëpërmjet metodës së presionit, e shoqëruar me një kundërpropagandë shqiptare, e cila ishte e mundur të realizohej nga shteti shqiptar. Shteti jugosllav kishte përgatitur me kujdes manipulimin e transportimit te shqiptarëve nëpërmjet teknikash interesante, një prej të cilave ishte kështu se shteti turk do të merrte një shpërblim të caktuar, i cili shkonte deri në 15.000 dinarë për çdo familje të shpërngulur, madje u gjend mënyra që çdo familje të ishte mundësisht sa më e madhe: për këtë u gjend zgjidhja përmes manipulimit të familjes me mbiemrin përkatës, edhe në rastin kur ishin shumë larg si brezni apo kur nuk kishin një gjak, por duke shfrytëzuar të njëjtin mbiemër, bëhej e mundur përfshirja e një territori shumë të gjerë.

Kjo marrëveshje mbizotërohej nga fryma e dëshirës së popullsisë muslimane, e cila duke banuar në rajonin e Serbisë Jugore, do të largohej nga territori i Mbretërisë Jugosllave me dëshirën e ligjshme për t’iu bashkuar trungut etnik natyror. Pra, duke u manipuluar politikisht në këtë frymë, ishte e lehtë për tu kodifikuar përmes 21 nenesh, të cilët përfshinin të drejtën e migrimit të asaj popullsie muslimane që ishte me origjinë, gjuhë dhe kulturë turke. Ndërsa numri i familjeve që qeveria turke kishte rënë në marrëveshje për t’i pranuar ishte rreth 40.000 familje. Por sipas nenit 3: “Me familje kuptoheshin personat e një gjaku dhe fëmijët e tyre, të cilët në momentin e nënshkrimit të kësaj konvente, jetojnë në një pronë fshatare të përbashkët dhe të pandarë dhe nën të njëjtin kulm”. Ndërsa të shpërngulurit nuk do të kishin të drejtën e pronës së patundshme, e cila pas largimit të saj, do të konsiderohej shtetërore jugosllave, në kohën kur qeveria jugosllave do t`u paraqesë përfaqësuesve të shtetit turk në Jugosllavi listën vjetore të të shpërngulurve. Madje ligji parashikonte që në rastin kur të rinjtë muslimanë, familjet e të cilëve janë regjistruar në listën vjetore të të shpërngulurve, dhe që njëherësh ishin të mobilizuar në ushtrinë e Mbretërisë Jugosllave, menjëherë do të liroheshin nga shërbimi ushtarak dhe do të shpërnguleshin së bashku me familjen e tyre. Ndërsa shpërngulja nga pikëpamja legale ishte kodifikuar në mënyrë kolektive, që do të thotë të shpërngulurit ishin pajisur me një pasaportë kolektive (turke), e cila do të dorëzohej nga autoritetet konsullore të qeverisë së Republikës Turke në shtetin jugosllav.

Por ajo që tërheq vëmendjen nga pikëpamja e së drejtës, është fakti se në ligj parashikohej vetëm shpërngulja e popullsisë fshatare, që do të thoshte se shtetit jugosllav i lindte e drejta legjitime për të bërë shpërngulje me detyrim pa marrë parasysh vullnetin e popullsisë kontraktuese. Ndërsa e drejta për shpërngulje e popullsisë qytetare ishte fakultative, që do të thotë vetëm në kohën që muslimanët qytetarë ishin dakord me shpërnguljen drejt shtetit turk. Më tej, në dy rastet ligji i njihte të drejtën popullsisë së shpërngulur vetëm për marrjen e pasurisë së tundshme dhe një pjese të bagëtisë. Pra, po ta krahasojmë me të drejtën ne Antikitet, kur Klithseni ndërmori reforma demokratike në Athinë, në mënyrë që të shuante bazën politike dhe sociale të fisnikërisë fisnore, e cila penalizohej me largimin nga Athina për dhjetë vjet, në asnjë rast nuk bëhej fjalë për shpronësimin e tyre, pasi ata kishin të drejtën e pronës edhe pse për një kohë të caktuar u hiqej e drejta e qytetarisë athinase.
Këtu shtrohet pyetja: pse i drejtohemi për referencë të drejtës antike, mos vallë duket një botë politike dhe juridike e largët dhe, për rrjedhojë, nuk ka vlera krahasuese dhe për kohët moderne? Mendoj se do të ishte e padrejtë që të teorizonim në këtë formë, sepse të gjitha teoritë politike moderne, të cilat kanë arritur të bëjnë revolucion politik dhe juridik, gjithsesi nuk kishin harruar modelin juridik të antikitetit. Jo vetëm kaq, por edhe i referoheshin për të studiuar dukuritë e kohës së tyre, në mënyrë që të ishin sa më koherentë në zgjidhjen e problematikës së kohës. Për më tepër, do të ishte e udhës t’i referoheshim doktrinës hegeliane, për të parë njëherësh edhe efektet teorike krahasuese: Hegeli, i cili konsiderohet një nga studiuesit që bëri revolucion në studimin e shtetit, gjithsesi i referohet antikitetit helen për të parë mundësitë integruese të etnive të pacivilizuara, e për këtë merr si kampion mundësinë e integrimit të fiseve të egra në botën politike helene. Aty ai trajton idenë e një njësimi të brendshëm organik në jetën e shtetit që ishte shfaqur pas admirimit për etnicitetin e lartë të polisit grek, atëherë kur Hegeli kishte mbështetur njësinë dhe identitetin e një populli në një element shpirtëror, në një lidhje organike të padukshme, por mjaft më të fuqishme se çdo bashkim i thjeshtë i jashtëm, në sajë të së cilës një shumicë e thjeshtë, një shumatore individësh shndërrohen në një trupë shpirtërore të gjallë që frymëzohet nga një marrëdhënie e brendshme politike, e cila kërkon si motiv integrimin gradual, duke shmangur dhunën, por mbi të gjitha duke respektuar të drejtën e kohës. Për shpjegimin e këtij mekanizmi nga pikëpamja politike dhe juridike, Hegelizmi33 si shkollë juridike dhe politike në vitin 1802-1803 mbyll vëzhgimin mbi të drejtën natyrore, duke trajtuar marrëdhëniet tragjike të luftës dhe të vdekjes, duke e konkretizuar përmes procesit të pajtimit të Eumenidëve përpara organizimit politik, domethënë popullit të Athinës, që me gjykimin hyjnor vë në veprim ripajtimin, në mënyrë që Eumenidët të ishin një popull i nderuar dhe të kishin një vend të tyre në qytet, pasi kishin humbur “natyrën e egër” të tyre, duke qenë në fazën kalimtare drejt jetës qytetare.
Duke e parë përmes këtij shembulli, Hegelizmi si shkollë politike jep disa tipare të doktrinës së tij: 1. Mundësinë e të drejtës së pajtimit; 2. varësinë e një kulture të mundur kundrejt një kulture triumfuese; 3. tranzicioni midis dy kulturave, të cilat nga pikëpamja e territorit ishin pranë njëra-tjetrës, por me ndikime platonike në idetë politike në të cilat janë parë gjurmë të një konflikti mes dy kulturave. Përgjigjja hegeliane është shkencore për shkak se përkon me mungesën e rregullave të lojës politike, të cilat garantojnë sigurinë dhe qarkullimin e etikës politike. Ndërsa institucionalizimi dhe rregullimi i konflikteve mjafton për t’i dhënë zgjidhje problemeve të organizimit shoqëror të kalimit nga një shoqëri agraro-tregtare, në atë agraro-industriale.

Ajo që kërkon të sqarohet në rrafshin e doktrinës politike, është se mendimi politik pas fazës kontraktualiste nuk ka arritur të zbatojë teorinë e rregullave të lojës në kontekstin ndërkombëtar, qoftë edhe në kohët më moderne ballkanike dhe europiane; duke e parë në raport me strukturën dhe filozofinë politike doktrinën e shtetit serb, duket se kësaj teorie i mungon elementi kryesor për të qenë një teori koherente, për shkak se i mungon harmonizimi midis së drejtës natyrore dhe asaj politike, madje kjo e fundit dukshëm e ka mohuar interferimin harmonizues midis tyre. Gjykoj në këtë formë, për faktin se duke iu referuar historisë politike të krizave shtetërore franceze ose angleze, analizat dhe pasojat kanë qenë të dukshme dhe të shpjegueshme, qoftë edhe nga shkaku se në sistemet politike përkatëse kanë munguar respektimi i së drejtës politike ndaj asaj natyrore.

Por do të ishte më mirë t’i referoheshim këtu Tomas d’Akuinit, për të dhënë teorinë dhe më pas krahasimin me elementë të caktuar të konceptit bazë të doktrinës serbe “Kosova – Serbi e Vjetër”. Ajo që ne trashëgojmë nga Akuini është fakti se ai i drejtohet Aristotelit duke shpallur se pushteti në thelb është natyror, domethënë ka rrënjë në vetë natyrën e njeriut, për më tepër pushteti “in concreto” është i mëshiruar nga njerëzit që zgjidhen apo caktohen, pra është një e drejtë thjeshtë njerëzore. Ndërsa në kushtet që një njeri apo një grup njerëzish janë në gjendje të komandojnë legjitimisht një grup njerëzish të tjerë, ky fakt nuk përcaktohet nga Zoti, por nga një emërim thjeshtë njerëzor. Pra ky është rasti për të gjetur burimin zanafillor të pushtetit, në të cilin shoqëria ka aftësi për t’i dhënë vetes ligjet për t’u qeverisur, dhe në rastin që një politikë e caktuar duhet t’i bindet virtytit.

Pra, në thelb kemi teorinë moderne të Monteskjesë, i cili koncepton angazhimin e ndërsjelltë, të heshtur apo të hapur, që bën të mundur raportet midis popullit dhe atij që e qeveris. Por nga ana tjetër kemi modelin e raportit midis shkakut dhe pasojës, i cili vepron në një raport natyror, që do të thotë se aty ku shkaku rresht edha pasoja duhet të reshtë, pra një varësi e ndërsjellë midis dy subjekteve shkak-pasojë, të cilët përbëjnë një subjektivitet natyral, por pa mohuar as njërin dhe as tjetrin; sipas Akuinit, të gjitha sendeve u përket diçka nga ligji i përjetshëm dhe për rrjedhojë ligji konsiderohet ligj për shkak se është i dekretuar nga sovrani. Parë në këtë këndvështrim, do të ishte me interes shkencor fakti se sa kishte zënë vendin e tij vullneti i popullsisë shqiptare në konventën e përbashkët midis shtetit të Mbretërisë Jugosllave dhe shtetit Turk, e cila u pasua nga një sërë nenesh, të cilët bënin të mundur shpërnguljen e popullsisë shqiptare nga trevat e tyre etnike.
Pra, po të nisemi nga shtrati shkencor mbi të cilin duhej të ngrihej teoria e shpërnguljes, e paraprirë nga koncepti doktrinar “Kosova – Serbi e Vjetër”, atëherë është më e lehtë për t’iu referuar revolucionarit doktrinar Tomas d’Akuin, i cili në teorinë e tij të së drejtës natyrore ka konceptuar këto ide themelore në mekanizmin e teorisë së tij”:

a. Harmonizimi i së drejtës natyrore me atë të sistemit politik.

b. E drejta e pronës.

c. E drejta e familjes.

d. E drejta e martesës.

E. e drejta politike, pavarësisht nga dëshira e saj, duhet ta përfshijë vullnetin e së drejtës natyrore, në të kundërt sistemi politik që ndërtohet, do të shoqërohet nga kriza të vazhdueshme dhe të pazgjidhshme.
Por, duke studiuar me kujdes teoricienët akademikë serbë, duket se ata kërkojnë me të gjitha mënyrat që teoria e tyre, ajo e shpërnguljes, të gjejë përkrahje publike, e kështu i kushtohet rëndësi e veçantë disa faktorëve, që funksionimi i tyre të realizohej natyrshëm në kushtet e një politike moderne. Në radhë të parë, për shpërnguljen e shqiptarëve ishte e domosdoshme të bëhej mjet kleri i tyre dhe njerëzit me influencë, para se shpërngulja të merrte natyrë shtrënguese, e shoqëruar nga agjitatorët, të cilët duhet të propagandonin shpërnguljen: duke përshkruar bukurinë e viseve të reja që do të gjenin në Turqi, jetesën e lehtë dhe të këndshme, duke motivuar njëherësh fanatizmin fetar dhe krenarinë shtetërore turke.

Ndërsa, nga ana tjetër, shtypi serb do të bënte propagandën e një shpërnguljeje të rehatshme dhe të zakonshme, duke i hequr tragjedisë elementin më intrigues dhe dramatik, që po iu ndodhte shqiptarëve. Por në këtë lëvizje të pastër politike, nuk mund të ishte indiferent shteti, i cili duhej të shfrytëzonte ligjet deri në fund, në mënyrë që qëndrimi i shqiptarëve në shtetin jugosllav të ishte i pamundur. Kjo do të shoqërohej me vendosjen e gjobave, me taksa, me burgime, zbatimi në mënyrë të pamëshirshme i dispozitave policore, duke detyruar individët të punonin sa më shumë në punë angari, e shoqëruar nga mosnjohja e tapive të vjetra, duke përfshirë shlyerjen e të gjitha borxheve private dhe publike, marrjen e kullotave shtetërore, zhveshjen nga e drejta e koncesioneve, heqjen e lejeve afariste, dyqaneve tregtare, pushimin nga puna shtetërore, private, vetadministruese.

Të gjitha këto mjete shoqëroheshin me organizimin e aksioneve të vjetra çetnike, duke nxitur lëvizjen e një vale të re malazezësh prej bjeshkëve, të cilët do të shkaktonin konflikte të shumta me shqiptarët; përmes përgatitjes së një psikoze sikur shqiptarët kishin ngritur krye dhe, nga ana tjetër, ngjarja duhej përpunuar si një konflikt vëllazëror e fisesh dhe, në rast nevoje, mund t’i jepej edhe natyrë ekonomike. Pra, duke nxitur mosmarrëveshje lokale, të cilat ishin planifikuar të realizoheshin në mënyrë të përgjakshme me mjete efikase, por gjithnjë duke evituar përdorimin e ushtrisë. Kjo mesa duket ishte përpunuar edhe teorikisht, gjë që do të zëvendësohej me kolonistë, me fise malazezë dhe me çetnikë, duke vënë në funksionim djegien në mënyrë ilegale të fshatrave shqiptarë. Rektor i Universitetit “Pavarësia”, Vlorë
LITERATURA E SHFRYTËZUAR:
– E vërteta mbi Kosovën dhe shqiptarët në Jugosllavi, Botim i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, Tiranë 1990.

– Konferenca Kombëtare për formimin e popullit shqiptar, të gjuhës dhe të kulturës së tij, Akademia e Shkencave të RPS të Shqipërisë, Tiranë 1988.

– VASA ÇUBRILLOVIQ: Shpërngulja shqiptarëve, Beograd 1937 (dorëshkrim); Po ky material, por me shkurtime, në E vërteta mbi Kosovën dhe shqiptarët në Jugosllavi, Botim i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, Tiranë 1990, shih referati Shpërngulja e arnautëve.

– Relacione mbi gjendjen e Shqipërisë veriore dhe të mesme në shekullin XVII (1610-1634), Tiranë 1963.

– Defteri i regjistrimit të Sanxhakut të Shkodrës i vitit 1485, i përgatitur nga Selami Pulaha, botim i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, Tiranë 1974.

– STUDIME HISTORIKE, nr.dhe 2, Tiranë 1976.

– MARK KRASNIQI: Gjurmë dhe gjurmime, Prishtinë 1979.

– MIDHAT FRASHËRI: Shqiptarë dhe sllavë, Tiranë 1998.

– ARBEN PUTO: Shqipëria Politike, 1912-2000, Tiranë 2008

– H.N. BRAILSFORD: Macedonia, its races and their future, London 1906.

– AGIMI (revista), Shkodër, vitet 1918, 1919, 1920, 1921.

– JENS REUTER: Shqiptarët në Jugosllavi, Tiranë 2003.

– G. GELCICH: La Zedda e la dinastia dei Balscidi, Split 1898.

– M. ORBINI: Il Regno degli Slavi, Pesaro 1608.

– Acta Albaniae Veneta, vëll. I-II, Vindobonae 1913, 1918, –

– GEORGE VON HAHN: Udhëtim nga Beogradi në Selanik, Vjenë 1868.

– SKËNDER RIZA: Historia e Kosovës, shek. XV- XVI

– MAREGLEN VERLI: Reforma agrare kolonizuese në Kosovë, Tiranë 1992.

– Historia e Shqipërisë, Tiranë 1984.

– Historia politike shqiptare pas vitit 1912

– K. JIRIÇEK: Istorija srba, Beograd 1922.

– LAZARO SORANZO: L’Otomano, Ferrara 1598.

– SKËNDER RIZA: Kosova gjatë shekujve XV, XVI, XVII, Tiranë 1987.

– ESKILI: Orestia, Tiranë 2006, faqe 7-10.

  • E tjerë…

SHQIPËRIA E BASHKUAR

[the_ad id=”4118″]

Ushtarët otomanë pozojnë me kokat e prera të shqiptarëve

Ushtarët otomanë pozojnë me kokat e prera të shqiptarëve

Ushtarët otomanë pozojnë me kokat e prera të shqiptarëve

Një debat i gjerë është zhvilluar kohët e fundit në Shqipëri lidhur me sundimin pesë-shekullor të osmanëve në vendin tonë.

Historianë të ndryshëm, vendas dhe të huaj, si dhe Turqia dhe ambasada e saj, kanë kërkuar apo janë përpjekur, që historiografia shqiptare të mos e përshkruajë sundimin turk në vendin tonë, si  një pushtim të shoqëruar nga barbari dhe krime, por si një administrim të butë dhe pa gjakderdhje.

Mirëpo jo në të gjitha fazat me sa duket ka qenë kështu.

Në fakt në këtë foto të publikuar në portalin e gazetës Hylli, paraqitet një realitet krejt tjetër.

Në të pretendohet se disa ushtarë osmanë kanë pozuar me kokat e prera të kryengritësve shqiptarë.

Foto mendohet se mund të jetë bërë diku gjatë Luftës së Parë Ballkanike, ose gjatë kryengritjeve malësore të vitit 1910 në Shqipëri.

Ushtarët otomanë pozojnë me kokat e prera të shqiptarëve

Kadare për Skënderbeun

Kadare për Skënderbeun

ismail-kadare

“Gjergj Kastrioti ishte prijësi më i madh i Ballkanit , absolutisht  më i madhi i epokës së vet . Ai ishte i pari që përpunoi me mendje të hekurt, dhe vizion madhështor rrugën e Shqipërisë , nga do të ecte ajo, nga lindja apo perëndimi. Nuk janë të rastit lëvdatat ndaj tij, ai qe themeluesi i idesë shqiptare me tërë ndërlikimin e saj. Prandaj ka marë kaq famë në Evropë ai, nuk e mori për sytë e bukur. Ka më shumë famë se Shqipëria vet. Ai ishte prijësi më i madh i Ballkanit që i dha vendit të tij një orientim drejt Europës deri në fund , sa vdiq. Ai ishte testamenti i parë i orientimit të shqiptarëve. Testamentin e tij e zgjohu . Ky është një rrugëtim shumë i gjatë. Tani kanë dalë lloj lloj sofistash që thonë, po jo turqit s’kanë qenë aq të kqij. Thuhet, po pse qëndruam ne 500 vjet me ta ? Pesëqind vjet  e patën të gjithë ballakanasit Turqinë në qafë, jo vetëm ne shqiptarët, e patën greku, që mbahet si flamurtar kundër Turqisë, serbët , bullgarët, gjithë Ballkani. Nuk është teori, kjo është e vertetë!

Kanë dalë tani, pale, ca gjoja si shkencëtarë, dhe po ti shikosh dalin studiuar në Turqi, të cilët vijnë me idenë që Shqipëria të kthehet përsëri në zonë turke. Kjo është e turpshme. Shqipëria është europiane, Shqipëria ka qënë europiane dhe, pikë. Shqipëria ka qen shtet tipik europian, ashtu siç ishte me principata feudalesh. Europa ka qenë me principata feudalësh në atë kohë. Se ne kujtojme ajo ka qenë si sot me terë ato shtete të ngritura. Italia ka qenë jo e përçarë, por dhjet herë më e përçarë se Shqipëria. Ajo ka qenë me tërë ato mbretëri që ziheshin dhe përgjakeshin me njëra tjetrën” (I.Kadare , Köln më dhjetor 2010-ën ..intervistë )

Para ca kohe u përhap, jo vetëm djepi por dhe kurora e Serbisë është Kosova, por edhe heroi ynë, Skënderbeu është serb. Doli më vonë nje sulm mbi Skënderbeun. Nga mund të jetë sllav ai? Nëna mund të jetë ose është dhe sdo të thotë asgjë . Feudalet e mëparshëm martoheshin ashtu. Dhe as na turpëron fare ne një gjë e tille. Kjo ska të bëjë fare. Po vete më tutje, edhe babai i Skënderbeut mund të ishte sllav, punë e madhe ! Emri i tyre ishte i lidhur vetëm me Shqipërinë. S ka asnjë rëndësi , vetëm idjotët mund të mbahen pas këtyre tezave. E quan historiani Schmidt , Ivan Kastrioti babanë e Skënderbeut , sepse ka gjetur diku ne dokumenta sërbe. ne e morëm me shumë nxehje k`të gjë . Problemi është, ti thuash , more zotëri sërb a ishte sërb Skenderbeu ?- Po pika të raftë ai të braktisi, s’donte të dëgjonte emrin ty ,ai erdhi e u dashurua me një atdhe tjetër, ta zëmë se, në qoftë se ! Ju jeni turpëruar jo ne.

Familja Gjon Kastrioti , Gjergj Kastrioti, janë të lidhur me Shqipërin në mijëra e miliona dokumenta e pikë. Miti ishte i keq, se në vulgun botëror pi ujë kjo gjë edhe sot. Po ne duhet të dinim të shpjegonim, e jo te druhemi se obobo e bëri një zvicerian, gjerman dhe s’duhet kundërshtuar. Ja thua dhe gjermanit dhe austriakut dhe kujdo. Ç´do të thuash me këtë, le që s´ështe e vërtetë, po përse i jep kaq bujë të madhe ?…(I.Kadare ,Köln , 12.12.2010)

Skënderbeu, siç ndodh me personazhet e mëdhenj, mbështjell rreth vetes gjithçka thelbësore që ka të bëjë me kombin shqiptar. Sot, pas 600 vjetësh, ai mbetet personazhi numër një, më aktual se kurrë, i lidhur drejtpërdrejt me problemin themelor të kohës: rikthimin e Shqipërisë në Europë. Ai është programuesi i parë i këtij projekti. Ka 600 vjet që himnizohet për këtë projekt dhe po aq vite që sulmohet pikërisht për të. Në këtë pikë ai është i pamposhtur dhe do të dilte i pamposhtur, qoftë edhe kundër vetë Shqipërisë, në rast se ajo do ta humbte përkohësisht orientimin, siç i ndodhi gjatë komunizmit. Duke e pranuar Skënderbeun si një personazh të madh të saj, Europa ka pranuar në të vërtetë thelbin shqiptar, atë që rastis të jetë më i fortë se Shqipëria fizike. Nuk ishte as pjellë e ndonjë miti, e as e ndonjë besimi fetar. U gjend në qendër të historisë dhe kjo s’është aspak një metaforë. Ideja e mbrojtjes së Europës nga mësymja osmane ishte ideja e parë e kohës. Shumë popuj u rreshtuan për mbrojtjen e saj: ballkanasit, hungarezët, polonezët, austriakët, por Kastriotit i qëlloi të gjendej pikërisht në rrugën e mësymjes së parë, asaj më të tmerrshmes. Arbëreshët e cilësojnë si “të pafat”, ngaqë nuk arriti dot të tërhiqte plotësisht Europën, për të luftuar në Ballkanin Perëndimor. Megjithatë, ai bëri të pabesueshmen: bashkoi aq sa mundi ushtrinë dhe kështjellat e tij me europianët, sidomos me afrimin e fundit të jetës. Do të mjaftonte vetëm ky akt, në të vërtetë kjo ide, për ta bërë të pavdekshëm. ( I.Kadare, Prishtine , .06.2014 ,për “Zërin e Kosoves ,,)

[the_ad id=”4118″]

DOSSIER: LEKA ZOGU – I: SERBËT MË HELMUAN DY HERË

DOSSIER: LEKA ZOGU – I: SERBËT MË HELMUAN DY HERË

145309380665954

-Naltmadhni, shoh që po prisni një përgjigje nga jashtë. Çfarë është për ju pritja?

Kam pritur një jetë të tan për t’u kthy në vendlindjen teme dhe çdo lloj pritje tjetër është shumë herë ma e lehtë për mu. Pres të hy në lidhje me një mikun tim gjeneral nga Jordania. Por dua të respektoj orarin me ju. (qesh )

Kur u kthyet në Shqipëri, pas 63 vjet mërgim, vendlindja ishte gati e panjohur për Ju, pasi gjithë jetën Tuaj asokohe e kishit kaluar në mërgim. Tashmë a është bërë i njohur për pretendentin e fronit mbretëror vendi ku lindi para 69 vitesh?

Është zor me e thanë se ishte krejtësisht e njoftun. Por vetëkuptohet se tashmë kanë kaluar gjithë këto vjet dhe tash mund të habis shumë njerëz me ato që kam mësuar.

Ditën e rikthimit shoqëroheshit nga nëna Juaj, mbretëresha Geraldinë, bashkëshortja Suzan, djali, Princi Leka dhe tezja Juaj. Sot jetoni vetëm me djalin. A ju mungojnë “zonjat e shtëpisë” në një shtëpi, tashmë “mashkullore?

Më mungojnë shumë.

A e ka të vështirë një burrë si Ju, të shprehë mallin…?

Po! Sigurisht është e vështirë.

Bashkëshortja Juaj Suzana vinte nga një shkollë arti. Po Ju a e doni në të vërtetë artin? Cilat janë raportet Tuaja me kulturën?

Do të dëshiroja të shtoj se më interesojnë shumë arkeologjia dhe historia.

Në bibliotekën Tuaj kam dëgjuar se ndodhen 14. 000 libra të llojeve të ndryshme. A është kjo bibliotekë një oaz ku Ju ndaleni shpesh për të shpenzuar kohën Tuaj, pasi thuhet se, që kur Suzana nuk është më, dhoma Juaj e gjumit është shndërruar në një dhomë leximi?

Kam shumë libra me të cilët kaloj një kohë të madhe të ditës, dhe është e vërtetë që dhoma ime është një dhomë leximi. Kam dëshirë të lexoj dhe e baj një gjë të tillë çdo ditë.

Cilat kanë qenë orientimet Tuaja ndaj të lexuarit, literatura historike, shkencore apo ajo artistike si romanet, ku këto të fundit, pra romanet duhet pranuar se mund ta bënin pak të vështirë udhën Tuaj drejt parimeve mbretërore, kjo pasi sentimentalizmat nuk përkrahen tek ata që shihen si liderë të ardhshëm të një vendi?

Romanet, përveçse me kalu kohën, të japin njoftoni mbi njerëzit, karakteret e tyne dhe problemet sociale. Por një pjesë të madhe të kohës e kaloj tu studju për strategjitë, taktikat dhe teknologjitë ushtarake, të cilat me thanë të drejtën i kam me shumicë në bibliotekë, dhe i kam më të afërt dhe më të preferuar. Pastaj nganjëherë i kaloj një sy “Princit” të Makiavelit, ose “Arti i Luftës” i Sun Sy-së…

Cilët autorë shqiptarë dhe të huaj preferoni më shumë për të lexuar?

Më pëlqen veçanërisht Ismail Kadare, por edhe Sulejman Krasniqi. Ndërsa autorë të huaj, janë të shumtë.

“Dardanët”, libri i shkruar nga shkrimtari Sulejman Kransiqi, është ndër më të preferuarit Tuaj. Si e priti familja mbretërore pavarësinë e Kosovës?

“Dardanët” është një libër i mrekullueshëm. E kam rilexuar madje. Pavarësia e Kosovës ka qenë një gëzim i jashtëzakonshëm për Ne, sepse ka qenë hapi i parë i kurorëzimit të përpjekjeve dhe idealeve të jetës time.

A është e vërtetë se djali Juaj, Princi Leka ka blerë flamuj kombëtarë në Tiranë dhe i ka çuar në Kosovë ditën e pavarësimit?

Po! Është e vërtetë.

Ju keni folur shpesh për zgjidhjen e çështjes kombëtare. Tani që Kosova është e lirë, cila duhet të jetë zgjidhja e radhës, e rëndësishme për shqiptarët?

Për zgjidhjen e çështjes sonë kombëtare, së pari duhet që Shqipëria jonë të fuqizohet ekonomikisht, politikisht dhe ushtarakisht, për të qenë të respektuar. Sidomos tani që do të futemi në NATO. Pastaj, ngadalë-ngadalë do të shohim e të veprojmë për zgjidhje në Maqedoni, sipas Marrëveshjes së Ohrit. Në vazhdim në Malin e Zi dhe më pas për Çamërinë. Sidomos zgjidhja e çështjes së Çamërisë do të jetë më e vështira, por besoj se edhe kësaj, me kohë do t’ia arrijmë.

Si duhet të zgjidhet çështja çame? Si e shikoni, a duhet të jetë më aktive qeveria e Tiranës në këtë rast?

Vetëkuptohet se qeveria e Tiranës duhet të jetë aktive… Por çështja çame asht shumë ma e vështirë se ç’ka qenë çështja e Kosovës. Besoj se do të zgjidhet kur të piqen kushtet, në bashkëpunim me aleatët tanë strategjikë.

Në mënyrë të vazhdueshme keni insistuar për Bashkimin Kombëtar të trojeve shqiptare, pra për Shqipërinë etnike. Ku e ka burimin ky guxim i Juaji dhe a është i vështirë sipas Jush, “Bashkimi Kombëtar”?

Mbas zgjidhjes së Çështjes së Kosovës, besoj se është koha që nuk kemi nevojë ta përdorim termin “Shqipni Etnike”, e aq ma tepër termin “Shqipni e Madhe”, që nuk është term shqiptar, por i krijuar nga kundërshtarët tanë. Tash, në bashkëpunim me aleatët tanë strategjikë, do të punojmë për t’i zgjidhur hap pas hapi problemet e shqiptarëve.

Ç’do të thotë të jesh gjithë jetën trashëgimtar i fronit mbretëror?

Do të thotë përgjegjësi shumë e madhe karshi Atdheut dhe Kombit tand.

Cili është virtyti që keni trashëguar nga babai Juaj, mbreti Zog?

Njohja e njerëzve dhe dashuria e pamasë për Atdheun.

Në vitin 2004 iniciuat krijimin e Lëvizjes për Zhvillim Kombëtar. Pse u tërhoqët nga kjo parti, e cila kishte si mision një ideal historik dhe çfarë mendoni për drejtimin e LZHK-së nga z. Dashamir Shehi?

E krijova LZHK-në për me mbledhë elementët shqiptarë që e kishin në zemër shqiptarizmin. Por kur pashë se situata nuk po shkonte në mënyrën që desha, u tërhoqa. Unë vetë nuk isha pjesë e LZHK-së, por isha udhëheqësi shpirtëror i saj.
Dashamir Shehi është një politikan shumë i aftë, që e meriton të jetë në Parlament.

Tentuat të ndiqnit shembullin e homologut tuaj bullgar, mbretit Simeon, i cili konkurroi në krye të një partie politike, i fitoi zgjedhjet dhe u zgjodh Kryeministër?

Mbreti Simeon kishte abdikuar dhe për këtë arsye kishte të drejtë të bëhej kryetar i një partie. Kurse unë nuk kam abdikuar, dhe nuk kam ndërmend të abdikoj. Kjo është arsyeja që nuk mora pjesë në LZHK dhe pranova të isha vetëm Udhëheqës shpirtëror i saj, duke i dhënë emrin tim kësaj lëvizjeje.

Gjatë një vizite në shtëpinë Tuaj, kryetari i shtetit Bamir Topi iu drejtua me “Naltmadhni…”. Si jeni ndjerë në ato çaste?

Me vizitën që na bëri kryetari i shtetit, zotni Topi, dhe respekti i treguem prej tij, ka qenë nji gjest fisnik dhe shumë i vlerësuem prej Familjes Mbretërore. Kjo tregon se ai njef dhe vlerëson historinë e shtetit shqiptar dhe vazhdimësinë e tij juridike.

Si janë raportet tuaja me Kryeministrin Sali Berisha dhe a po e qeveris ai siç duhet Shqipërinë?

Raportet tona me Kryeministrin zotni Berisha, janë aq të mira sa e lejon situata. Nuk harroj se ai është republikan, kurse unë jam Mbreti i Shqiptarëve. Megjithatë, Kryeministri Berisha ka treguar dashamirësi karshi nesh, sepse neve na bashkon Shqipnia.

Flitet shumë për korrupsion. Besoni se ka pushtetarë të korruptuar?

Shumë.

Po me socialistët Nano, Rama dhe Meta…?

Me Ramën nuk kam pas rast me u taku. Me Nanon jam taku vetëm një herë, kurse me Metën jam taku disa herë. Kam raporte të mira me Metën dhe sidomos me zonjën Monika Kryemadhi.

Pse u vonua bashkëqeverisja e legalistëve me PD-në dhe a do të ketë një formulë të re bashkëpunimi në të ardhmen PLL-PD?

Ne jemi mbipartiakë dhe për këtë arsye këtë pyetje duhet t’ua bëni drejtuesve të Legalitetit.

A mendoni se është zbutur klima politike në vend, mes palëve?

Është vështirë të parashikohet sesi do të shkojë bashkëpunimi midis palëve. Sepse ajo që shohim ndoshta nuk është e vërteta, është fasada. Nuk dihet se çfarë ka mas fasadës.

Besoni se Shqipëria do të marrë ftesën në Samitin e Bukureshtit për anëtarësimin në NATO?

Besoj se po! Dhe këtu vlen për t’u lavdëru puna që po kryn ministri i Jashtëm, zotni Lulzim Basha.

Si janë raportet Tuaja me djalin, Princin Leka dhe a Jeni i kënaqur me punën e tij diplomatike në Ministrinë e Jashtme?

Raportet me Princin i kam shumë të mira. Për sa i takon punës që Princi ban në Ministrinë e Jashtme, jam shumë i kënaq sepse së pari ai po merr dije. Së dyti kjo i jep mundësi të shohë dhe të kuptojë sesi punojnë shqiptarët, në një ambient shqiptar. E treta, puna atje i lejon me formu edhe njohjet dhe rrethin e vet. Është kënaqësi, sepse edhe ministri Basha është shumë i kënaqun me punën e Princit dhe më mjafton të them se ka ba mirë që ka fillu punë në diplomacinë shqiptare.

Çfarë do të donit që Princi të merrte nga i ati, dhe çfarë jo?

Le të zgjedhë ai vetë se çfarë dëshiron me marrë prej meje. Gjithsesi Princi merr shumë këshilla prej meje.

Të prekim pak një çështje tjetër. Oborri mbretëror para disa kohësh reagoi me shqetësim për ato që i quajti “dizinformime keqdashëse në media”, lidhur me shëndetin e Mbretit Leka I për një patologji specifike. A gëzon shëndet të plotë Mbreti Leka?

Unë gëzoj shëndet të plotë. Nuk kam asnji problem shëndetësor me përjashtim të kamës. Por tuj qenë se disa gazeta kanë shkru artikuj me të pavërteta, Ne si Familje Mbretërore morëm vendimin për t’u dhanë nji mësim, që këto gjana të mos ndodhin ma.

Është folur se ju jeni helmuar nga serbët? A mund të na tregoni si qëndron e vërteta në këtë rast dhe kur ka ndodhur dhe cila ka qenë arsyeja?

Po, është e vërtetë. Ndodhi në vitin 1999, kur më penguan që të shkoja në Rambuje, dhe ma vonë në ceremoninë mortore të mikut tim të ngushtë, Mbretit Hussein të Jordanisë.

Të ndalemi pak tek problematika e kthimit të pronave të familjes mbretërore. A keni shpresë për rikthimin e pronave dhe a keni kërkuar ndihmën e shtetit për të marrë atë që Ju takon, ndër vite?

Jemi duke bamun gjithçka me rrugë ligjore, për me marrë pronat tona. Vetëkuptohet, momentalisht kemi kërku ndihmën e shtetit për të na kthy nja dy prona, për të cilat kishim nevojë për jetesë.

Çfarë po bëhet me koleksionin Tuaj të armëve dhe si e pritët vendimin e qeverisë për t’ua rikthyer “arsenalin e armëve”, por pa fishekë?

Sefte shpresoj që koleksioni të jetë i plotë dhe i paprekun. Porsa i takon fishekëve, ky nuk asht nji problem, sepse ai asht nji koleksion dhe jo armë që do të përdoren.

Naltmadhëri, cila është e përditshmëria Juaj? Si i kaloni ditët?

I kaloj me takime me njerëz të ndryshëm, me studim raportesh, relacionesh dhe lexime të cilat përmbushin pasionet dhe interesat e mia.

Ju lutem na shuani një kuriozitet. Nisur nga gjatësia Juaj fizike, shumëkush mund të mendojë; a ka një shtrat ku të shtrijë këmbët mbreti… A e keni gjetur krevatin e përshtatshëm?

Qesh… Po, e kan gjet nji shtrat të tillë për mu.

Vërej që ndizni shumë cigare gjatë kësaj bisede. A keni vendosur ta lini atë?

Unë pi “Rothmans”. Pi shumë duhan dhe nuk kam ndërmend ta lej ate.

Cili është stafi Juaj mbretëror?

Në stafin tim politik bajnë pjesë njerëz të përkushtuar, idealistë dhe profesionistë.

Po të mos ishit bërë ushtarak, çfarë do të bëheshit tjetër në jetë? Keni ndonjë merak, që nuk e realizuat dot?

Jo, nuk kam asnjë merak.

Cilët janë miqtë Tuaj?

Janë të shumtë! Shqiptarë dhe të huaj.

Shkrimtari i madh Erih Maria Remark, thoshte se “telefoni dhe vizitorët janë armiqtë e mi…”. Po “armiqtë” e Leka Zogut, cilët janë?

Asht e vërtetë! Telefoni dhe vizitorët në kohë të papërshtatshme të bezdisin.

A besoni se një ditë Shqipëria do të jetë sërish Monarki dhe Princi do të jetë Mbret i Shqiptarëve?

Besoj se po! Por kjo varet nga populli shqiptar.

Burimi: Press Independent

[the_ad id=”4118″]

Pellazgët dhe origjina e flamurit tonë

Pellazgët dhe origjina e flamurit tonë

pellazget

Teksti i Herodotit, është në fakt dokumenti më i rëndësishëm historik, mbi të cilin bazohen mbi origjinën e popullit pellazg.
Sigurisht pas luftës së Trojës, Pellazgët vendas u pushtuan, u robëruan dhe u përzunë nga trojet e tyre të lashta.
Pushtues ishin ardhësit më të rinj, në gadishullin ballkanik. Nga pushtimi i tyre, si shkruan prof. Cino Pichi në librin me dy vëllime: “Le meraviglie delle civilita passato” (Mrekullitë e civilizimeve të shkuara), përmbledhje me studime autorësh të shquar, si Giorgio Ebers, Andre Lefevre, F.Gregorovius, C. Delattre, etj., (editrice Italiana di Cultura-Roma 1958) ishin mizore. Janë mitet që flasin për gjenezën, të cilët që në fillim na tregojnë edhe për mitin më të lashtë të qendrës së botës dhe pse jo, edhe hipotezën “dokument” më të përafrueshmin në botë për gjenezën edhe të krijimit të simbolit kryesor të flamurit tonë Kuq e Zi, shqiponjës me dy krerë. Është një mit i njohur, i transformuar, e vjedhur nga të tjerë popuj që ende e kanë simbol, (grekët e vjetër edhe pse bënë krime të tmerrshme kundër pellazgëve, si thotë vet greku i madh, serioz, Tuqididi, dhe analizuar brilantisht nga babai i historisë moderne prof. Van Loon, ata nuk e bën simbol të flamurit të tyre, simbolin pellazgjik zeusian të shqiponjës me dy koka)
 
Por ç’thotë autori i “Mrekullive të civilizimeve të së kaluarës”, prof. Cino Pici që në libër ka një kapitull të tërë tepër interesant për pellazgët (volumi I, fq,287-311), “Zeusi i tyre hodhi në ajër dy shqiponja në anë të kundërta të qiellit, për të përcaktuar qendrën e Tokës, pikën e tyre të takimit… Dhe ato dy shqiponja pasi i ranë botës rreth, u takuan. Dhe është miti, por dhe Homeri që tregon se vendi i takimit të dy shqiponjave ishte Dodona dimërkeqe.

Dodona dimërkeqe për Homerin dhe të tjerë të lashtë ishte edhe vendi hyjnor i vet Zeusit, që nëna Hera edhe pse e lindi fshehtas në Kretë (Kuretët u binin teneqeve prej bronzi të mos dëgjonte ati i tmerrshëm Kroni që hante bijtë e vet nga frika e marrjes së pushtetit, shpjeguar prejardhja e fjalës Kron, në shqip nga korifenjtë tanë studiues) dhe ai, Zeusi, pasi u ushqye me qumështin e dhisë Amaltia (shpjeguar sërish e sërish fjala e fjalët e stërlashta, me rrënjëzim të spikatur shqipen) mori pushtetin e të atit, Kronit dhe pasi bëri ato që dihen në mit dhe i shpjegon me variantin pellazgjik të parë, mitologu i famshëm Robert Graves, (shiko librin Mitet…) lëshoi dy shqiponjat që u ritakuan në qendrën e tokës, aty ku ishin pellazget, në Dodonën dimërkeqe. Nuk ka hartë historike dhe autor të lashtë që shkruan për Ballkanin dhe popujt me të lashtë të tij të mos ketë të shënuar Dodonën. Aty ishte LISI famëmadh ku priftëreshat (gra-kohë e lashtë e matriarkatit) i drejtoheshin lisit (simbol pellazgjik i spikatur, sipas prof. Dhimitri Pilika) dhe Zeusi me cicërimat e zogjve u sillte profecitë që ato i përkthenin… Natyrisht mitet sot ngjajnë me përrallëzat e fëmijëve që u tregohen netëve të dimrit. Por fëmini njerëzore ka qenë ajo kohë e shkëputur dhe jo nga bota e atëhershme. Aq sa edhe për vet Dodonën dimërkeqe ka paqartësi gjer mes pasardhësve të drejtpërdrejtë të tyre, shqiptarëve të sotëm që pretendojnë ndofta nga mbiemërimi homerik “dimërkeqe” kryemalin e quajtur të perëndive, Tomorrin.

Sidoqoftë, arsyeja përse shqiptarët kanë flamurin me dy koka shqiponjash të takuara (përplasura, thonë dashakeqet fqinjë dhe kujtojnë vrasjet, grindjet, mosmarrëveshjet e gjata për prona, pasuri e pushtet) është mbinatyrore, mitike, por nga ky motiv jashtëtokësor i pranuar kudo kemi edhe sot flamurin Kuq e Zi që është real dhe asfikson idenë se na e “dhuroi” Bizanti, si shkak i ndarjes së Perandorisë së Romës në dy pjesë. Duket aspak racionale mbështetja e kësaj teze, kur Zeusi dhe pse joreal, mistik e i mbivlerësuar i botës pellazgjike, (kryehyjni pagane) edhe pse i përvetësuar me plot naivitete nga ardhësit e vonë e transformuar deri diku, edhe në vendqëndrime.

“Grekët kurrë nuk janë lutur në tempuj, por nëpër shtëpi, dhe ndërsa pellazgët ishin vet punëtorë e nuk preferonin skllevër, grekët nuk punonin vet, por merrnin skllevër”, vënë re studiuesit dhe paralelizojnë edhe për krizën e sotme të thellë e tronditëse edhe për fqinjët dhe Europën. Natyrisht, nëse ne jemi më të lashtë në këto troje (të cunguara barbarisht) kjo nuk do të thotë aspak se jemi rrezik për të tjerët, si këlthasin pushtuestrojsit tanë ultrashovinistë, që edhe ditëve të fundit në jug kanë ngritur flamurin grek në trojet shqiptare (ne festa të përbashkëta, mund të ngremë e tundim simbolet tona, por pa tendencë e nëpërkëmbje të ndërsjellë). Ne jemi në fund të fundit, të gjithë, krijesa njerëzore dhe ardhja jonë në këto troje të mrekullueshme nuk është bërë e pavullnetshme, dhe si për popujt e tjerë europianë ka ndodhur: “Kur Australopitekët mund të kenë kaluar nga Afrika në Europë… mbi 35 mijë vjet më parë”, shkruajnë prof.G.Livet dhe R.Mousnier në librin “Storia d’Europa (fq.59). Por, natyrisht si unë që mbërrij me gjithë familje emigrant në Itali ndihem i ardhur që nga në viti 2000 pas Krishtit, edhe heleni, kryehelen mitik, Deokalione, ardhur me tributë barbare, si përmendëm më sipër, i tillë ka qenë dhe ka mbetur pasardhës i vonë, gadishullin e Hermit, si quhet nga të lashtët Ballkani sot që dyqind vjet më parë quhej gadishulli ilirik, për emërtimin dhe njerëzit e të cilit do flasim, natyrisht me diskutim hapësinorë, edhe për hallkën lidhëse të pretenduar të munguar, nga shumë studiues, madje edhe ndonjë shqiptar mohimtar i pellazgjisë ballkanike. Por më parë të tregojmë këtë fakt të jashtëzakonshëm edhe për gjuhëtarët e thjeshtë. E sjell shkencëtari i njohur Philippe Aziz në librin “Civilizimi etrusk” (la civilisation etrusque, botim Ferni, Gjenevë 1977). Ja shkrimi i tij, me ndonjë interpretim të vogël ndërhyrës:
-Tregimi i Herodotit:
Teksti i Herodotit, cituar nga Raimond Blloch, është në fakt dokumenti më i rëndësishëm historik, mbi të cilin bazohen mbi origjinën e popullit etrusk. Ky tekst shkruar në shek.V, para K. tregon se të parët e Etruskëve kanë lënë atdheun e tyre të origjinës, Lidian, nga shkaku i një zie buke (krizë). Mbasi udhëtuan dhe vozitën shumë ata zbarkuan në brigjet italiane (të sotme), për të themeluar Etrurian, ose më ekzaktësisht Tirrenian, e quajtur kështu, për t’i bërë nder udhëheqësit të tyre Tyrrhenos.

Nën mbretërinë e ATYS (përngjan si dy pika uji me fjalën, kryeemer ne shqipen e sotme Ati-babai-, nga vjen duket edhe Atikë, rrethinë e Athinës së sotme) referon historiani grek, në të gjithë mbretërinë ra kriza. Në fillim, në Lidia, e pritën me qetësi, por më pas situata u rëndua dhe nuk parashikohej ndryshim. Çdonjëri përpiqej të mashtronte tjetrin mbi urinë. Ishte kjo arsyeja që ata shpikën lojën me gur, me dado, topin, dhe shumë lojëra të tjera, ndërsa nuk pranojnë lojën me shah, për të cilën thoshin se nuk e kemi shpikur ne. Dhe si në kohë zie (krize si sot…ku kudo s’ka punë) kalonin një ditë të tërë duke lozur nga mëngjesi në darkë, për të harruar urinë. 

Kaluan kështu me shpresë 18 vjet. Kjo bëri që mbreti ATYS, (natyrisht pellazg, shënimi im, L.Shmilli) të ndajë popullin e perandorisë së tij në dy pjesë dhe të hedh me short. Njëri popull do qëndronte në Lidia (gjer në Atikë e veri të sotëm të Greqisë e Shqipërisë, mesiguri perandoria e ATYS, shënimi im, L.Shmilli), populli tjetër të ikte nën komandën e djalit të tij, Tyrrenos. Ky grup, zbret në Izmir, Turqi e sotme, dhe aty nis e ndërton flotën…. Dhe u nisën në kërkim të një atdheu të ri (të kujtohen anijet nga Durrësi, ngarkuar prej Ramiz Alise, “sigurimit të shtetit”, sipas Les Valesës dhe kryeministrit italian Andreoti, lexo la Repubblica, intervistë me rastin e 20- vjetorit të rënies se Murit). Ky popull i ikur nga ATYS, krijoi Etruskët. A vërtetojmë dot që ishin pellazgë? Besoj se mjafton emri i Mbretit dhe deklarimi i shkencëtarit të madh Mayani se: “Etruskët shtriheshin edhe në Azinë e Vogël perëndimore, përkrah tribuve Ilirike”, (libri Philippe Aziz, fq.18) për të kuptuar diçka më shumë se ajo që dimë gjer sot. Dhe më tej, po aty: “Punimet e një misioni arkeologjik amerikan në Sardi, vendkryeqytet i popullit të Lidias, kanë zbuluar emrin e disa qendrave lidike. Grimenothura, p.sh. është për t’u theksuar se,THURA tregon për një qytet ose kështjellë të mbrojtur” (po aty, fq.19). Thura, themi sot edhe ne shqiptarët për një tokë a pronë të grabitur a të ligjshme të rrethuar!… Dhe jemi përtej 3000 vjet para Krishtit. Jemi gjer edhe përtej gadishullit që pas Krishtit do të quhej edhe Gadishulli Ilirik.

Por që të mbërrijmë tek Shqipëria e coptuar, 28 kilometër katror, e “Thurur” nga fqinjët, Europa e vjetër dhe antikombëtarët shqiptarë, madje edhe me gjysmë pavarësi, duhet të lexojmë të tjera që pak ose aspak nuk i kemi ditur! Rilindja duhet konceptuar në një kuadër real dhe plotësisht të besueshëm për veten, fqinjët dhe BE! Sepse kemi shumë plagë dhe pabesi mbi trupin e Kombit dhe mbi shpatullat e mbifuqishme të gjithë shqiptarëve. Homeri i quan pellazget jo kot hyjnorë (Odisea:XIX,1,17) dhe Herodoti të mistershëm (Storie,1-57)!/Shkëputur nga: illyriancient

Read more

Sulm tjetër ndaj Sinadinovskit, i demolohet makina

Sulm tjetër ndaj Sinadinovskit, i demolohet makina

145304051341829

Të premten pasdite persona të panjohur kanë demoluar makinën e profesorit Branisllav Sinadinovski, i cili para dy javësh u zgjodh kryetar i Organizatës fetare të shqiptarëve ortodoks në Maqedoni. Makina është demoluar, i janë prerë gomat  dhe janë dëmtuar pjesë tjera të veturës.

Profesori Sinadinovski theksoi për INA se ka dyshime se sulmi është për shkak se ai është deklaruar publikisht shqiptar ortodoks dhe pas regjistrimit të Shoqatës së Shqiptarëve Ortodoks në Maqedonia nga ana e gjykatës.

“Nuk është ky sulm i parë. Kam pasur probleme dhe kërcënime edhe herave tjera. Policët erdhën mirëpo nuk kërkuan as gjurmë e as gjëra tjera për zbulimin e autorëve edhe pse dje nuk binte as shi e as borë. Mendoj se qëllimi është për të ushtruar presion ndaj meje sepse vazhdimisht më paraqiten persona me numra të panjohur dhe më kërcënojnë me likuidim fizik, mua dhe familjen time”, deklaroi prof.dr.  në bisedën për INA. Ai ka kërkuar mbrojtje nga institucionet, por edhe përkrahje nga shqiptarët kudo që janë. Sinadinovski është autori i librit “Shqiptarët ortodoks në Maqedoni” dhe se sipas tij, ky komunitet në masë të madhe i asimiluar numëron mbi 100 mijë veta. (INA)

[the_ad id=”4118″]

Gjenocidi Turko-Osman Dhe Qëndresa Shqiptare

Gjenocidi Turko-Osman Dhe Qëndresa Shqiptare
145295482972016 Asnjë banor nuk mbeti i gjallë në qytetin kështjellë të Drishtit, Asnjë banor nuk shpëtoi pa ju pre koka në Lezhë, nuk mbeti asnjë banor arbër në Elbasan, kush shpëtoi prej shpatës turke iku nga sytë këmbët në male dhe tërë bregdeti shqiptar u shua në ekzistencë. Libri “Lufta Shqiptaro Turke në shekullin e XV”, burime e kronika osmane botuar në Tiranë në vitin 1968 në 400 faqe është një libër i madh tregon krime të përbindshme dhe gjenocidin që është bërë mbi shqiptarët. Ky libër është botuar nga Universiteti i Tiranës në kuadër të 500 vjetorit të vdekjes së heroit tonë kombëtar Gjergj Kastrioti-Skënderbeu.
Një tjetër libër i madh për historinë tonë është “Historia Skënderbeut” e Marin Barletit i pandarë ky nga vepra tjetër e madhe “Rrethimi i Shkodrës”. Kur flasim për krimet turke ndaj shqiptarëve në histori, nuk ka pse dalin disa dhe bëjnë mbrojtjen e atyre krimeve, me kot lodhën të bëjnë avokatinë e vrasësve, se gjoja paskan vrarë se i ka urdhëruar sulltani. Perandoria Turke ishte një organizim i madh dhe vepronte si vepronte, përgjegjësia historike e krimeve nuk mund të anashkalohet për asnjë arsye, nuk ka alibi të krimeve ndaj popujve, as duke na thënë se kanë qenë ca vezirë e ca pashallarë me origjinë shqiptare e kjo të na konsiderohet bashkëpunim. Kështu thonë vetëm armiqtë e Shqipërisë, apo ndonjë qe është i ndërgjegjshëm se nuk ka gjak shqiptar në damar por gjak arab-turk, se të jemi të qartë, Turqia ka sjellë jo pak muhaxhirë në këto troje. Lexoni Faik Konicën për këtë. Vezirët nuk kanë shkuar si përfaqësues të shqiptarëve në Stamboll , madje edhe kanë harruar fare se nga kanë qenë, kanë qenë ushtarë të bindur të Turqisë dhe përfaqësojnë Turqinë e jo Shqipërinë në asnjë rrethanë. Se sa e deshën Turqit Shqipërinë e shqiptarët lexoni për masakrën e Monastirit më 26 gusht 1830, 185 vjet më parë, ku u vranë 500 krerë të Shqipërisë së jugut të thirrur ne festë e në besë, “besë sulltanësh” që kullojnë veç gjak.
Pasi i vranë në të pa besë pra, u prenë kokat të cilat u dërguan në Stamboll ti shihte Sulltani dhe trupat i lanë në shesh të hapur për ti shqyer qentë. Këta janë pushtuesit me të cilët ne paskemi bashkë qeverisur perandorinë siç thotë një historian tashmë i rrjedhur sepse edhe në kohë të diktaturës bëri një libër duke e bërë Haxhi Qamil, turkoshakun që kërkonte të sillte sërish babë Sulltanin, një hero. Ndaj ju që ndjeheni më turq se turqit, mos u përpiqni të thoni gjëra që nuk guxojnë ti thonë as vetë turqit safi e jo më turq të sajuar si puna juaj. Gjenocidi turk mbi shqiptarët është një e vërtetë historike e pamohueshme. Shkatërrimet që ka bërë Turqia në Shqipëri nuk i ka bërë mbi asnjë popull tjetër në Evropë aq mizorisht, po krejt ngjashëm me Armenët 1909-1918. Gjenocidi më i madh që njihet në Evropë është shfarosja e shqiptarëve prej turqve pas vdekjes se Skënderbeut shekulli XV dhe ky gjenocid duhet të njihet botërisht dhe të dënohet.
Është e nevojshme të sqarojmë edhe disa lojë fjalësh që bëjnë mbrojtësit e zellshëm të Turqisë duke e konsideruar se nuk ka asnjë lidhje me Turqinë historike që këta e mbiquajnë osmane. Vetë turqit në të gjitha analet e veta thonë Perandoria Turke, dhe Europa po ashtu e cilësonte. Myslimanët shqiptarë, Stambolli i konsideronte turq dhe jo osmanë…. Varianti me perandori osmane doli si një alibi për të heq qafe përgjegjësinë historike të krimeve të përbindshme, se gjoja i kanë bërë osmanet dhe nuk i kanë bërë turqit. Alibi mjerane. Veç të lexoni krimet e përbindshme turke mbi shqiptaret. Jo vetëm ne vrasjet e përditshme por vetë Sulltani kishte ndërmarrë dy fushata të mëdha për shfarosjen e “racës së keqe të shqiptarëve” kur njerëz me të pistë se hordhitë e Anadollit nuk kish parë historia e Evropës. Në këto fushata vranë çfarë gjetën, gratë e fëmijët i dërguan në Stamboll si robër, një e pesta e femrave i dërgohej Sulltanit mizor ndërsa katër të pestat i merrnin ushtarët dhe i përdhunonin. Vetë historiani turq përshkruan se si e shkretuan qytetet shqiptare pas dorëzimit dhe si i vranë të gjithë shqiptarët qe arrinin ti kapnin. Shqipëria u kthye ne një thertore. Historianet turq i pohonin vetë ato masakra dhe shkruanin se shqiptarët, vajza e djem ishin të bukur si yje. Pra sot nuk kemi asnjë dokument asnjë artefakt nga kohë e Gjergj Kastriotit sepse turqit shkretuan gjithçka, madje mbasi e nëpër qytete nuk mbeti asnjë shqiptar i gjallë, shkruajnë kronikanët, prunë popullsi myslimane nga Anadolli.
Ndaj na dalin aty këtu ca kopilë Anadolli që i dhunojnë edhe shtatoret e Gjergj Kastriotit dhe Nënë Terezës në Tiranë e Mitrovicë. Është krejt e arsyeshme të mendohet se, siç përshkruajnë kronikanët e asaj kohe, këta marrokë-harrokë janë pjella të hordhive pushtuese dhe nuk e ndjejnë veten aspak shqiptar. Tani se si në Kosovë shkojnë e i bëjnë lutje për shpirtin katrani të zi si Sulltan Murati, këtë veç mendjet e mykura të njerëzve të ngecur në errësirën mesjetare mund ta dinë. Po le të lexojmë dëshmitë historike:
“Për të pafetë meshkuj të rritur u dha urdhri që ti jepeshin belikut. Për këtë arsye në çdo qendër kalimi sillnin kolona robërish të lidhur me zinxhirë, i kalonin para padishahut ngadhënjimtar dhe aty të rinjtë dhe pleqtë i kaluan në shpatë dhe i copëtuan. Pati raste kur ranë në shpatë tremijë, katërmijë, dhe shtatëmijë të pafe. Luginat e thella për shkak të kufomave morën pamjen e kodrave. Gjaku rridhte në fushat e gjëra si lumi Amur-Darja”. Këtë histori e ka shkruar Tursun Beu (“Lufta shqiptaro-turke në shekullin XV”, Burime Osmane faqe 100-101 . Ai ishte historian i Sulltanit Mehmetit II, i cili ishte pjesëmarrës gjatë pushtimit të Shqipërisë.
Kronikani Kemal Pashë-Zade shkruan, se: “Me urdhër të Padishahut u vra pa mëshirë, cilido që u zu gjallë, vendi u plaçkit tmerrësisht, gratë dhe fëmijët u morën robër. Dhe vazhdon me vargje: I theri të panënshtruarit e atyre kryengritjeve, ua bëri ushqim ujqërve dhe shpezëve kufomat e tyre, s’mbeti grua e fëmijë, të gjithë u bënë robër.” po aty f.194. Kevami, shkronjës i Sulltan Mehmetit te II dhe Bajazitit të II shkroi rreth vitit 1489, mjaft të dhëna që përputhen edhe me ato çfarë shkruante edhe Marin Barleti. “Disa mijëra të pafe i gjuajtën, i kapën dhe i prunë përpara sulltanit të botës. Padishahu i botës , disave prej tyre ua preu kokat, ndërsa disa të tjerë i cau në dysh. . të gjithë të tjerët urdhëroi dhe i shkuan në shpatë para tij. Po aty f.112 Kronisti bizantin i kalif Fatihut, Kritobuli nga Imbrosi, që e vëzhgoi së afërmi këtë luftë, thotë, se: “Shqiptarët preferonin më mirë vdekjen, se sa të binin në duart e turqve. Disa Ilirianë, duke parë se ndiqeshin nga turqit dhe pasi nuk gjetën asnjë vend për t’u strehuar, u hodhën poshtë që nga shkëmbinjtë, në hapësirën e përrenjve dhe u vranë.”
I zemëruar për disfatën, kalifi Fatih u largua nga Kruja. Gjatë rrugës prej Elbasanit në Dibër, ai rrethon qytetin e Çidhnës, afër Drinit, ku janë strehuar rreth 20.000 gra, pleq e fëmijë, të larguar nga krahinat fushore për t’i shpëtuar masakrave islamike. Nën thirrjet “Vdekje shqiptarëve!” dhe “Allahu Akbar!” osmano-islamikët sulmojnë qytetin. Pasi e pushtojnë atë, kalifi islamik Fatihu i masakron të gjithë barbarisht ” Vetëm në këtë qytet humbën 20.000 mijë shpirtra të pafajshëm. Shkodër. Viti 1478. Kështjella e Shkodrës rrethohet nga ushtritë osmane. Turqit sulmojnë pareshtur por mbrojtësit nuk dorëzohen dhe i zmbrapsin me sukses sulmet e barbarëve. Sulltan Mehmet Fatihu që e drejtonte vetë fushatën, vendos zbatimin e një tjetër taktike për të terrorizuar mbrojtësit e qytetit. Ai sulmon dhe pushton kështjellat Zhabjakut, Drishtit. Pasi i rrafshon ato, banorët e marrë robër i sjell përpara mureve të Shkodrës. Disa mijëra gra, burra, pleq e fëmijë masakrohen në mënyrën më mizore pranë mureve të kështjellës. Me këto skena makabre, Sulltan Mehmet Fatihu, ka si qëllim të ligështojë mbrojtësit e kështjellës, dhe t’i detyrojë ato të dorëzohen. Kjo taktikë dështon. Kështjellarët e Shkodrës nuk epeshin. Më vonë qyteti dorëzohet sipas një traktati midis Venedikut dhe sulltanit. Banorët e qytetit largohen drejt Italisë, dhe në vend të tyre sulltani e popullon qytetin me turko-arabë të ardhur nga Anadolli, Afrika Veriore dhe Azia Qendrore.
Në përshkrimin e skenave makabër që bënë turqit në Lezhë e Shëngjin kronisti turk Idriz Bitlisi shkruan rreth vitit 1502 “Kokat e këtyre keqbërësve, të prera që në zverk nga shpatat dhe që ishin si pjeprit e kopshtit të sheshit të luftës, notonin në sipërfaqen e ujit si kunguj. Trupat e tyre të brishtë lëviznin si flluska uji dhe sa herë që dallga i prekte si një shpatë…”
Muhamet Muhjiu shkruan rreth vitit 1478 në pushtimin e Krujës: “Ah botë plot vuajtje dhe rënkime! Vaj! Thirrjet që nga krahërorët e tyre të dërrmuar arritën deri tek tavani i Saturnit. Gjithsejtë rreth pesëmijë të pafe, që ishte secili një djall nafthëdhës dhe vetëtimlëshues, u bënë kështu pre e shpatës së mprehtë dhe qoke e shigjetës goditëse. Kafkat e këtyre do të jenë për shumë vjet ushqim për shpezët e këtyre viseve. Në këtë mënyrë u arrit fitorja; thyerja e të pafeve dhe shfarosja e armiqve. Turma e luftëtarëve u kënaq dhe u gëzua me plaçkë të shumëllojshme dhe të panumërt. Ata që mbetën nga armiku, gratë dhe fëmijët, i vunë në pranga poshtëruese të robërimit dhe i lidhen me zinxhirët e mjerimit. Pastaj do të fillojë shkatërrimi i kishave, ndërtimi i medreseve, ndalimi i kambanave dhe prishja e ligjeve…”
Tërë këto travaje i ka hequr populli ynë. Ishim trashëgimtarët e Ilirëve, me troje që nga Danubi e deri pranë brigjeve të Peloponezit, historia u tregua e ashpër, kaluan shumë pushtues njeri me i egër se tjetri në këto troje. Aq shumë e mizorisht na vranë për të na shfarosur, sa popullsia erdhi gjithnjë duke u rrudhur e duke u zhdukur deri sa mbetëm në një pëllëmbë tokë në brigjet e Adriatikut. Këto janë të vërteta që nuk mund ti harrojmë. Konjukturat e sotme, marrëdhëniet e mira dhe paqësore, dëshira për mirëkuptim me të tjerët, qofshin dhe partnerë strategjikë, nuk duhet të na pengojë apo ndalojë që ta shkruajmë historinë ashtu siç ka ndodhur, se në fund të fundit është histori, është dinjitet dhe identitet, është mësim për të mbijetuar si komb dhe për të fituar atë çfarë e kemi humbur në histori, bashkimin kombëtar. Më poshtë po sjellim një kronologji ngjarjesh gjatë viteve 1385-1912 të rezistencës shqiptare kundër pushtuesve turq nga libri “Studime dhe tekste historike” i albanologut të shquar italian Prof. At Zef Valentini, Plejad, Tiranë 2010, f.129-136:
1423, Shqiptarët e Moresë çohen në kryengritje kundër turqëve.
1432, kryengritja antiturke e udhëhequr nga Topi Golemi.
1434, kryengritja antiturke e udhehëqur nga Gjergj Arianiti.
1443-1468, epopeja e Gjergj Kastriotit në luftërat antiturke.
1481, pas vdekjes së Sulltan Mehmetit II mbarë Arbëria ngrihet në kryengritje.
1488, kryengritja e udhëhequr nga Gjon Kastrioti, djali i Gjergj Kastrioti.
1497, kryengritje antuturke me ndihmën e Venedikut.
1536, shqiptarët çohen në kryengritje të ndihmuar nga Papa, Venediku e Perandori.
1570-1571, kryengritja shqiptare kundër turqve në prag të shpërthimit të betejës së Lepantos. Ibrahim Begolli, sundimtari i Pejës çohet peshë kundra turqve.
1580, kryengritje antiturke. Shqiptarët shkojnë edhe në ndihmë të Princit Mihail të Rumanisë.
1593-1596, kryengritje të mëdha antiturke në Shqipëri.
1596, kryengritja antiturke e himariotëve.
1611-1624, Kelmendasit ngrihen në kryengritje antiturke.
1668, kryengritje e madhe antiturke në Kosovë.
1699, Ulqini, Tivari e Kelmendi çohen në luftë kundra turqve.
Shekulli XVIII, Shqipëria është një vatër kryengritjesh të pandërprera
1737, ushtria austriake hyn në Kosovë, popullsia shqiptare çohet në luftë kundra turqve.
1740-1830, kryengritje të pandërprera antiturke nga shqiptarët.
1786, Mahmut Bushatlliu thyen ushtrinë turke të nisur kundër tij.
1833, kryengritje në Shqipërinë e Jugut dhe të Veriut kundra reformave të Tanzimatit.
1835-1836, kryengritja e shkodranëve dhe malësorëve kundër sundimtarit turk, Osman Pasha.
1837, kryengritje antiturke në Shqipërinë e Jugut e udhëhequr nga Ali Bej Frakulla.
1839, kryengritje shqiptarëve në Prizren që e detyrojnë sundimtarin turk, Ismet Pashën të largohet.
1843, kryengritje shqiptare në Shkup, Prishtinë e Tetovë.
1845, kryengritje shqiptare në Gjakovë.
1846, kryengritje në Shqipërinë e Jugut, sidomos në Berat e Gjirokastër.
1849, kryengritja antiturke e malësorëve.
1852, Malësorët çohen përsëri në kryengritje.
1864, Banorët e Gjakovës çohen peshë kundër reformave të shpalluna nga Sulltani.
1870, Një Batalion elite me shqiptarë në krah të Caresësh Ruse, kundër Perandorisë Osmane.
1874, kryengritja e Kurveleshit, Labërisë dhe Çamërisë.
1875, Dibra çohet peshë e rrënon kalanë turke të vendit.
1893, kryengritje e shqiptarëve kundër turqve.
1903, Gjakova çohet peshë kundra turqve. Vrasja e konsullit rus në Mitrovicë.
1904, lëvizje për pavarësi në Shqipërinë e Jugut.
1909, kryengritja kundër turqve të rinj.
1911, kryengritja e malësorëve në Shqipërinë e Veriut.
1912, kryengritja e Përgjithshme në Kosovë.
Kolec Traboini

[the_ad id=”4118″]