Get a site

Elvi Sidheri: Shtigjet e mistershme të Nobelit

Elvi Sidheri: Shtigjet e mistershme të Nobelit

Nga Elvi Sidheri

Një ditë prej ditësh, çmimi Nobel vendosi të mos dalë më nga dhoma e vet e praruar në Stokholmin e lartësive të ftohta nordike të kontinentit të moçëm dhe arsyet për këtë veprim stoik, sa edhe të beftë, i kish të shumta në fakt.

Si të dilte vallë, të përshkonte korridoret e Akademisë së vet, të paraqitej para përfaqësonjësve të shtypit mbarëbotëror, me atë barrë që ndiente mbi supe?

E nuk ishte fjala veç për skandalet seksuale që kishin përfshirë jurinë e këtij çmimi, gjer atëherë të panjollë në këtë aspekt.

I qe kërrusur kurrizi të ngratit, qe lodhur fort, ishte gërmuqur nga pesha e viteve, shekullit e ca që pati kaluar qysh nga themelimi i tij si pasojë rastësore e shpikjes së vdekjeprurjes dinamitarde.

Nobeli na ish plakur, vlera e tij qe shtuar, reputacioni ishte përhapur anë e kënd planetit, ithtarët qenë shumuar, atmosfera e dorëzimit të këtij çmimi, më të njohurit në faqe të tokës, ishte mistifikuar në pafundësi, dhe lavdia sa vinte e shtohej.

Por sakaq, seç kishte që Nobelin tonë, këtë bard, rapsod epik të kohëve moderne, depërtues, shtegtar e përshkues të nuancave më intimisht publike të realitetit botëror gjatë dhjetëvjeçarëve letrarë të fundit, e kish lodhur, shteruar e mplakur.

Nobeli ndoshta iu qe përshtatur, përkulur e ishte njësuar me rrymat e së përditshmes, kish ngërthyer çdo pasqyrim të së tashmes, ishte bërë porsi një rrezatim i sipërfaqësores së mendësisë njerëzore, duke e refuzuar njëkohshëm me përçmim gjithçka të mirëfilltë, të mirëqenë e të vërtetë.

Kaq e thjeshtë ishte!

Kjo ishte arsyeja e pandërgjegjshme përse Nobeli atë ditë ndihej i vrarë shpirtërisht, i kapitur, i zvarrë, i sfilitur nga vetë ekzistenca e tij e mbrujtur në lukse të shfrenuara mondaniteti, ballosh, kostumesh “Haute Couture” dhe parfumesh të zgjedhura.

Qe shndërruar në një çmim propagandistik, në një paradë farfuritës kotësie, në një shpërfaqje monumentale zbrazëtie konceptuale, përmbajtësore dhe kulturore, por sikundër ecën gjithçka në këtë botë, edhe Nobeli ynë i lavdishëm, nuk tundej vendit, qëndronte kryelartë dhe nga Stokholmi nordik, mes mirëqenies sociale, përparimit qytetar e teknologjik, ajrit të pastër të Veriut të kontinentit të moçëm, Balltikut dhe gjelbërimeve natyrore suedeze, vështirë e kishte të hiqte dorë nga froni i vet.

Një fron më i hyjshëm se ai i vetë Papës në Romë në shumë aspekte.

Një fron i gjithëpranuar, një fron laik që në labirintet e logjikimit të nxituar njerëzor, barazohej me fronin fetar, pa u thelluar ndër çështje të mërzitshme si dogmat fetare, blasfemitë apo krahasimet e pamundura.

Nobel domethënë Shenjtëri laike!

Ky është thelbi.

Nobel domethënë Madhështi!

Kjo është puna.

Nobel domethënë (vetë)Mburrje!

Ky është çelësi i leximit dhe botëkuptimit.

Pak a shumë si ajo përralla e animuar e dikurshme shqiptare, ku ujku në përpjekje për ta ngrënë demin, i thotë: “Pa brirë je mbret, pa brirë je pasha, pastaj pa brirë është dhe moda”.

Shpesh çështjet janë më të thjeshta seç duken.

Perandorët Romakë jepnin Nobel ulur në tribunën krye-patrice të Koloseut, duke u mjaftuar me ngritjen apo uljen e gishtit në shenjë jetë a vdekje për gladiatorin fatmirë a fatkeq të radhës.

Ngadhënjimtari qe një Nobelist i lashtësisë, i shpërblyer me famë e lavdi, për argëtimin, kënaqësinë dhe kohështyrjen e hareshme gjakatare të gjindjes plebeje barkthatë.

Me këtë nuk pohojmë se ndërkaq edhe shkrimtarët, poetët e mendimtarët e lashtësisë nuk qenë Nobelistë të kohës së tyre, në ato epoka të gjenezës së letërsisë dhe qytetërimit, por ata padyshim, burimin e energjisë së tyre letrare, krijueshmërinë e tyre burimore e gurgullonin tjetërkund, dhe vlerësimin do ta kërkonin në Olimp, Apolloninë Ilire,Tempuj Romakë apo gjetkë, kurrësesi jo në Stokholm.

Të mos themi që vikingët, paraardhësit luftarakë të suedezëve të sotëm, Valhallën tej-vdekjes së zotit Odin, e mendonin veç për bëma në fushën e betejës, të kësaj jete apo të përtejmes, pa vrarë mendjen (vrisnin njerëz përgjithësisht) për çikërrima pa rëndësi si gjërat e letërsisë.

Nobeli pra, është bërë Rutinë. E mërzitshme, parashikueshme.

Prandaj, kur krahas me shpalljen e shumëpritur, drejtohen blicet fotografikë dhe gjëmon fanfara, mes poteres së kremtimeve, bëhet krejt e pamundur të dëgjohet. Nevojitet heshtje pra, në këto momente padrejtësie të përjetshme, që të arrish të pikasësh murmurimën e të harruarve. Askujt nuk i shpëton dot fakti që Jorge Luis Borges kurrë nuk e fitoi Nobelin. Aq më pak Lev Tolstoi, apo qoftë edhe Marcel Proust. Të mos themi për Vladimir Nabokov, apo Henrik Ibsen, Paul Valery, Émile Zola, Benito Pérez Galdós, César Vallejo, Franz Kafka.

Është një listë e gjatë radha e të mallkuarve. Por ndonjëherë, pa paralajmërim, ndalin kremtimet dhe i lënë vend qetësisë. Seç hapet një shkretëtirë mes të laureuarve. Ndonjë vit mbetet i zbrazët. Vjen momenti të kujtojmë.

Në vitin 1901 francezi Sully Prudhomme pati nderin të ishte shkrimtari i parë fitues i një çmimi që, me kalimin e kohës, do të shndërrohej në më prestigjiozin dhe të dëshiruarin e atyre personazheve që vendosin t’ia kushtojnë jetën botës së letrave. Kanë kaluar më shumë se njëqind vite qysh atëherë, dhe shumë ngjarje kanë ndodhur rreth këtij çmimi.

Thonë se Camilo José Cela, në darkën pas dhënies së çmimit Nobel për letërsinë të atij viti 1989, kur mbretëresha e Suedisë i qe avitur për ta pyetur se si ndihej, ai qe përgjigjur: “I menderosur, por gjithësesi mirë”. Është kjo një frazë tipike për këtë autor, ndonëse fort shokuese, duke patur parasysh sa shumë ky njeri ishte angështuar për këtë çmim dhe çfarë ankthi kish patur çdo vit para shpalljes së çmimit në fjalë nga Akademia. Një tjetër legjendë tregon sërish se Cela, si e kish nuhatur, ose duke dëshiruar ta nuhasë, lajmin e mirë, pati thirrur agjenci të ndryshme lajmesh që të rrinin në gatishmëri për të qenë të pranishëm kur të vinte telefonata të cilën e kish pritur për aq shumë kohë, më shumë seç denjonte të pranonte. Dhe kjo skenë, më në fund, do të tregohej nga mediat spanjolle si një moment gjasme “emocionesh të përmbajtura”.

Dhe, sado t’i ketë rënë reputacioni këtij çmimi, nuk vihet dot në dyshim fakti se agjenda e shumëkujt vijon të kushtëzohet prej tij, veçanërisht në rastin e thuajse të gjithë kandidatëve të përjetshëm për fitimin e tij. José Saramago dhe Jorge Amado, miq pleqërie, i shkruanin njëri-tjetrit letra ku shfrynin tërë dëshirat e tyre më të zjarrta, dhe thonin: “Nuk ka dyshim se ky çmim përbën një shpikje djallëzore”, siç do t’i shkruante saktësisht portugezi José Saramago brazilianit Jorge Amado pak vite se ai vetë ta fitonte Nobelin për Letërsinë. Borges, nga ana e vet, e pat ngjyrosur me ironi rastin e tij tejet të veçantë kur do të thoshte: “Kjo është një traditë e lashtë skandinave: mua ma taksin çmimin dhe pastaj ia japin tjetërkujt. Fundja gjithë kjo punë është njëfarë riti”. Kurse Galdós-it ishin vetë bashkëkombasit e tij spanjollë që ia rrënuar gjasat për të fituar Nobelin për Letërsinë, kur disa sektorë kritikë ndaj veprës së tij, vendosën t’ia bojkotonin kandidaturën. Kështu pra, çdo autor i shquar nga të katër anët e globit e pasuron edhe më shumë historinë e vet personale kundrejt një çmimi që do të lindte si nismë për të njohur dhe vlerësuar veprën e shkrimtarëve me ndikim universal, por që si përfundim do të shndërrohej në një krijim të zbrazët. Sepse duke lartësuar veç disa të pakët, ishin trajtuar si të njerkës shumica e shkrimtarëve të tjerë.

GROPA NË SHPIRT prozë

GROPA NË SHPIRT prozë

Shkrimi i parë që e lexova nga Agron Iliriani)

-Dashuria është energji pozitive e cila i drejton të gjithë njerëzit e mirë drejt një caku dhe e cila identifikohet me Zotin. Ai nuk është në formen e një njeriu, por energjia më madhe e universit, i mbushur plot me dashuri jetëdhënëse… Dashuria është polivalente…

Autori.

Me kohë u grumbulluan ngarkesat e përditshmërisë. Sa ndalesha ndonjë çast për të marrë frymë, më afrohej një ngarkesë tjetër fare e papritur, e cila më shtërngonte edhe më shumë të vijoj rrugicave të përpjekjes. Kjo përpjekje bëhej një përpjekje e pakursyer, duke e harruar veten nëpër lëvizje.

Isha i larë në djersë, por nuk kisha kohë të numëroj hapat e mi me të rrahurat e pamatura të zemrës, e as të kthehesha e të fshija djersët e përpëltjes së panderprerë.

Kisha lindur me zemër të butë, të cilën koha dhe pashpirtësia e saj, e kishin kthyer në një strajcë të mbufatur, në një thes gjigant të hapur, madje edhe për ata që e kishim ndonjë hall, ndonjë problem, ndonjë bregë, apo një detyrë. Vrapoja sa andej e këndej, pa aspak qetësi. Nëpër hallet, brengat, shqetësimet, problemet e detyrave të të tjerëve po renditja sikur të qenë të miat. I ngjaja kuririt të përhershëm që vraponte pa pushim, natë e ditë, me strajcën e zemrës të mbushur me hallet e të tjerëve, për të shkuar deri në buzë të shkatërrimit, duke i ndihmuar vetëm ata.

Çdo gjë që e bëja, e bëja falas, nga shpirtmadhësia ime, me përkushtim, ndonëse nuk jipej e nuk e kërkoja asnjë cent nga devotshmëria e ime.

Këtu ishte bërë sikur një gropë e thellë në shpirtë. Vëllimi i kësaj grope në shpirt, e cila mund të merrej si zemër e dytë mjaft e madhe, barazohej apo kompletohej me dashurinë e veçantë për vëllezërit, motrat, prindërit, nipat e mbesat, të dashurit e mi, qytetarët dhe njerëzit e nderuar prej meje, etj. Përkujdesja ime për ta më ishte bërë e përhershme dhe ishte obligimi i vetëm e jetësor që më preokuponte. Habitesha shpesh herë me veten time, si mund të vrapoja nëpër udhë apo në ngushtica të jetës me atë barrë të rëndë detyrash të ngarkuara me porosi, apo me halle të mëdha të tjerëve, sepse më duhej të rendja pa pushim dhe nuk kisha si t`i bëj as dy tri orë gjumë sipërfaqësisht, kur papritmas më zgjonin thirrjet e tyre, duke e shtrydhur nëpër kohë zgjidhjen e këtyre halleve, të cilat nuk ishin aspak të miat. Kisha ardhur për ta e dukej se nuk kisha as kohë për hallet e mia…

Pa vetëdije, një gjë e tillë më kishte kaluar në një dashuri tejet të veçantë, që buronte prej zemrës, për të gjithë ata që kisha njohur gjatë kësaj që quhet jetë, emra të veçantë të kartotekës sime, nga të cilat nuk arrija të marr një përshëndetje të ngrohtë apo një buzëqeshje edhe ashtu të ngatërruar, e cila, ndër të tjera, nënkuptonte faleminderimin e përzier me njëfarë epërsie të të tjerëve, dhe e forconte sadopak përvuajtshërinë time ndaj halleve që i kisha marrë mbi vete, që të tjerët e ngjallnin mendimin se ata apo dikush tjetër qenka më i aftë, më i përkushtur se sa unë. Këtë gjë, nuk e kisha kuptuar. Jo, jo, aspak. Madje, asnjëherë deri këtu, në burg…

Kështu, njerëzia kishte krijuar përrreth meje njëfarë shtrati minimalizues që më detyronte të vrapoj apo të rivrapoj ende më shumë se përpara për të ngritur kullat e suksesit të atyre që rrinin ulur apo për të krijuar njëfarë vetëkënaqësie. Nuk po më këthellohej mendja, por paditurisht e përtërija këtë sjellje në njëfarë rrethi. Më shumë më shqetësonte fakti se nuk po arrija të gjëj mjaft energji që të shpërndahem kudo e të ekzistoj në një gëzim të një qenie mbinjerëzore, përderisa po merreshesha me fatin njerëzor dhe po fluturoja nëpër kullat e jetës që të mbikëqyrë e të mbrojë pakrahasimisht këtë popull të vuajtur e të ndryrë nëpër fatkeqësinë e gjërë dhe të pafund. Ai kishte hyrë në zemrën time, sapo kisha lindur. E kisha bindur veten time se një ditë apo vetëm një çast, këta të njohur, miq e farefis, dashamirë të mi, do të logjikonin se asnjeri nuk do të mund të kishte bërë më shumë se unë për ta, për çështjen e tyre, e ndonjëherë më vetëtinte në mendje mendimi se asnjë njeri nuk kishte bërë të pamudurën për të mbrojtur të drejtat e tyre, e njonjëherë tjetër do të kisha shpurdhur nëpër tokë e nëpër qiell, për t`ua mundësuar mirëqenien e sigurtë. Madje, i pari do ta kisha shqyer gjoksin tim përpara krijesës së madhe të natyrës, në vend se të kisha lejuar dikend që të bie viktimë. Ishte e pamundur që për mua të më brente dyshimi se këto krijesa njerëzore harronin merzitë që i kanë trashëguar nga vrapi im, aftësia, dashuria, përkushtimi i afërt dhe i sinqertë, etj, të cilat ua leja nëpër duart e tyre të takimeve tona. Pra, ishte e pamundur që ndonjëri nga këto gjymtyrë të shumta të dashurisë sime të dështonin një ditë në pikën më të thjeshtë të natyrës njerëzore. Kjo madje ishte më e çuditshmja formë e ekzistencës së tyre. Njerëz ishin ata e mbinjeri isha unë. Kuptohet, në renditje…

E kuptoja kështu natyrën e vrapit. Më ishte e pakapshme gjatë tërë kësaj përpëlitje shumëvjeçare që të logjikoja sadopak se një ditë do ti ngjaja një mekanizmi të konsumuar të konzervave, të ngrëna pa respekt e të hedhur pa kujdes në një pikë të një sheshi, të cilën, fëmijët e lastruar e godasin me shqelma, për ta përplasur sa më largë, si diçka të pa vlerë, e cila vetëm të argëton. E kisha gërryer veten time natë e ditë, duke ngarendur prej një garde krijesash, e duke menduar se ashtu do të mbyllja plagët e shpirtit tim gjatë një shërbimi, për mua ishte aq hyjnore sa edhe njerëzore, i bindur se energjia që më kishte falur natyra u dedikohej pikërisht atyre krijesave, në mesin e të cilëve frymoja edhe unë. Më dukej se kisha lindur për të zgjidhur vetëm këto çështje, devotshmërisht e vëllezërisht…

Tani, jam ndalur para një pasqyre magjike dhe e shikoj të copëtuar të kaluarën time në dashuri me zemër e me mendje për njeriun; një dashuri të dhimbshme për hallet e tyre; një ndjenjë superiore dhe jo instiktore. Ndoshta nuk ishin hallet e tyre, por ishin çështje, me të cilat më vërtitëshin. E shoh sa më keqkuptojnë ata; sa më qeshim e luajnë; shoh një gropë aq të madhe në shpirtin tim, të thellë sa krateri i një vullkani të ngrirë, llava e të cilit vjen e ftohet, duke u shndërruar në një shkëmb të nxirë kryesisht nga vetëdija e pakuptim e këtyre njerëzve. Kjo është gropa në shpirt, i mbetur si shpërblim i mundit dhe dashurisë sime. Edhe kjo është dashuri, një dhembje e madhe njerëzore, sepse dashuria nuk është asnjëherë një dashuri trupore.

Pra, as vizitorë të rrallë nuk kalojnë nëpër rrethin e djegur të dashurisë e të përkushtimit tim. Çdo gjë shndërrohet në harresë, pasi m`i kanë vjedhur vitet, në mosmarraveshje, në përqeshje të zezë e të hidhur për mua.

Është trishtim i thellë të ndalesh buzë kësaj grope e të mendosh kohërat e tjera, kur nga hullitë e kësaj magme të madhe të shpirtit ziente ndjenja më e zjarrtë, më e fuqishme për njeriun. Tani, ku janë të gjithë ata zogj krahthyer që janë rrëzuar e tretur nëpër hapësirat të kësaj energjie të pakursyer?!…

Në princip, qenia njerëzore përgjithësisht paska defekte të mëdha. Sa më shumë të copëtohesh për njeriun, aq më tepër mosmirënjohës tregohet.

Jeta qenka një sprove e këtillë dhe një jetë e përkohshme. Është provë e sfidave; është provë e luftërave; është një sprovë e të gjithë njerëzve…

Megjithate, në thellësitë e qenies e ndjej se prap më djeg prushi i zemrës.

E thash kështu sepse kështu jam i lindur…

Hëhëëë! Po t`u kthehem librave të shenjta të feve të ndryshme, diçka tjetër më vjen në medje. Po, po, diçka tjetër më vjen në mendje…

Kush dëshiron të jetë i pari ndërmjet jush do të jetë shërbëtori i të gjithëve”- u thoshte nxënësve të tij, Jezusi, Isaja, pra Krishti.

Kjo është metaforë e parë ungjillore, që e kam bartur gjatë në qenien time. Këtu paska qenë fakti që nuk kisha kohë të shoh shpirtin tim, si thes i madh i jetës sime, por vrapoja nëpër kohëra, si shërbëtor i të gjithëve.

A kam dashur të jem i pari, në mes njerëzve?!…

Atëherë, gropën e kam në shpirt dhe me te e shoh gjithësinë…

Mësimi Plotësues në Gjuhën Shqipe për Bavari

Mësimi Plotësues në Gjuhën Shqipe për Bavari

Shkruan: Mustafe KRASNIQI

 

Mësimi Plotësues në

Gjuhën Shqipe për Bavari

Këshilli i Mësimin Plotësues në Gjuhën Shqipe për Bavari, më 16.02.2017, mbajti një takim pune me shoqata dhe biznese që veprojnë në Landin e Bavarisë. Nga ky takim pune, temë qendrore ishte Mësimin Plotësues në Gjuhën Shqipe në Bavari?

Takimin e hapi, Përgjegjësi i Këshillit për Mësimin Plotësues në Gjuhën Shqipe në Bavari, Mustafë Krasniqi. I përshëndeti mysafirët: z. Avdyl Lipoveci, drejtor i Departamentit për Kulturë e Arsim i Ministrisë së Diasporës në Republikën e Kosovës, Konsullin e Republikës së Kosovës për Mynih, z. Hamdi Reçica dhe përfaqësues të shoqatave, bizneseve, e mësimdhënës dhe prindër, për ardhjen në këtë takim pune dhe mbështetjen nga ata!

Po ashtu, përshëndet edhe përfaqësuesin e Konsullatës së Republikës së Shqipërisë, Konsullin e Përgjithshëm Arten Henkun, i cili nuk është i pranishëm, për arsye të pritjes së një delegacioni, por që në vazhdimësi është në përkrahje institucionale të projektit për Mësimin Plotësues në Gjuhën Shqipe.

Është nder i madh të jemi pranë një projekti madhor e kombëtar, sa human aq edhe përgjegjës, pranë fëmijëve tanë dhe të gjeneratave të ardhshme, që po lindin dhe po rriten si mërgimtarë në dheun e huaj.

Kjo sikur na obligon që të ndehemi përgjegjës, dhe na takon si pjesëtarë të një kombi më të vjetër e autokton, që për hir të atdheut, të atyre që na e trasuan rrugën e shkronjave, ta ruajmë gjuhën, traditën edhe te fëmijtë tanë, brezat që vijnë më pas. E, duke vështruar situatën që gjendet mërgata jonë, konkretisht fëmijët tanë, për fat të keq po hetohet një zbehje, dobësim i gjuhës e mos të flasim për gjeneratën e tretë që dhe mund të ndodhë që të na ndjekë fati i padëshirueshëm, asimilimi.

Për të mos ardhur deri te ky asimilim, në bashkëpunim me Ministrin e Diasporës, të dy konsullatave tona shqiptare dhe të Këshillit për Mësimin Plotësues në Gjuhën Shqipe për Bavari kemi hartuar një projekt, që në bazë të këtij projekti kemi zgjedhur edhe Këshillin e Mësuesve, ku dhe kemi kërkuar një takim pune me të gjithë bashkëkombësit, shoqatat dhe bizneset, që së bashku ta finalizojmë projektin në fjalë.

Pastaj mori fjalën Drejtori i Kulturës dhe i arsimit të Ministrisë së Diasporës, z. Avdyl Lipoveci, shtoi dike thënë se është kënaqësi të jesh në një takim pune si ky i sotmi, i cili ditë e më tepër po vije duke u shtuar interesi për mësimin e gjuhës shqipe, fëmijë tanë që janë duke u rritur këtu. Një fat i mirë që kurrë më parë nuk e ka pasur mërgata shqiptare, që tash e tutje ka në përkrahje nga dy shtetet shqiptare, të Shqipërisë dhe të Kosovës.

Më tej shtoi z. Lipoveci duke na informuar se me të dëgjuar se sot ju keni takim, Ministri Valon Murati më autorizoj që të jam në mesin tuaj dhe kjo prani e imja e dëshmon se sa seriozisht e ka pushteti që të jetë afër qytetarit të vet, që ishit dhe keni mbetur njëra ndër shtylla kryesore të atdheut. Më tej fjalën e mori Konsulli i Republikës së Kosovës, z. Hamdi Reçica, dhe pas përshëndetjes tha: Projekti në fjalë është marrë nga Mustafë Krasniqi, që nga ai moment kur na është ofruar neve si institucion, këtë projekt e kemi marrë si njërin ndër projektet më serioze dhe të domosdoshme. Mund të them lirisht, që nga ofrimi i këtij projekti e deri më sot është bërë një punë e madhe, ku dhe bashkëkombësi ynë ka filluar ta kuptojë më ndryshe qasjen për mësimin e gjuhës shqipe. Më tej z. Reçica tha: dua ta shtoj edhe një fakt real; që shteti konkretisht është në përkrahje të këtij projekti. Vetë fakti është bindës, derisa ne jemi të pranishëm. Por, ajo që është edhe më reale është se nga Ministria e Diasporës për ta përcjellur dhe, si pjesë e këtij projekti e ka emëruar drejtorin z. Avdyl Lipoveci, ndërsa Konsullata e Kosovës më ka emëruar mua – Hamdi Reçica, kurse nga Konsullata e Republikës së Shqipërisë është z. Arten Henku, që në të gjitha takimet kemi qenë të pranishëm, ne si institucione dhe e kemi përkrahur projektin. Që nga ky projekt doli Këshilli Nismëtar, ku e emëroi Mustafë Krasniqin përgjegjës të Këshillit, po ashtu u zgjodh dhe Këshilli i Mësuesve, që dhe është në një rrugë të mbarë, nga që shihet vullneti dhe serioziteti i qasjes në këtë drejtim.

Nga të pranishmit fjalën e Mori Albina Bilalli-Zeqiri, Laura Lajçi, Milaim Krasniqi, Gëzim Osmani, Isuf bytyçi, Fran Tanushi, Anton Krasniqi, Mislim Berisha etj.

Pas shumë debatesh dhe analizave, doli si qëndrim i përbashkët që të gjitha shoqatat, bizneset dhe bashkëkombësit ta sensibilizojmë sa më tepër projektin në fjalë, te shtresat e ndryshme të komunitetit tonë shqiptar, që jeton dhe vepron në Bavari. Prandaj çështjen e mësimit në gjuhën shqipe, ne, më nuk duhet ta shohim vetëm si patriotizëm, por ta shohim në realitet se është edhe një domosdoshmëri e pashmangshme, nga fakti se fëmijët tanë po studiojnë me të madhe nëpër shkolla të larta dhe Universitete të ndryshme, në shtetin pritës, në këtë rast në Gjermani. Pra, kështu që gjuha shqipe do të bëhe për fëmijtë tanë, si e domosdoshme në sferën e jetës së tyre. Ata fëmijë, që tani e mësojnë Gjuhën Shqipe dhe vazhdojnë duke e forcuar atë, në një të ardhme të afërt, do të mund të bëhen pëfaqësues të kompanive të ndryshme për Ballkan apo do të arrijnë të punësohen në zyre diplomatike shqiptare në vende të ndryshme të Europës ose të kundërtën.

Kurse rreth pagës së mësuesve u diskutua dhe erdhën në përfundim që mësuesit të mos punojnë vullnetarë; kurse përfaqësuesit e biznesit pagën e mësuesit e panë si të mundshme dhe pa problem, po ashtu rreth pagës u deklaruan: Mislim Berisha, Agron Ibrahimi dhe Hateme Morina, të cilët ishin në një takim me përfaqësuesit nga Ministria Bavareze e arsimit mundësit se mund t’i vjelim nga 8 ero për orë mësimi. Ndërsa z. Avdyl Lipoveci këtë çështje e përshëndeti, ku dhe shtoi duke thënë se për këtë mendon edhe dora e shtetit, gjë që jemi në bashkëpunim me Shqiperinë. Konsulli i Republikës së Kosovës, z. Hamdi Reçica pasi e përshëndeti këtë gatishmëri ndër të tjera tha se është mirë që edhe bashkëkombësi ynë, në mënyrë simbolike të jetë pjesëmarrës në këtë drejtim. E dimë që bashkëkombësi ynë mbeti si shtyllë e ndërtimit të atdheut, po edhe një pagë simbolike do t’ishte një jetësim i sigurt i mbajtjes së mësimit në gjuhën shqipe.

Në fund të takimit doli si një thirrje e përbashkët për të të gjithë bashkëkombësit, të mos hezitojnë, po ta ndihmojnë shkollën shqipe si dhe t’i sjellin fëmijtë në shkollë. Me këtë dhe u përshëndet edhe Ditën e Pavarësisë së Kosovës, ku dhe doli një urim i përbashkët nga Këshilli për Mësimin Plotësues në Gjuhën Shqipe në Bavari(M.K).

PËRSHËNDESIM ATDHEUN DHE UROJMË

PAVARËSINË E KOSOVËS!

Të nderuar bashkëkombës, të të gjitha trojeve të Shqipërisë Etnike, shqiptarë, anë e kënd botës ku jeni, shteti shqiptar- Shqipëri dhe Dardani e lashtë – Kosovë e sotme; në emër të Këshillit të Mësimit Plotësues për Gjuhën Shqipe në Bavari ju uroj pavarësinë e nëntë, që e nesërmja të na e sjellë fatin e realizimit të vullnetit popullor, të rilindësve dhe heronjve të gjitha kohërave – bashkimin kombëtar.

Andaj me të drejtë ne si mërgatë flasim me gjuhën e të parëve, fuqinë Ilire dhe porosinë e brezave të ikur: ta ruajmë gjuhën, kombin, identitetin fisnik, që jo rastësisht na ka bekuar zoti të jemi popull, komb shqiptar me një gjuhë të bukur e të ëmbël, gjuhën shqipe.

Nga ky takimi, më 16.02.2017, me përfaqësuesin e Ministrisë së Diasporës dhe të dy konsullatave tona Shqiptare në Mynih si dhe të shoqatave, bizneseve dhe Këshillin e mësuesve dhe të Këshilli për Mësimin Plotësues në Gjuhën Shqipe për Bavari, së bashku po e përçojmë anë e këndë atdheut, nga mërgata e përmallshme dhe e përkushtuar për atdheu, uratën më të çmuar për Pavarësinë e Kosovës.

Urime Pavarësia, Kosovës – Dardania e lashtë!

Urime kombi ynë, shqiptar kudo që jeni dhe ti Shqipëri e nderuar gëzofshi Pavarësinë e Kosovës !

Urime mërgatë dhe ju të gjitha trojet shqiptare që ende përballeni me mungesën e lirisë!

Urime Kosovë, Shqipëri – Shqipëria Etnike!

Në emër të Këshillit për Mësimin Plotësues në Gjuhën Shqipe për Bavari-Mustafë Krasniqi

[the_ad id=”6025″]

[the_ad id=”4118″]

JETA E KËPUTUR NË MES

JETA E KËPUTUR NË MES

Shkruan: Brahim Avdyli

 

Kur ulem që të pushoj, i lëshoj zogjtë e kujtimeve të mia nëpër viset e maleve dhe papritmas vjen hija e buzëqeshur nëpër hapësirë e Yvonit, si fëmijë, e më hedh krahun e saj, ndërsa stepem nga kujtimi e dhembja për te. Ajo më pyet ëmbël dhe lozonjare:

Hëë!… A qenke lodhur!?… A dëshiron diçka që të pishë? Të të sjell pak qumësht të lopëve, sepse të liron nga thartësira, që të është mbledhur si një grusht në lukth!… Natyra është e mirë dhe qumshti të liron prej kësaj dhembje…”. Mu më mbetën sytë të ngrirë në portretin e saj ajror.

E kujtoj gjithmonë vajzën e vogël të Familjes Pifferinni, nga Gerra-Piano, te Ristorante Del Ponte, ku punova tërë kohën e sezonës së vitit 1980, sepse e kisha bërë atë vit garacionin e parë, pasi kisha zbritur këmbë nga Valle Verzasca, malet që lidhin alpet zviceriane prej Interlaken, sepse unë mendoja se do të dilja në Zvicrën gjermane, por arrita që të dal në Gerra Piane, Ticino.

Për këtë do të flas më vonë, sepse tani nuk më lë kujtimi. Kujtimi është një erë e lehtë që të bart aty ku do ai dhe ka raste kur ngërthehesh me ankthe e pengje, pse nuk ke patur kohë deri më tani t`i sellësh me shkrim. Shkrimi të gojon nëpër malet e dendura të shkrimeve në një dhomë pa ajr, e ti do të dalësh vetë në natyre, që të vështrosh e pushosh i qetë…

Ndër të parët, më mori në punë Pifferinni Augusto, në restorantin e tij breg rrugës, në Via Catonale, si “ragazzo dela cucina et del buffe”, në bazë të frengjishtes, të cilën e flitja, por vetëm për tre muaj e përdora italishten, sepse askush nuk fliste ndryshe me mua. Miku im, Giorgo Masabò, që banonte me mua, bëhej pilot privat prej pilotit ushtarak, në aeroportin privat në rrethinën e Teneros, dhe kur ia lexova padashas një artikull në “Corierre dela Sera” pothuaj se pa gabime, tha se e dija mirë italishten, por nuk dëshiroja vetë që t`a flisja…

Kështu, mbeta mik i shtëpisë, përveç atij, dhe e ruaja shtëpinë bashkë me qenin e Pifferinnit. Doris, Danny, por edhe Magma, e martuar, që vinte shpeshherë me fëmije, sepse më donin si vëllain, e ndonjëherë më nxirrin telashe me tekat e tyre, i kujtoj përherë, duke mbjellur pemë në shtëpinë tyre si në shtëpinë time, sepse Augusto e priti frytin e parë që t`a provoja unë, por nuk kishte telefon të më thirrë, e as nuk e dinte se ku ndodhem. Papritur shkova me kohë, sikur më dërgoi një forcë magjike, dhe e gjeta atë mollë, në sirtar. E kërkova mollën e parë, për t`a provuar…

Ky ishte gëzim për të gjithë familjen e tij. Por, dua vetëm dy fjalë me lot për motrën time, e cila shkoi në jetën e përjetshme, sepse nuk i gëlltiti dhembjet që na i shkaktoi deri atëherë babai i saj, padashas, mua, Yvonit e të tjerëve. Ai ishte zhdukur për 3 muaj nga shtëpia e tyre për të humbur gjurmë, të cilin ne e kërkuam edhe në Ameriken Latine. Ditën që i vdiç vajza, më e vogla, siç tha vetë se do të vdes, 12 vjeçarja më e dashura e të gjithëve, dhe më e shtrenjta ime motër, sepse fliste si burrë e vetëm fjalë të zgjedhura, ai befas ishte lajmëruar. Po binte shi i rrebtë. Pesë veta ishin në veturën e vogël: bonjakja, të cilës, tani, nuk ia di emrin dhe e ëma, në të dy vendet përpara; ndërsa pas tyre ishin Dany e Doris, e në mes tyre ishte Yvoni, e cila ishte grindur pak me to, me pak fjalë, vetëm sa për t`ua dëshmuar se ajo do të kalonte për në jetën e përjetshme, kur papritmas qëllon ndeshja. Vetura ishte qarë më dysh, ndërsa vetëm ajo kishte vdekur, që ishte në mes! Ishte tragjedi, në mes të një kohe tepër të trishtë. Qanin të gjithë; qaja edhe unë! I qanim edhe mbi kufomë; deri te varri në kishë qanim. Mijëra vetë ishin tronditur. Askush nuk e dinte sa vdekje madhore, sa vdekje mbi vdekje, sa vdekje e hijshme, pa asnjë goditje në kafkë… Qëndronte, ashtu e qetë, dhe një tis buzëqeshje të hidhur e mbante, sikur bota për rreth saj nuk ishte zgjedhur mirë, e mashtruar tepër pas luksit, duke e harruar kohën e lashtë. Mua, më dukej se e kisha marrë me vete, prej Morinës, kur kam qenë fëmijë, si orën e dalur prej bunarëve të kullës së stërgjyshit…

Ai nuk kishte tjetër djalë, përpos meje. Sillej si polic, më tepër se sa si kuzhinier. Rastësisht e pa shtyllën time me poezi në gazetën e atëhershme “Bota e Re”, që erdhi me postë në restorant dhe i shfletoi pak nga pak. Nuk e dija përse ishte i tufllanosur në mua; si do të punoja në një restorant e në të njëjten kohë isha “poet i madh”, sipas tij. Për ate, nuk barazoheshin këto. A do të doja të punoj në një restorant apo do të shkruaja poezi.

Poezitë e mbanin poshtë tyre “Ticino, Gera Piano 1980”; titullin “Fletë të shkëputura”; fotografia ime ishte në ballë; por nuk e kuptoja se përse ishin “të pamundshme” ato. Ai ishte një kuzhinier i mirë, por kishte qenë polic i rrebtë dhe para se të ishte bërë polic kishte qenë ushtarë italian. Gjatë kësaj kohe, kishte qenë, sipas tij, në Gjakovë e Morinë. Mi tregoi dy emra të njohur prej Ponoshecit, ku i kisha dajët. I ngjante babait tim, por ishte më i gjatë.

Erdhi puna që një ditë më pëzuri nga puna. Të gjithë ishim në stres, për drekë. Nuk më dha leje as për të ngrënë. Kur u krye dreka, Yvoni shkoj e kërkoj pjatën e vëllait të saj, sepse ishte mbyllur në dhomë pa ngrënë. I tha qetas e me dorë të zgjatur, ku ishin dy prindërt e saj, babai dhe nëna, duke e mbajtur doren e duke lëvizur me një këmbe. Ndoshta nga nervoza, që e përpinte mbrenda vetes, ku ta di, por çuditërisht buzëqeshte pa fjalë. Augusto e vështroi rrebtë e drejtë e në sy. Ajo ia kërkoi pjatën, për mua dhe i tha se ajo nuk do të hante asgjë, përderisa vëllau ishte mbyllur në dhomë, pa asgjë. Augusto ia lidhi një shuplakë të fortë sa nuk e rrëzoi dhe po e shikonte mëtutje, i rrebtë, duke fshirë djersët. Yvoni, vetëm u buzëqesh e i tha me të njëtin ton: “Ti e di Gusto se nuk do të ha as edhe një grimcë, përdesisa vëllai i im rri në dhomë pa asgjë e pa fjalë, e unë tërë kohën e lirë e kaloi me te, duke lozur e duke folur… Kështu… Ma jep pjatën, ti vetë, sepse nuk shkoi pa këtë pjatë!… Brahim, është sikur djali i juaj… Ai, nuk ka faj”. Dhe, dorën e mbante të shtrirë. Nëna e shikonte, pa fjalë e pa lëvizje. Dikur shtoi: “Hë, pra, e kuptove Gusto! Jepja pjatën e Brahimit, sepse vazja e jonë ka të drejtë! Ai nuk ka asnjë faj, për besë asnjë faj!”…

Augusto përplasi gjërat e tengjeret, e zhveshi kacelen e kuharit dhe plasi në lot, se edhe ai do të humbi pa gjurmë dhe doli jashtë restorantit. Derisa nëna e mbaroi pjatën për mua dhe e merrte me të mirë vajzën e tij të vogël, derisa e kundërshtoj vajzën e madhe, Danyn, e cila pyeste se ç`u bë ashtu me Guston e ku shkoi ai, duke i thënë që të mos merzitet për këte, sepse Gusto kishte një nervozë të tmerrshme, por do t`i kaloj e askujt të mos i thotë asgjë nga kjo punë. Është një punë që zgjidhet midis nesh.

Yvoni e mori pjatën me gas që ia dha nëna e saj. Erdhi në kat. Trokiti tri herë lehtas në derën time. “Jam motra e vogël, Yvoni”– më tha mua, pasi pyeta te di kush ishte, dhe kur e dëgjova zërin e ëmbël të saj, befas u ngrita dhe ia hapa derën. E shikova gjatë, sepse tabakun e mbante lart, drejtë mjekrës sime. “Për mua është kjo?! A e ke të lejuar? Pyete shefin, të lutem! Ai më tha se sot nuk do të ha, ose nuk ma jep rrogën?!” Ajo u afrua me tabakun si për një musafir të zgjedhur deri te sirtarja anash krevatit, me dorë i mori poezitë e mia në fletore dhe gazetën ngadalë, e la tabakun aty dhe u ul në krevatin tim, duke më thënë: “Mama të bën të fala! Dreka u krye mirë! Derisa t`a marrësh kafshoren e fundit, unë e kam për detyrë të ri këtu, ku ke fjetur ti”. Faqen e kishte të skuqur. Kafshorja më mbeti në dorë. U mbylla në fytyrë. Ajo e kuptoi, por ma priti përpara se t`a pyesja vetë. “Dany ishte nervoz nga shërbimi. E nguca pa dashje dhe desh i theu pjatat. Ma flakarisi një shublakë, sa të quditesh!… Hë, e!… E bëra një përvojë të hidhur… Ha, ti, ha… Unë po të pres”. Dhe, prap buzëqeshi. Atëherë, pas pak çastesh, ia fillova drekës. Sa herë futem i vetëm në një dhomë, kur është vend i zgjedhur apo i mirë, më duket se prap e shoh, po me atë buzëqeshje, vetëm përpak çaste, sepse pastaj zhduket…

Qindra net i kam bërë me lot e kujtime, madje edhe për Yvonin. Këtë fotografi e kam vënë në krye të fotogafive të mia, në faqen time provizore. Askush nuk më ka pyetur, kush është kjo vajzë. Ajo ishte njëra nga “Tri Moirat” (Tri motrat, Tri orët) që më kanë përkundur si fëmijë, në holë, të vjerur në tra. Askush nuk e di këtë punë dhe askujt nuk i nevojitej. As të më pyesnin, nuk kishin kohë, as pse nëna nuk kishte kohë të më përkundë…

Vdekja e saj erdhi papritur, edhe pse vetë, në njëfarë forme, na kishte njoftuar. Për varrojsen e saj ishte edhe babai i saj. Që të dy e kryem pamjen e saj, për kryeshëndosh, me lot në faqe. E varrosëm në varret pranë kishës, duke e dërguar prej shtëpisë së tij, në Via Cortasce… Me lotë ishim edhe te varri i saj. Prej atij viti nuk kam bërë asnjë garacion te Ristorante Del Ponte. Edhe Donatella, që e quanim shkurtimisht Dany, si duket iku në Francë. Dhe as të varri i saj nuk kam bërë ballë që të shkoj…

Ja përse një fëmijë me flatra të engjujve dhe prej një familje tjetër, prej një populli tjetër, ishte motra ime e veçantë!…

Nuk po flas gjatë. Jeta është këputur më dysh. Njëra pamje është nga jeta e përkohshme, me të hidhurën e saj. Tjetra është në jetën e përjetshme, të cilën askush nuk e sheh. Fotografitë e rralla të kësaj jete i lëmë përtej kujtesës sonë. Nuk e dimë se jeta është kryqëzim i energjive…

JETË I THËNÇIN!…

P.S.:

Një kopjim i kësaj përmbajtje, i thënieve të mia, i konstukteve dhe i metaforave, do të paraqitet te gjykatat përkatëse, për plagiat…

[the_ad id=”6025″]

[the_ad id=”4118″]

Letër e hapur drejtuar Ministrisë së Kulturës

Letër e hapur drejtuar Ministrisë së Kulturës

skenderbeu

Letër e hapur drejtuar Ministrisë së Kulturës

Drejtuar: Ministrisë së Kulturës dhe Ministres, znj. Mirela Kumbaro. Për dijeni: Kryeministrit të Shqipërisë, z. Edi Rama. Titulli i Projektit: Rikthimi i bijve të Shqipes në folenë e Shqiponjave. Lëvizja, ‘Foleja Kombëtare Shqiptare’ e themeluar nga pasardhësit e rilindasve, regjistruar si person juridik nga Gjykata e Rrethit Gjyqësor – Tiranë, nr. 3745, vendim, dt. 31.01.2014, në themel të programit të saj ka si qëllim përkujtimin e Figurave të ndritura dhe datave historike të kombit shqiptar.

masakrat-osmane Të nderuar: Lëvizja ‘Foleja Kombëtare Shqiptare’ në bashkëpunim me shoqatën ‘La Svolta’ me qendër në Bolonjë dhe me dy komuna arbëreshe në Kalabri, prej disa muajsh jemi duke u përgatitur për të përkujtuar 550-vjetorin e betejës së fundit me fitore të ushtrisë Arbërore të udhëhequr nga Gjergj Kastrioti-Skënderbeu në Krujë, më 24 prill 1467, pas një rrethimi të tejzgjatur, mizor dhe të mynxyrshëm nga ushtria Osmane e udhëhequr nga tradhëtari shqiptar, Ballaban Pashë-Badera, i cili përjetoi agoninë e orëve të fundit të jetës së vet dhe u varros në tokën që e lindi, në Krujën e pamposhtur. Kemi menduar, që kjo ngjarje e rëndësishme mbarëkombëtare të kryhet në datat, 22 – 24 prill 2017 sipas këtij programi: Me dëshirën që ‘Vallja e Fitores’ të bëhet traditë e përvitshme edhe në Shqipëri e më tej, për vitin 2017, kemi përzgjedhur dy komunat Arbëreshe, Frashineto e Çivita. Për të arritur këtë marrëveshje, përfaqësuesit e Lëvizjes sonë shkuan në Kalabri në muajt, shtator dhe nëntor 2016. Krahas pëlqimit e gatishmërisë së tyre, parësore për të dy kryebashkiakët, ishte marrja e ftesës zyrtare dhe e mikpritjes nga Shteti Shqiptar.

kostume-albanese Në përkujtimin e kësaj fitoreje historike të trimave Arbërorë, do të vijnë 50 pjesëmarrës (burra, djem, gra, vasha e fëmijë), të pajisur me veshje tradicionale dhe pajime luftarake. Pas mbërritjes dhe mikpritjes nga autoritetet vendore në Portin e Durrësit me linjën e tragetit, Bari-Durrës e anasjelltas, në mëngjesin e datës 22 prill, grupi i Arbëreshëve do të akomodohet në Plazhin e Shëngjinit. Në pasditen e datës 22, grupi do të shkojë në Krujë, ku nga shtatorja e Gjergj Kastriotit, përmes Pazarit e deri brenda në Kështjellë, grupi do të shpalosë traditën e kahmotshme të trashëguar nga brezi në brez, për më tepër se 500 vite të betejës, për jetë a vdekje të ushtrisë Arbërore kundër pushtuesve Osmanë, ku nga më i moshuari e deri tek më i mituri, do të ndalin vajtimin dhe do të shijojnë gëzimin e fitores, për t’i pritur krahëhapur luftëtarët e mbetur gjallë, me në krye ngadhnjimtarin, Skënderbe. Ditën e dytë, në paraditen e datës 23, grupi do të bëjë homazhe tek Mauzoleu (vendvarrimi) i Skënderbeut në Lezhë, datë që përkon me ditëlindjen e Gjergjit, më 23 prill 1405 dhe ditën e martesës së tij me Donikën, më 23 prill 1451. Më pas, grupi do të vizitojë Kështjellën e Rozafës në Shkodër, ku do të shpalosen traditat Arbërore edhe atje.

museumiDitën e tretë, në paraditen e datës 24, grupi do të vizitojë objektet muzeale në Kepin e Rodonit, zotërimi i dikurshëm i Kastriotëve. Pasdite, grupi do të vizitojë Muzeun Arkeologjik dhe Amfiteatrin e Durrësit. Në mbrëmje, grupi do të përcillet nga autoritetet vendore në Portin e Durrësit. Qeveria shqiptare duhet t’i mbështesë pa ngurrim vëllezërit e motrat arbëreshë, se me vetëmohim ruajtën dhe pasuan nga brezi në brez, thesarin e trashëgimisë gjuhësore, zakonore, kulturore dhe historike të kombit tonë. Jemi në dijeni, se qeveria serbe investon shpirtërisht e materialisht pelegrinazhin e përvitshëm në Fushë-Kosovë, për të përkujtuar një betejë të humbur, që s’ishte vetëm e tyrja, por e gjithë Koalicionit Ballkanik, ku morën pjesë e derdhën gjakun e vyer edhe bijtë e Arbërisë. Për mbarëvajtjen e veprimtarisë, kërkojmë bashkëpunim me Ministrinë e Kulturës për gjithçka nevojitet. Nga buxheti i Trashëgimisë Kulturore, kërkojmë një shumë modeste financiare, për akomodimin e grupit të arbëreshëve (3 ditë e 2 netë në hotel), prej 650.000 lekë të reja, ose 5.000 euro gjithsej. Shpresojmë, se do t’a shqyrtoni e plotësoni kërkesën e Projekt-Propozimit tonë.

Me respekt: Elida Jorgoni – Kryetare e Lëvizjes ‘Foleja Kombëtare Shqiptare’

E-mail: [email protected] Cel.: +355 68 254 3709 Nr. 177 prot. Tiranë, më 10.01.2017

 

[the_ad id=”6025″]

[the_ad id=”4118″]

 

TA NJOHIM POETIN E TALENTUAR, Z. BAKI YMERI

TA NJOHIM POETIN E TALENTUAR, Z. BAKI YMERI

baki_ymeri

TA NJOHIM POETIN E TALENTUAR, Z. BAKI YMERI
(Material i huazuar nga z. Zef Dodaj)
E përgatiti Prof. Zymer Mehani
Baki Ymeri është i njohur si poet, përkthyes, eseist dhe publicist. U lind në Shipkovicë të Tetovës (1 gusht 1949), nga një baba shqiptar (Ajvaz Voka), dhe nga një mama rumune (Aurelia Graur). Kreu gjuhën dhe letërsinë shqipe në Fakultetin Filozofik të Universitetit të Kosovës në Prishtinë (1969-73). Duke qenë i ndjekur nga pushteti komunist i ish-Jugosllavisë, arratiset në Rumani (1973). Vazhdon studimet e specializimit në Vjenë (1974) dhe në Bukuresht (1975). Ndërkohë shkruan, përkthen dhe boton artikuj e studime mbi lidhjet farefisnore rumuno-shqiptare, përhap literaturë shqipe në relacionin Bukuresht-Shipkovicë-Prishtinë, shpifet, ndiqet, arrestohet (1975) dhe dënohet nga Gjykata komuniste e Qarkut të Shkupit me gjashtë vjet burg të rëndë (1976). Arsyetimi i procesit të montuar politik ishte: “Bashkim për veprimtari armiqësore kundër bashkësisë sonë socialiste”.
Që nga viti 1971 përkthen letërsinë shqipe në gjuhën rumune dhe anasjelltas. Jep provimet e doktoratës në Universitetin e Bukureshtit. Polemizon, afirmon dhe mbron çështjen shqiptare të Kosovës në shtypin rumun dhe atë shqiptar. Merr pjesë në simpoziume ndërkombëtare për mbrojtjen e të drejtave të njeriut. Afirmon diasporën shqiptare. Bashkëpunon me një varg revistash e gazetash në veri dhe jug të Danubit. Vepron në kuadrin e Këshillit Udhëheqës të Bashkësinë Kulturore të Shqiptarëve të Rumanisë. Themelon Shoqatën e Miqësisë Rumuno-Shqiptare. Afirmon dhe përkrah bijtë dhe bijat e rilindësve tanë. Të gjitha aktivitetet i kryen vullnetarisht, pa kurrfarë të ardhurash.
Gjatë viteve të fundit ka përkthyer dhe botuar mbi 35 poetë nga Kosova në gjuhën rumune (Sali Bashota, Miradije Ramiqi, Ibrahim Kadriu, Sabile Keçmezi-Basha, Nexhat Rexha, Sabit Rrustemi, Halil Haxhosaj, Engjëll Koliqi, Albina Idrizi, Burhanedin Xhemaili, Drita Nikoliqi Binaj, Brahim Avdyli, Sadije Aliti, Jeton Kelmendi, Ramadan Mehmeti, Sarë Gjergji etj.).
Baki Ymeri është autor i qindra artikujve për diasporën shqiptare dhe bashkautor i dy monografive mbi sivëllezërit tanë në veri të Danubit: “Shqiptarët e Rumanisë” (Tetovë, 1994), “Emigracioni nga Maqedonia Perëndimore në Rumani” (Shkup, 2004). Ai është njëherësh njohës i një numri të konsideruar gjuhësh të huaja, autor i qindra artikujve mbi diasporën shqiptare, zbulues thesaresh të shoqërisë “Drita”, anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Rumanisë, prezent në disa antologji poetike, laureat mirënjohjesh të ndryshme, i nominalizuar nga Instituti Biografik Amerikan (ABI): Njeriu i Vitit 2001. Jeton dhe krijon në Bukuresht, ku jep kontribut për afirmimin e vlerave letrare të Kosovës në gjuhën rumune, boton, udhëheq dhe shpërndan revistën Shqiptari/Albanezul.
Sipas dr. Luan Topçiut, Baki Ymeri është njeriu që shkriu jetën për historinë e shqiptarëve të Rumanisë dhe, mbi të gjitha, për poezinë, këtë dhuratë hyjnore, që e ka bërë dhe vazhdon ta bëjë të frytshme.
Bibliografi lirike:
-Kaltrina (botim dygjuhësh shqip-rumanisht, Bukuresht, 1994);
-Dardania (botim dygjuhësh, Bukuresht, 1999;
-Zjarr i Shenjtë (Tetovë, 2001;
-Lumina Dardaniei / Drita e Dardanisë (Muzeu i Letërisës Rumune, Bukuresht, 2004):
-Drumul Iadului spre Rai/Rruga e Ferrit për në Parajsë (Bukuresht, 2005), etj.
Është nderuar dhe lauruar me:
-Mirënjohje nga Kombet e Bashkuara (Qendra për të Drejtat e Njeriut), e nënshkruara nga Ibrahima Fall (Bukuresht, 21 tetor 1994),
-Laureat i Urdhërit Kavalier i Mioricës në Fokshan të Rumanisë (2006),
-Laureat i çmimit të Mirënjohjes për Kritikë letrare nga ana e Klubit të Shkrimtarëve “Drita” dhe Drejtoria e Revistës letrare “Pelegrin” në Athinë (2006).
-Mirënjohje (për donacion dhe bashkëveprim) nga Biblioteka Kombëtare dhe Universitare e Kosovës (2007), etj.

 

[the_ad id=”6025″]

 

[the_ad id=”4118″]

TA NJOHIM MË MIRË POETIN POPULLOR, Z. KOLË BECI

TA NJOHIM MË MIRË POETIN POPULLOR, Z. KOLË BECI

KOLË BECI

TA NJOHIM MË MIRË POETIN POPULLOR, Z. KOLË BECI
Shkruan Prof. Zymer Mehani
Njëri prej poetëve popullorë në Mirditë dhe më gjerë, është edhe z. Kolë Beci.
Ky artist i talentuar dhe poet popullor u lind në Zajs të Selitës, Mirditë, më 26 qershor 1960, në një familje bardësh të shquar të folklorit mirditor dhe shqiptar. Pas shkollimit fillor dhe të mesëm, në vendlindje, z. Kolë Beci ka punuar në sektorë të ndryshëm në Mirditë, pa u shkëputur asnjëherë nga puna krijuese dhe veprimtaritë artistike të Kurbneshit e më gjerë. Krijimtaria e tij ishte pjesë e repertorit të skenës amatore të vendlindjes, e cila u dallua për mbështetjen në këngën burimore folklorike të Mirditës.
Poeti popullor, z. Kolë Beci, në maj të këtij viti (2016) nxori nga shtypi vëllimin e parë poetik “Zogj në qiellin e vendlindjes”, një përmbledhje kjo me vlera të mirëfillta artistike.
Tani autori ka të gatshme për botim edhe një përmbledhje tjetër, e cila shpresojmë se së shpejti do ta shohë dritën e botimit.
Z. Viktor Gjikola, redaktor i librit të poetit, Kolë Beci “Zogj në qiellin e vendlindjes”, për poetin Kolë Beci ndër të tjerash do të shkruajë:
“Kolë Beci lindi dhe u rrit në një klimë të begatë të krijimtarisë popullore, i rrethuar me bardë të spikatur të trashigimisë orale dhe asaj materiale. Kur Kola shkonte te dajat për festa e dasma, i gjente dajat duke kënduar; shkonte te dajat e nënës, në Orosh dhe Përbashajt, të gjithë këndonin bukur. Shkonte te miqtë e tij, te Gjinajt e Lufajve, edhe aty çiftelia nuk dinte me pra.
Në përmbledhjen “Zogj në qiellin e vendlindjes” mbizotëron motivi i atdhedashurisë. Autori shumë krijime ua kushton bashkëvendësve të tij artistë, si poetit Gjokë Beci, lahutar i njohur; Simon Beleshit, këngëtarit Kolë Gjini; parodistëve dhe instrumentalistëve Mark Gjikolaj e Dod Buraku. Këtu gjejmë edhe krijime për artistë të tjerë selitas. Motivet autori i ka vjelë nga kuvendet në odat e Selitës dhe nga traditat e saj, ku ndjehet ndikimi i humorit dhe i sarkazmës së mirditorëve.
Edhe motivet kosovare, janë po ashtu krijime me frymë atdhetare, me ndjeshmëri të thellë e të mbështetur fort në këngën burimore shqiptare”.
Ne poetin popullor, z. Kolë Beci, edhe në këtë biografi të shkurtër për të, e falënderojmë shumë për respektin e veçantë që na bëri, duke e përzgjedhur për botim bashkë me poezitë e tij të këtij vëllimi, edhe një poezi timen. Është, pra, ky një nder i veçantë, të cilin di ta bëjë dhe vërtet e bëri i madhi artist, poeti ynë popullor, z Kolë Beci.
Po, ashtu në këtë shkrim modest për të madhin Kolë Beci, edhe njëherë shfrytëzoj rastin për ta falënderuar përzemërsisht për ftesën dhe fjalën që më dha për ta mbajtur, me rastin e përurimit të vëllimit “Zogj në qiellin e vendlindjes”, ku përjetova mbresa të pashlyeshme nga mikpritja vëllazërore e mirditorëve në Rrëshen, e në veçanti nga respekti tejet i veçantë i z. Kol Beci.
PJESË NGA FJALA IME, E MBAJTUR NË PALLATIN E KULTURËS, NË RRËSHEN, MË 29 MAJ, 20016, ME RASTIN E PËRURIMIT TË VËLLIMIT POETIK TË POETIT, KOLË BECI “ZOGJ MBI QIELLIN E VENDLINDJES”
(…)
Me poezinë e këtij mjeshtri të denjë të artit të fjalës jam i shoqëruar qe disa vjet, prandaj me përgjegjësi të plotë them se z. Kolë Beci është një zë enciklopedik i kulturës sonë folklorike mbarëkombëtare. Zjarrmia dhe freskia e vargjeve të këtij poeti derdhet nëpër vargjet xhevahire të artistit tonë të madh, duke na e shtuar ndjenjën e krenarisë dhe të atdhedashurisë, si dhe na nxitë që të mendojmë për kohën dhe fatin e vendit tonë dhe të njeriut mirditor.
Harmoninë e ngjyrave, reflekset dhe idetë, por edhe mesazhet që i kam hasur në vargjet e Kol Becit, i kam parë si në shuplakë dore edhe në realitet, sa herë që kam kaluar nëpër natyrën madhështore të Mirditës, kur më ka sjellë rruga këndejpari, dhe duke parë këto mrekulli të natyrës shqiptare të Veriut, prore kam ngelur i pagojë dhe fare pa tekst.
Me krijimet e veta, poeti Kolë Beci na bën me dije se rruga e artit është tejet e gjatë, e mundimshme, herë mjegullore, herë heshtiake, nganjëherë edhe kryengritëse, por përherë krenare.
Po e përmbyll këtë shkrim timin duke uruar që dora dhe zemra juaj, Kolë Beci, të skalisin dhe vargje të tjera të mrekullueshme, pasi që, siç kemi vërejtur, lima juaj vërtet di të rregullojë vargje të lëmuara, në të cilat prore do të flasë shpirti i kombit tonë.
Prof. Zymer Mehani, në Podujevë, më 17 tetor 2016.

 

[the_ad id=”6025″]

 

[the_ad id=”4118″]

EDICIONI I 45 me radhë “TAKIMET E GJEÇOVIT 2016” PËR TA RIKUJTUAR ATDHETARIN FOLKLORISTIN, ETNOGRAFIN DHE SHKRIMTARIN E SHQUAR SHQIPTAR- AT SHTJEFËN GJEÇOVI-N

EDICIONI I 45 me radhë “TAKIMET E GJEÇOVIT 2016” PËR TA RIKUJTUAR ATDHETARIN FOLKLORISTIN, ETNOGRAFIN DHE SHKRIMTARIN E SHQUAR SHQIPTAR- AT SHTJEFËN GJEÇOVI-N

gjuha-shqipe

Sot në Zym të Hasit u mbajt EDICIONI I 45 me radhë
“TAKIMET E GJEÇOVIT 2016” PËR TA RIKUJTUAR ATDHETARIN FOLKLORISTIN, ETNOGRAFIN DHE SHKRIMTARIN E SHQUAR SHQIPTAR- AT SHTJEFËN GJEÇOVI-N

Nikoqir i këtij manifetimi ishte z. Frrok Kristaj.
Të pranishëm ishin shumë mysafirë, si nxënës, studentë, profesorë, shkrimtarë e poetë, artistë e muzikantë, valltarë e instrumentistë, qytetarë dhe politikanë.
Pjesëmarrësit vinin nga të gjitha trojet e Shqipërisë Natyrale.
Organizatore e këtij manifestimi ishte Shoqata e Shkrimtarëve “Shtjefën Gjeçovi” e Zymit në bashkëpunim me DKRS të Prizrenit.
Këtë manifestim e shpalli të hapur z. Frrok Kristaj, i cili i përshëndeti pjesëmarrësit me fjalën e tij dhe shkurtimisht shpalosi një historik të këtij manifestimi, që organizohet prej vitit 1971.
Me një fjalë rasti, u ftua të paraqitet z. Enver Hoxhaj, ministër i P J i R së Kosovës, i cili theksoi se kombi ynë gjatë historisë sonë dha shumë për lirinë e tij, dhe porositi që brezat e rinj të mos e harrojnë të kaluarën tonë evropiane, të tashmen dhe të ardhmen.
Pastaj, me një fjalë të shkurtër rasti u paraqit edhe Imzot Dodë Gjergji-Ipeshkëv i Kosovës dhe pas tij u hap programi i këtij edicioni me një pjesë dramatike, kushtuar të shenjtës Nënë Terezës, nga të rinjtë e Famullisë së Prizrenit, nën udhëheqjen e Motrës Age.Dhe më pas u shfaq një valle nga anëtarët e SH E K “Katarina Josipi”.
Tani filloi Ora letrare “ANTON PASHKU”, ku me vargjet e tyre u paraqitën krijuesit letrarë:Ilire Zajmi (Prishtinë), Ramadan Mehmetaj (Prishtinë), Kujtim Morina (Tiranë), Raif Gashi (Prishtinë), Nikollë Lokaj (Tiranë), Sylë Osmanaj (Prishtinë), Adem Zaplluzha, Mark Kuzhnini (Prizren), Idriz Berisha (Klinë), Albert Markjakaj (Gjakovë), Ismet Krasniqi (Klinë), Nexhat Çoçaj (Gjonaj-Has).
Këshilli Organizativ i manifestimit në vazhdim ndau çmimet tradicionale.
Gazetarja, Arbana Xharra u nderua me Çmimin “UNAZA E KATIT”; veprimtari PAL GJECI u shpërblye me Çmimin “AT SHTJEFËN GJEÇOVI” për kontribut në rregullim të infrastrukturës së lokalitetit dhe asfaltimin e rrugës deri te vendi ku është vrarë AT SHTJEFËN GJEÇOVI; Çmimin “PENA E BOGDANIT” e fitoi editori Abdullah Zeneli dhe, Pllakata “SHTJEFËN GJEÇOVI” iu dhurua instrumentalistit të talentuar z. Shaqir HOTI.
Ndërsa Çmimi “PENA E ANTON PASHKUT” iu nda shkrimtarit AGRON TUFA.
Me kaq ky manifestim kulturor u përmbyll.

 

[the_ad id=”6025″]

 

[the_ad id=”4118″]

KUSH ËSHTË POETI, SAMI SHERIFI?

KUSH ËSHTË POETI, SAMI SHERIFI?

sami_sherifi

KUSH ËSHTË POETI, SAMI SHERIFI?
Shkruan Prof. Zymer Mehani
Njëri prej poetëve bashkëkororë të letërsisë shqipe është edhe z. Sami Sherifi, krijues mërgimtar, meqë rreth 34 vjet të jetës së tij i kaloi në mërgim, kryesisht në Zvicër.
Sami Sherifi u lind më 15 shkurt 1950 në fshatin Sillare e Poshtme të Shkupit. Pas mbarimit të Shkollës Normale “Zef Lush Marku”, z. Sherifi ushtroi detyrën e mësimdhënësit në periudhën 1969-1981, kohë kjo, kur shumë intelektualë të shquar shqiptarë, në mesin e tyre edhe Sami Sherifi, detyrohen të largohen në egzil për shkaqe të përndjekjeve politike.
Z. Sami Sherifi diplomoi në Degën e Pedagogjisë, Grupi klasor në Universitetin e Prishtinës. Me krijimtari letrare nisi të merrej që prej vitit 1969. Veç të tjerash poeti, Sherifi shquhet edhe për kultivimin e traditës dhe të kulturës sonë kombëtare në mërgatë.
Poeti Sami Sherifi deri më tani ka botuar disa vëllime poetike. Botimi i librave të tij është bërë jashtë atdheut, në Itali dhe në Rumani, me cytjen e miqve krijues, z Ismail Iliazi, me vendqëndrim në Itali dhe z. Baki Ymeri, me vendqëndrim në Bukuresht, të cilët autori për punën që e bëjnë me botime në frymën kombëtare dhe për ndihmën që i bënë për botime, i falënderon nga zemra dhe u është mirënjohës përjetësisht.
Poeti Sami Sherifi është i përfshirë me poezitë e tij në disa antologji poetike. Për krijimtarinë e tij letrare janë interesuar edhe disa gazeta e revista, siç është revista letrare “ALBANEZUL “(Shqiptari) e Bukureshtit, e cila një numër tematik ia kushton jetës dhe krijimtarisë së poetit, Sherifi (nr. 6. 2014). Pastaj, për krijimtarinë e këtij poeti interesim kanë shfaqur edhe shtëpi të ndryshme televizive, si TV SHENJA e Shkupit etj etj.
Vlen të theksohet se poeti, Sherifi gjatë periudhës së viteve 1970-1981 për shtyp i kishte dërguar në SH. B “Flaka e vëllazërimit” tri përmbledhje poetike, të cilat lëre që nuk ia botuan, por ç’është më e keqja, edhe ia zhdukën fare.
Miku i z. Sami Sherifi, poeti Baki Ymeri, me banim në Bukuresht për poezinë e këtij poeti do të shkruajë:
“Idetë, provokimet, përvojat dhe frymëzimet krijojnë vepra dhe ikona letrare. Rikthimi në vendlindje nxjerr në pah botën magjike të një kohe të shkuar. Autori, Sami Sherifi ruan në këto shëtitje mallin e kohës së fëmijërisë dhe të rinisë. Ide pragmatike dhe inspirime të mirëfillta lirike. Duke menduar për ato kohë të largëta, poetit i duket sikur është më afër me aromën e barit , me zhurmën e bletëve, me ylberin e fëmijërisë. Që të depërtosh në botën e fëmijërisë duhet të mahnitësh botën.
Sami Sherifi nuk shkruan poezi për fëmijë, por për të rritur. I kujtohet koha kur fëmijët e mëhallës kafshatën e bukës e ndanin me njëri-tjetrin, kur dielli zbriste në zenit. Bota pa kujtime është si livadhi pa lule. Kjo mahnitje nxit interesim për gjithçka që na rrethon, dhe mu kjo përbën pikënisjen për çdo poezi….”.
Deri më tani poeti, Sami Sherifi ka botuar këto përmbledhje me poezi:
1. “Mallëngjim Dheu (i botuar dhe promovuar në Itali);
2. “Si të kthehem në atdhe” (i botuar në Bukuresht);
3. Porta e Parajsës”( botuar në Bukuresht);
4. “Dielli i atdheut tim” (i përkthyer edhe frengjisht “Le solcit de ma patria”);
5. “Shpirti” (i përkthyer edhe në rumanisht”Sufletul”);
6. “Ëndrra e madhe mërgimtare (në shqip, e përkthyer në anglisht dhe rumanisht).
7. “Dridhet fjala si fije bari” etj.
Pra, të gjitha këto vëllime poeti i ka botuar në Bukuresht dhe njërën syresh në Itali.
Aktualisht, poeti, Sami Sherifi gati për botim i ka edhe tri përmbledhje me poezi.
Pas kthimit nga mërgimi z. Sami Sherifi është i angazhuar në jetën kulturore dhe artistike në Shkup, ku edhe formon Klubin Letrar “ABC-ja Poetike”, të cilën e udhëheq me sukses.
Vitin e kaluar z. Sherifi pat organizuar në Bllacë një Orë Letrare, që përveç karakterit poetiko-letrar, kishte për qëllim që të rikujtohet eksodi i vitit 1999. Poeti Sherifi ka organizuar edhe shumë takime letrare dhe ka marrë pjesë në shumë veprimtari kulturore si në Shkup, Prishtinë dhe në qendrat e tjera shqiptare, ku është shpërblyer me mirënjohje dhe çmime.
Dhe fare në fund, poetin e talentuar, z. Sami Sherifin e falënderojmë për ndihmën që na ofroi, duke na dhënë informacione të nevojshme për ta përgatitur këtë biografi të shkurtër të tij.
Në emrin tim dhe të lexuesve tanë besnikë, poetit Sami Sherifi i urojmë shërim sa më të shpejtë, meqë këtyre ditëve pati një ndërhyrje kirurgjikale në sy.
Me respekt të veçantë!
Prof. Zymer Mehani, Podujevë, më 15 tetor 2016

 

[the_ad id=”6025″]

 

[the_ad id=”4118″]

TA NJOHIM MË MIRË SHKRIMTARIN, RUDI BERISHA

TA NJOHIM MË MIRË SHKRIMTARIN, RUDI BERISHA

rudi_berisha

TA NJOHIM MË MIRË SHKRIMTARIN, RUDI BERISHA

SHkruan Prof. Zymer Mehani

Rudi Berisha është njëri ndër shkrimtarët e rinj bashkëkohor të letërsisë shqipe. U lind më 25 janar 1982 në Prishtinë. Merret me shkrime të ndryshme, si me poezi, tregime, publicistikë, redaktime, recensione etj,
Jeton dhe punon në Prishtinë.
Rudi Berisha është autor i këtyre veprave letrare:

1. “ Foleja e Dashurisë”, poezi , 2007;
2. “ Dallëndyshja e lirisë”, poezi, 2008;
3. “ Kohë e përflakur”, poezi, 2010;
4.“ Të gjithë një fole Shqipëri”, | Grup autorësh |, poezi, 2014;
5. “Adem Demaçi në faqet e historisë’ |Grup autorësh |,poezi, 2016;
6. “Zahir Pajaziti -Syri i lirisë”,| Grup autorësh |, poezi , 2016;

Rudi Berisha, themelues i Klubit Letrar “Zahir Pajaziti”

Z. Rudi Berisha ka themeluar Klubin Letrar “Zahir Pajaziti”, në Podujevë, më 22 prill 2009 dhe është kryetar i tij. Ky klub ka zhvilluar shumë aktivitete, akademi përkujtimore, manifestime letrare dhe botime librash.
Autori, këtyre ditëve vjen para lexuesve me vëllimin poetik :

1. ‘’ Rrugë pa adresë ‘’, poezi, 2016

Përherë të parë pas luftës Rudi e nxori revistën letrare në Podujevë, ‘’ Ringjallja ‘’. Ai është edhe redaktor i saj.

Autori Berisha është botues i këtyre veprave:

1. “Ringjallja”, revistë letrare, 2010;
2. “Sytë e Diorit”, poezi, 2010;
3. “Rrugës së kombit”, poezi, 2010;
4. “Arbëria, toka jonë”, poezi, 2010;
5. “Tokë dardane”, poezi, 2010;
6. “Ëndrrat e mia”, poezi, 2011;
7. “Atdheu”, poezi, 2012;
8. “Ujku mbetet ujk”, poezi, 2012.

Rudi Berisha është redaktor në këto vepra:

1. “Atdheu”, poezi, 2012;
2. “Kush na e vrau shpirtin”, poezi, 2012;
3. “Sfidat e jetës”, poezi, 2013;
4. “Adem Demaçi në faqet e historisë’ |Grup autorësh |,poezi, 2016;
5. “Zahir Pajaziti -Syri i lirisë”,| Grup autorësh |, poezi , 2016;

-Rudi Berisha ka botuar shkrimet e tij në këto antologji:

1. “ 100 rrënjë të gjethit bohem”, poezi, 2012;
2. “Ujërat e dashurisë”, Bukuresht-Rumani, poezi, 2012;
3. “Ilaz Kodra e Antigona Fazliu”, poezi, 2014;
4. “Çamëri zemra ime”, poezi, 2014;
5. “Idealit të dëshmorit, Sejdi Krelani”, ese, poezi, 2015;
6.”Faqeve të pavdekësisë – për mësuesin Bafti Krasniqi”,
poezi, 2015;
7. “Pena e lirisë”, Arif Shala, poezi, 2015;
8. ‘’ Lulëkuqet e Lirisë { Çdo Shesh, një përmendore}, poezi, 2015.

Rudi ka botuar në këto revista dhe gazeta:

1. Në revistën letrare “Nositi”, Dardani, 2012;
2. Në Edicionin e Dytë, të mbajtur në Grykën e Karadakut
“TREKËNDËSHI POETIK I PAQES”, 2012;
3. Në Edicionin e Tretë, të mbajtur në Grykën e Karadakut
“TREKËNDËSHI POETIK I PAQES”, 2013;
4. Në gazetën “VLORA”, 2010;
5. Në gazetën “Shqipëria Etnike”, 2012;
6. Në gazetën “ Nacional”, 2014 / 2015.

Rudi publikoi shkrimet e tij në këto portale elektronike:

1.BotaPress. Info;
2.Struga Ekspres;
3.Zëri;
4.Standardi;
5.Gazeta Nacional;
6.PortAlb. MK;
7.Iliria TV;
8.In FOKUSI;
9.Pashtriku. Org;
10.Tetova. Sot;
11.Shqipëria e Bashkuar. Info;
12.Kosova NEWS;
13.Fakti Ditor;
14.Tradita;
15.Dritarja. Onlin;
16.Kanuni TV;
17.Fjala. Info

Rudi botoi në këta libra grup autorësh:

1. Ese dhe poezi kushtuar dëshmorëve të familjes Jashari. “Vijmë edhe një herë”, poezi-ese, 2012;
2. “Flakadani i Lirisë”, kushtuar Zahir Pajazitit, poezi, 2013;
3. “Të gjithë një fole Shqipëri”, poezi, 2014;
4. “Adem Demaçi – aromë atdheu”, poezi, 2014;
5. ‘’ Fli, Bir i Nënës, kushtuar Florim Rushitit – Kingjit, poezi, 2016.
5. “Adem Demaçi në faqet e historisë’ |Grup autorësh |,poezi, 2016;
6. “Zahir Pajaziti -Syri i lirisë”,| Grup autorësh |, poezi , 2016;
7. ‘’ Miratoci në rrugën e dritës’’,| Grup autorësh |, poezi , 2016;

Rudi Berisha u shpërblye me mirënjohje:

1. Nën patronazhin e kryetarit t ë Komunës së Klinës, z. Sokol Bashota, në manifestimin e katërt me radhë ‘’ Ora e Tahir Deskut ‘’ i ndahet vendi i parë për poezinë e lexuar në orën letrare, Klinë, 07 shtator 2012. ;
2. Festivali Ndërkombëtar për të Rinj ia ndau mirënjohjen për çmimin e tretë në poezi, Podujevë, 2012;

3. Festivali Kombëtar i Folklorit ‘’ Lajmëtari i lirisë ‘’ ia ndau mirënjohjen për kontribun e dhënë në relizimin e festivalit, Podujevë, 2012;

4. Lidhja Ndërkobëtare e Poetëve, shkrimtarëve dhe artistëve ‘’ Pegasi Kosova ‘’ e shpall Rudi Berishën ‘’ NDERI I LNPSHA ‘’ Pegasi Kosova ‘’, për kontributin e mirëfilltë dhe ngritjen e vlerave në lëtërsi dhe në kulturë, 2012.

5. Lidhja Ndërkobëtare e Poetëve, shkrimtarëve dhe artistëve ‘’ PEGASI Kosova ‘’ i ndau mirënjohje për meritat në Kongresin e Parë Ndërkombëtar ‘’ Muza Poetike 2012 ‘’me temën ‘’’ Universaliteti i vlerave në letërsi dhe në artin bashkëhor ‘’, Prishtinë, 2012;.

6. Kongresi Ndërkombëtar ‘’ Muza Poetike ‘’ Pegasi Vitrina, ‘’ Universaliteti i vlerave në letërsi dhe në artin ‘’ i ndau certifikat meritore për pjesëmarrje aktive në Kongresin e Parë Ndërkombëtar, për kontributin në debatin dhe mendimin navator për zhvillimin e një letërsie bashkëhore, për të qen present në sipërmarrje massive të progresit letrar, artistik, si dhe për universalitetin e vlerave dhe kuptimit novator, Prishitinë, 2012;

7. Në kuadër të shënimit të 100 – vjetorit të Shtetit shqiptar, Drejtoria për Kulturë, Rini dhe sport e Kuvendit Komunal të Malishevës e nderon më mirënjohje klubin letrar ‘’ Zahir Pajaziti ‘’ në Podujevë, falë punës së kryetarit Rudi Berisha, Malishevë, nëntor 2012;

8. Shoqata letrare ‘’ Ndue Bytyçi ‘’ nga Tirana, në festivalin ‘’ Poetika mbarëkombëtare ‘’ i ndau mirënjohje, Tiranë, 2012;

9. Turneu memorial “Rrahim Curri / Behar Begolli”, turneu
XIII, organizohet për nder të Ditës së Çlirimit të Podujevës,
19 Qershor, i ndan mirënjohje për pjesëmarrje dhe kontribut, Podujevë, 2013;

10. Klubi Letrar Internacional ‘’ Arif Shala ‘’, Kanada – Kosovë, e shpalli Rudi Berishën ‘’ Pishtar të diturisë’’. Për stilin e tij të veçantë në krijimin e vargjeve, për kontributin e madh në organizimin e manifestimeve përkujtimore kushtuar dëshmorëve të UÇK-së, si dhe për ndihmën humanitare për t ‘iu falur të rinjve shqiptarë, hapsirë për të prezentuar shkrimet e tyre, si dhe për punën e palodhshsme në Klubin Letrar ‘’ Zahir Pajaziti’’, Prishtinë;
11. Festivali Ndërkombëtar për të Rinj ia ndau mirënjohjen për çmimin e tretë në poezi, Podujevë, 2014;

12. Shoqata për Kulturë dhe Letërsi ‘’ Tafil Kelmendi ‘’, Malishevë, për pjesëmarrje në orën letrare tradicionale i ndan mirënjohje me rastin e shënimit të 15-vjetorit të rënies së dëshmorëve të kombit : Jahir Mazreku, Hysen e Maliq Sopaj, Malishevë, 2014;

13. Produksioni “ArtUniversal” e nderon me mirënjohje për kontributin e dhënë në fushën e letërsisë, për ruajtjen e vlerave të luftës çlirimtare dhe të dëshmorëve në vargje, Prishtinë, 2014;

14. Zëri i “Emigrantëve shqiptarë” në Itali e shpall ‘’ Hero Poet i Penës së Artë ‘’ për stilin e tij të veçantë, për vargjet falura atdheut tone shqiptar. Për kontributin e dhënë për të radhitur në vargje poetike trojet Etnike shqiptare dhe për kontributin në vetëdijesimin e të gjithë popullit për të bashkuar trojet etnike në Një Shqipëri. Itali, 2014;
15.Radio-Ilirida e nderon me mirënjohje në shenjë falënderimi për bashkëpunim të frytshëm e korrekt me Radio – Iliridën, si dhe për kontribut të vaçantë në çëshjen kombëtare, Itali, 13 shkurt 2014;

16.Shoqëria Kulturore Artistike në Komoran i ndau mirënjohje për pjesëmarrje në manifestimin ‘’ Ditët kulturore sportive ‘’, në përkujtim të Xheladin Gashit – Komandant Plakut, Bushat, 20 mars 2015;
17. Familja Krasniqi e nderon me mirënjohje dhe e falënderon për kontributin e dhënë për mbështetjen në relizimin e librit me poezi për Bafti Krasniqin ‘’ Faqeve të Pavdekësisë ‘’, Prishtinë, 31 tetor 2015;

18. Familja Rushiti e nderon me mirënjohje dhe e falënderon për kontributin e dhënë për mbështetjen në relizimin e librit me poezi pët ‘’ Florim Rushitin – Kingji ‘’ Fli, Bir i Nënës’’, Prishtinë, 02 prill 2016 ;

19. Shoqata e Shkrimtarëve ‘’ Naim Frashëri ‘’ Malli poetik i Kovosë ( Kalaja e Harilaçit, Fushë – Kosovë ) e nderon më Mirënjohje për pjesëmarrje në manifestimin letrar ‘’ Malli Poetik i Kosovë ‘’ Fushë – Kosovë, më 04 gusht 2016

20. ABC-ja Poetike dhe ( Shtëpia e Kulturës – Shkup ), nën Organizimin e kryetarit z. Sami Sherifi, i ndan Mirënjohje për poezinë e lexuar dhe duke e vlersuar poezinë më vlera të larta, dhe duke e vlerësuar poezit e shkruara më vlera të larta dhe kombëtare. Shkup, 23 shtator 2016
21. Komuna e Kastriotit ( Obiliqit ), Drejtoria e kulturës, Rinisë dhe Sportit ‘’ Vjeshta Poetike në Kastriot ‘’ 100 – mijë poet për ndryshim i ndan Mirënjohje për pjesëmarrje dhe kontributin e dhënë në orën Letrare ‘’ Vjeshta Poetike në Kastriot ‘’. Më moton ‘’ Poetët e Kastriotit apelojnë për paqe dhe drejtësi ‘’. Kastriot, 27 shtator 2016.

Podujevë, më 13 tetor 2016

 

[the_ad id=”6025″]

 

[the_ad id=”4118″]

DISA FJALË PËR LIBRIN “INTERVENIMI I NATO-S DHE E DREJTA HISTORIKE E POPULLIT TË KOSOVËS” TË SHKRIMTARIT, FADIL H. CURRI

DISA FJALË PËR LIBRIN “INTERVENIMI I NATO-S DHE E DREJTA HISTORIKE E POPULLIT TË KOSOVËS” TË SHKRIMTARIT, FADIL H. CURRI

14572144_1108901829191941_896510053341878284_n

DISA FJALË PËR LIBRIN “INTERVENIMI I NATO-S DHE E DREJTA HISTORIKE E POPULLIT TË KOSOVËS” TË SHKRIMTARIT, FADIL H. CURRI
Shkruan Prof. Zymer Mehani
Shkrimtari ynë i shquar, z. Fadil H. Curri, këtyre ditëve nxori nga botimi librin e tij të radhës “Intervenimi i NATO-s dhe e drejta historike e popullit të Kosovës”. Botues i këtij libri është Shtëpia Botuese “Rugova Art”, me drejtor z. Naim Kelmendi (shkrimtar)., Prishtinë, 2016.
Këtë libër autori Curri e fillon me PERSONALITETE-t, ku ka portretizuar shumë figura të historisë dhe të kulturës sonë kombëtare, siç janë Enver Hadri, veprimtarishqiptar në Bruksel, Sadik Berisha, prof. i gjuhës dhe i letërsisë shqipe dhe shumë të tjerë.
Më pas, autori vazhdon me një artikull, në të cilin përshkruan një moment jetik për lirinë e Kosovës, siç është intervenimi i NATO-s mbi caqet e forcave të armatosura serbe, më 24 mars 1999, me qëllim, siç thotë edhe autori, për ta ndalur makinerinë vrastare të Millosheviqit dhe gjakderdhjen edhe më të madhe në Kosovë e më gjerë.
Ushtarëve të NATO-s dhe martirëve të lirisë, autori Fadil Curri, do t’u kushtojë edhe ca vargje në poezinë “Vargje mbi gurë”, të botuar së pari në faqen 2 të revistës së KEK-ut, në shtojcën për kulturë, nëntor 2003.:
“Qëndruat stoikë
Porsi Prometheu
Ndezët dritat maleve
Që të rrojë Mëmëdheu
Vargjet edhe këngët
S’do të shuhen kurrë
Do t’i shkruajmë ne
Në të mermertë gurë”

Më pastaj, autori do të vazhdojë të shpalos ca faqe të historisë sonë të dhimbshme, por edhe krenare të Kosovës, siç është edhe artikulli “Kosova e martirizuar”. Këtu z. Curri flet për padrejtësitë dhe dhunën sistematike, të cilën regjimi serbosllav e ushtroi ndaj shqiptarëve dhe Kosovës. Në këtë artikull përmendet edhe figura emblematike e rezistencës sonë kombëtare, Adem Demaçi , të cilin regjimi ish-jugosllav e kishte burgosur disa herë, duke e mbyllur në burgjet famëkëqija për 28 vjet me radhë.
Autori nuk lë pa na e rikujtuar edhe një figurë tjetër kombëtare. E ky është veprimtari i çështjes kombëtare dhe krijuesi letrar, Ramadan Rexhepi, të cilin, ashtu si Demaçin, e kishin burgosur serbomëdhenjtë, me qëllim që ta ngulfasin lëvizjen e rezistencës kombëtare, por edhe kulturën shqiptare përgjithësisht.
Në vargun e figurave kombëtare, shkrimtari z Fadil Curri, do të shkruajë edhe për njërën ndër figurat e shquara të historisë së Kosovës dhe të rezistencës kombëtare, Fazli Greiçevcin, i cili nga torturat e rënda të regjimit, kishte përfundura me vdekje në qelitë e burgjeve ish-jugosllave.
Gjuetinë famëkeqe ndaj atdhetarëve dhe intelektualëve shqiptarë, regjimi serbosllav nuk do ta ndalte për asnjë çast. Kështu serbomëdhenjtë dhe spiunët e tyre me atentat i shuan dhe jetët e Jusuf dhe Bardhosh Gërvallës dhe të shokut të tyre, Kadri Zeka.
Në burgjet serbosllave do të mbylleshin edhe një sërë figurash kombëtare, siç janë Xajë Nura, Kosovë-Rexhë Bala, Beqir Musliu e shumë të tjerë. Autori, saktësisht na e rikujton edhe ushtrimin e dhunës nga regjimi serb ndaj intelektualëve të shquar, siç ishin Ali Lajçi, Hydajet Hyseni, Ismet Beka, vëllezërit Avni e Shukri Klinaku etj.
Me pietet, shkrimtari z. Fadil Curri do të përmend edhe poetët Selman Konjuha, Latif Berishën, Ymer Elshanin, prof. Fehmi Aganin, të cilët i kishte vrarë dora gjakatare serbe në luftën e fundit çlirimtare.
Në faqet e këtij libri lexuesi do të gjejë dhe shumë shkrime të tjera, të cilat te ne ngjallin krenarinë e të qenurit shqiptar. I tillë është edhe artikulli: “Retë e turbullta mbi qiellin e Kosovës”, në të cilin përshkruhet rezistenca heroike e Nebih dhe Tahir Mehës në Prekazin liridashës, që ranë duke luftuar me policinë serbosllave, duke mbrojtur kullën shqiptare dhe qenien shqiptare.
Po ashtu në libër do të gjejmë edhe shkrime të vlefshme, që flasin për ngjarjet e zhvilluara në Kosovë prej 11 marsit 1981, kur shpërthyen demostratat masive të shqiptarëve për Republikën e Kosovës e deri më 13 qershor 1999, kur Kosova u çlirua nga kulçedra qindvjeçare serbosllave. Mjaft interesantë janë edhe artikujt “Ngjarjet realitet”, “Sytë e Perëndimit nga Kosova”, “Demostratat e Pavarësisë”,”Nëntoka e Kosovës” dhe shumë artikuj të tjerë, në të cilët autori z Fadil Curri me përpikëri i përmbahet së vërtetës, duke i përshkruar shumë ngjarje, tamam ashtu siç ishin zhvilluar.
Në faqet e këtij libri do të gjejmë shkrime edhe për figura të tjera kombëtare, që bënë shumë për Kosovën, siç ishte presidenti historik i Republikës së Kosovës, dr. Ibrahim Rugova-Kolosi i Pavarësisë. Më pas autori na i rikujton edhe bamirësit e kombit tonë, siç ishin Familja FONDA, Familja BEGOLLI, dhe shumë familje të tjera, që ndihmuan në mënyrat më të ndryshme. Këtij vargu bamirësish i shtohet edhe Familja e Sadik FEKËS, Familja PAKASHTICA, Familja e Mustafë AVZIUT etj., etj.
Autori Curri, me një artikull do të na e rikojtojë edhe 23 marsin e vitit 1989, kur me pretekstin e ndryshimeve kushtetuese, pushteti serbosllav, i ndihmuar edhe nga vasalët Syrja PUPOVCI e Hazër SUSURI dhe disa të tjerë, dhunshëm e suprimuan Kushtetutën e vitit 1974, duke e rrënuar kështu autonominë e Kosovës.
Në faqe të këtij libri, autori shpalos edhe kujtimet e tij personale gjatë takimeve të shumta me shumë figura të shquara të politikës, kulturës, historisë etj, siç janë takimet e autorit me plakun e urtë, Prof, Anton Çetta, Don Lush Gjergji, Zekeria Cana, Adem Demaçi e shumë të tjerë.
E Bacës Anton Çetta, autori do t’i thurë këto vargje:
“Baca ynë, Anton, o baca im
Parathënie e librit tim
Përballë dhembjes
Zbute frikën”!

Ndërsa Bacë Adem Demaçit, Poeti Fadil H. Curri do t’i drejtohet përmes vargjeve:
“Qëndrove si lis
Stoik, asnjëherë s’u përkule”

Po e përmbyll këtë vështrim timin me konstatimin se vlera e këtij libri është e madhe për faktin se na e hap edhe një dritare informacioni për ngjarjet që kanë ndodhur gjatë viteve ’80 e ’90 të shek. të kaluar në Kosovë. Prandaj, këto shkrime në prozë dhe në poezi neve do të na e ngrisin edhe më tej ndjenjën e atdhedashurisë.
Lexim të këndshëm, lexues të nderuar!

 

[the_ad id=”6025″]

 

[the_ad id=”4118″]

VËSHTRIM PËR LIBRIN “ADEM DEMAÇI-URA MBI TË CILËN KALON LIRIA E KOSOVËS”

VËSHTRIM PËR LIBRIN “ADEM DEMAÇI-URA MBI TË CILËN KALON LIRIA E KOSOVËS”

ADEM DEMAÇI

VËSHTRIM PËR LIBRIN “ADEM DEMAÇI-URA MBI TË CILËN KALON LIRIA E KOSOVËS”
(Kumtesat e paraqitura në simpoziumin në nderim të 80-vjetorit të lindjes së Adem Demaçit)
Shkruan Prof. Zymer Mehani
Libri “Adem Demaçi-Ura mbi të cilën kalon liria e Kosovës” është ky një libër me vështrime për personalitetin e Adem Demaçit. Vështrimet për këtë figurë kryesore të rezistencës sonë kombëtare janë shumëdimensionale, sepse edhe vetë figura e bacës Adem është e tillë, madhore dhe komplekse.
Për Demaçin është shkruar dje e do të shkruhet edhe sot e nesër. Është shkruar nga miqtë, por edhe nga armiqtë e tij dhe të popullit tonë. Vallë, pse ndodh kështu? Po, përgjigja është shumë e lehtë, sepse urtia popullore thotë “Lisin e madh e rrahë era më shumë”! Prandaj, duke u nisur nga kjo thënie, s’do mend se edhe Adem Demaçi është një lis degashumë dhe me shtat të lartë, që gjatë tërë jetës së tij e rrahën erërat dhe suferina pamëshirshëm, por Baca me fuqi prej Titaniku u përballoi prore këtyre stuhive e furtunave të kohës.
Vetë Adem Demaçi është histori e gjallë, është vetë liria, të cilën shqiptarët e gjakuan me shekuj. Demaçi me jetën dhe me veprimtarinë e tij atdhetare, bashkë me shokët e tij, na ndihmoi ta gjejmë dhe ta çelim rrugën e lirisë. Atë shqiptarët gjatë errësirës nën robërinë sllave e patën fanar ndiçues e lirisht mund të themi se ai është vetë liria jonë.
Shpesh Baca na porosiste se liria nuk fitohet me fjalë, por me sakrificë.
Libri “Adem Demaçi-Ura mbi të cilën kalon liria e Kosovës” përmban rreth 27 kumtesa. Siç janë shprehur dhe botuesit e librit, Shoqata e të Burgosurve Politikë e Kosovës dhe Fondi “Nderi i Kombit-Adem Demaçi”, qëllimi i këtij botimi është që të dokumentohet me fakte të pakontestueshme veprimtaria shumëvjeçare atdhetare e Adem Demaçit dhe e bashkëveprimtarëve të tij, pa të cilët nuk do të ishte e mundshme që ky popull ta gjejë rrugën e lirisë.
Disa nga çështjet që janë trajtuar në kumtesat e përmbledhura në këtë libër dëshmojnë për vështirësitë e shumta, nëpër të cilat po kalonte përgatitja për nisjen e luftës për liri në viset tona të okupuara nga serbosllavët. Roli i Adem Demaçit ka qenë vendimtar në frymëzimin, organizimin dhe angazhimin për formësim të ideve për organizim ushtarak të shqiptarëve për luftë çlirimtare.
Duke lexuar me vëmendje kumtesat e përfshira në këtë libër, në çdonjërën prej tyre janë theksuar momente nga më të ndryshmet të jetës dhe të veprimtarisë së Adem Demaçit. Ai e ka dëshmuar faktin që historia i ka dhënë të drejtën, prandaj është bërë edhe simbol i rezistencës kombëtare. Gjatë veprimtarisë së tij ilegale dhe legale është bërë simbol i lirisë sonë.
Në kumtesat, si: “Adem Demaçi dhe Lëvizja Popullore e Kosovës”, “Adem Demaçi-Hallkë lidhëse e brezave për liri”, “Filozofia dhe etika politike e Adem Demaçit”, “Toleranca ndërfetare dhe ndërnacionale në konceptin e Adem Demaçit”, “Adem Demaçi-Një kolos i shqiptarisë”, janë trajtuar çështje të ndryshme për veprimtarinë e Demaçit, në të cilat është theksuar veprimtaria e tij e zhvilluar bashkë me shokët.
Edhe në kumtesat e tjera të përmbledhura në këtë vepër, si: “Ndikimi i veprimtarisë së Adem Demaçit në luftën çlirimtare të Kosovës”, “Baca Adem-Feniksi i ndërgjegjes sonë kombëtare”, “Ndikimi i Adem Demaçit dhe LRBSH-së në organizimin ilegal”, “ etj., janë shqyrtuar rrethanat bashkëkohore, kushtet, por mbi të gjitha, gatishmëria e zhvillimit të veprimtarisë ilegale atdhetare, prijatar i së cilës ishte vetë Adem Demaçi.
Kjo mënyrë e shqyrtimit nga prizmi i secilit autor veç e veç, ka nxjerrë në pah edhe anën e kundërt të paqes,j që është dhuna dhe represioni, me synim për ta zhdukur këtë lëvizje atdhetare që kishte lindur dhe lëshuar rrënjë të thella ndër shqiptarët. Por, për ta shuar e zhdukur këtë lëvizje, duheshin zhdukur edhe bartësit e saj. Një pjesë prej tyre edhe janë eliminuar, një pjesë tjetër janë burgosur me vite të gjata e një pjesë tjetër është tërhequr, e lodhur, nga rruga e gjatë.
Adem Demaçi qëndroi si Prometheu. Atë s’e përulën torturat, as dhuna që i është bërë. Tek ai parësor ishte ideali për Bashkimin Kombëtar. Por, ai ishte shumë i vetëdijshëm se vetëm me ideal nuk mund të bëheshin ndryshime, prandaj u përqëndrua që procesin e madh për Bashkimin Kombëtar ta kërkonte edhe me rrugë të tjera-pra me luftë çlirimtare. Ai asnjëherë s’reshti duke takuar njerëz të paqes e të luftës për çlirim e Bashkim Kombëtar, qoftë edhe ata që lodheshin gjatë rrugës.
Në disa kumtesa që janë përfshirë në këtë vëllim, si fjala vjen, në kumtesat “Adem Demaçi dhe SHKSH “Mëmëdheu” e St. Gallenit në Zvicër”, “Adem Demaçi-Hero i përmasave botërore”, “Roli i Adem Demaçit në promovimin e të drejtave dhe lirive të popullit shqiptar”, pasqyrohet çasja ndaj procesit të Bashkimit Kombëtar, që është trajtuar nga ai, ku thoshte hapur se Bashkimi Kombëtar ishte dhe është jo vetëm ideal, por është edhe e drejtë e ligjshme historike, sepse atdheu ynë ishte copëtuar dhe okupuar me forcë. Në emër të kësaj të drejte të natyrshme historike në procesin e madh historik të Bashkimit Kombëtar, Adem Demaçi ishte vënë në krye të këtij procesi politik si zëdhënës i Luftës së UÇK-së. Pra, ishte zgjedhur Përfaqësues Politik i UÇK-së, selinë e së cilës e kishte vendosur mu në mes të Prishtinës, duke e vënë kështu kryeqytetin e Kosovës-Prishtinën, bartëse të mendimit politik të luftës çlirimtare. Prandaj, Adem Demaçi është i madh, por edhe i ndryshëm nga të tjerët, sepse atij i ka hije edhe kur kritikon, edhe kur këshillon, edhe kur qorton, qoftë politikën e ditës, qoftë bartësit e saj, që në forma të ndryshme mundohen ta pengojnë idealin për Bashkimin tonë Kombëtar.

 

[the_ad id=”6025″]

 

[the_ad id=”4118″]

TA NJOHIM MË MIRË SHKRIMTARIN FADIL H. CURRI

TA NJOHIM MË MIRË SHKRIMTARIN FADIL H. CURRI

 

FADIL H. CURRI

TA NJOHIM MË MIRË SHKRIMTARIN FADIL H. CURRI

Fadil H. Curri u lind më 3 maj 1965 në Shipitullë të Kastriotit (ish- Obiliqit). Në ndërkohë familja e tij u shpërngul në fshatin Mazgit, të së njëjtës komunë. Shkollën fillore e filloi në Mazgit dhe e mbaroi në Kastriot. Shkollimin e mesëm e kreu në QSHT “Nikolla Tesla’’ në Kastriot, kurse pas një pauze regjistrohet në fakultet, që për shkaqe ekonomike detyrohet ta ndërprejë. Me shkrime filloi të merret qysh në bankat e shkollës fillore. Në vitin 1990 forcat serbe me dhunë e dëbojnë nga puna, së bashku me mijëra bashkombës të tjerë shqiptarë, ku punonte në Bardhin e Madh.
Më vonë inkuadrohet në SHBH „Nëna Terezë“, dega në Kastriot, përgjegjës për fshatin Mazgit. Gjatë viteve të okupimit klasik, e ndihmoi materialisht arsimin shqip. Pas deportimit të banorëve të kësaj zone nga forcat serbe, në Çegran të Maqedonisë, në maj të vitit 1999, inkuadrohet në OH UNHCR, kurse pas një muaji shkon në Norvegji, ku e kryen kursin e gjuhës norvegjeze me shumë sukses, duke dhënë kontribut të denjë edhe për Radion Zëri i Arbërit.
Atje fillon ta afirmojë Kosovën në gazetat norvegjeze: “Defteraalens Avis”, “Veståralen Bladet”, “Luftoposten” etj.
Botoi poezi edhe fjalë të urta e shkrime për mikpritjen që ia bëri populli vëlla dhe mik norvegjez. Një kohë ishte asistent i zonjës Sigrun, mësimëdhënës te rektori i çmuar, z. Theodor Iversen, i bindur plotësisht që gjenerata që e edukonte do t’i shërbejë nesër shoqërisë. Disa poezi të autorit i janë përkthyer në gjuhën norvegjeze, dhe në gjuhën rumune. Poezitë e zotëri Fadilit, mund t’i gjeni edhe në shumë antologji. Në ndërkohë mori pjesë aktive edhe në ,,Seminarin për Ndërtimin e Paqes në Kosovë’’, që mbahej në Osllo të Norvegjisë që në prill të vitit 2002. Është anëtar i Shoqatës së Shkrimtarëve ” Fahri Fazliu’’, në Kastriot. Një kohë e ndihmoi me poezi edhe revistën “Kosova “ të KEK-ut. Është po ashtu edhe anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës. Ka qenë anëtar i Forumit Norvegji-Kosovë. Bibliografia letrare: ,, Këngë e lot’’, Prishtinë, 2002, Iliriku, ’’Vargje mbi gurë’’, (Shqip-Norvegjisht), Prishtinë, 2004 . Është recensent i librit, ’’Rezalla në rrugëtim lirie’’, Prishtinë, 2011, lektor e autor i librit, ’’Nga gëzimi fluturojmë’’, Prishtinë, 2011,’’ Intervenimi i NATO-s dhe e drejta historike e popullit të Kosovës’’, botim i Rugova Art, Prishtinë, 2016. ’’Gjuha e truallit tonë’’ është libri i pestë i tij, ku është bashkautor me krijuesin letrar, Zymer Mehani, ndërsa në dorëshkrim ka edhe: monografinë ,,Fshati Mazgiti përgjatë kohërave të historisë’’, ’’Miqësia norvegjezo-kosovare’’, “Djalit të Kosovës” (përmbledhje me kujtime dhe vargje për dëshmorin e kombit, Ferid Curri e disa vepra tjera. Z. Fadil H. Curri jeton e vepron në fsh,. Mazgit të Kastriotit.

 

[the_ad id=”6025″]

 

[the_ad id=”4118″]

Përurimi i librit “Adem Demaçi-Ura mbi të cilën kalon liria e Kosovës”

Përurimi i librit “Adem Demaçi-Ura mbi të cilën kalon liria e Kosovës”

Përurimi i librit “Adem Demaçi

Përurimi i librit “Adem Demaçi-Ura mbi të cilën kalon liria e Kosovës”

Prishtinë, më 1 tetor 2016
Përurimi i librit “Adem Demaçi-Ura mbi të cilën kalon liria e Kosovës”
Shkruan Prof. Zymer Mehani
Instituti Albanologjik i Prishtinës
NË lokalet e IAP, u bë përurimi i librit “ Adem Demaçi-Ura mbi të cilën kalon liria e Kosovës”, të cilin e botuan basharisht Shoqata e të Burgosurve Politikë e Kosovës dhe Fondi “Nderi i Kombit-Adem Demaçi” me seli në Zurich (Zvicër).
Në këtë eviment kishte një pjesëmarrje të jashtëzakonshme, saqë një pjesë e mirë e pjesëmarrësve patën kurajon që të qëndrojnë në këmbë. Të pranishëm ishin pjesëtarë të familjeve të dëshmorëve, familjarë të bacë Adem Demaçit, ish-të burgosur politikë, bashkëveprimtarë të Adem Demaçit, profesorë, studentë, gazetarë, publicistë, qytetarë nga çdo cep i atdheut dhe mysafirë të tjerë.
Takimi filloi me një lexim artistik të një fragmenti të nxjerrë nga romani “Gjarpinjtë e gjakut” të Demaçit e pastaj fjalën përshëndetëse e mbajti veprimtari Selatin Novosella, që i përshëndeti të pranishmit, në veçanti familjet e dëshmorëve në emrin e tij dhe të Shoqatës së të Burgosurve Politikë të Kosovës. Më pas me një fjalë rasti në auditor u paraqit z. Valon Murati, ministër i Ministrisë së Diasporës, i cili foli për rolin e diasporës shqiptare që nga Rilindja Jonë Kombëtare e deri në ditët e sotme. Ai në fjalën e tij konstatoi se diaspora shqiptare ishte boshti kurrizor i kombit shqiptar për realizim të interesave kombëtare, siç ishte Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë, më 1912, që u kurorëzua me ndihmën e mërgimtarëve shqiptarë në botë, sidomos në Rumani e deri te akti i shpalljes së Pavarësisë së Kosovës, më 17 janar 2008. Ai foli për rolin e diasporës shqiptare edhe në ndihmën e UÇK-së dhe për rolin kryesor të bacë Adem Demaçit në rezistencën tonë kombëtare.
Në podium u ftua për ta lexuar kumtesën e saj “ Adem Demaçi dhe liria” e bija e ish-të burgosurit politik, Bali Dervishit, Prof. Afërdita Dërvishi, e cila theksoi shumë gjëra që nuk i kemi ditur për veprimtarinë e Adem Demaçit.
Me një fjalë rasti, para mysafirëve u paraqit edhe Shefi i Degës së Historisë pranë IAP, z. Memli Krasniqi, që foli me pietet për figurën e Adem Demaçit dhe rolit të tij në rezistencën tonë kombëtare, qoftë ilegale, qoftë legale.
Edhe veprimtari i çështjes kombëtare z. Hydajet Hyseni shpalosi disa faqe nga e kaluara atdhetare e Adem Demaçit për çlirim, duke i uruar shërim dhe rehabilitim bacës Adem.
Në emër të Fondit “Nderi i Kombit-Adem Demaçi” me seli në Zurich të Zvicrës, u paraqit z. Sejdi Gega, i cili theksoi rolin vendimtar të Adem Demaçit në lëvizjen tonë kombëtare, duke siguruar se diaspora shqiptare prore do të jetë e gatshme për ta ndihmuar çështjen tonë deri te Ribashkimi Kombëtar.
Me kaq ky takim u përmbyll.

 

[the_ad id=”6025″]

 

[the_ad id=”4118″]

ORË LETRARE ME MOTON: “POETËT E KASTRIOTIT APELOJNË PËR PAQË DHE DREJTËSI

ORË LETRARE ME MOTON: “POETËT E KASTRIOTIT APELOJNË PËR PAQË DHE DREJTËSI

POETËT _E_KASTRIOTIT

ORË LETRARE ME MOTON: “POETËT E KASTRIOTIT APELOJNË PËR PAQË DHE DREJTËSI
Kastriot (Obiliq),
Drejtoria për Kulturë, Rini dhe Sport
Drejtoresha Fitore HASHANI
Shkruajnë Prof. Zymer Mehani dhe Fadil H. Curri, shkrimtar

Orë letrare në ambientet e K K në Kastriot, në mbështetje të Projektit Global “100.000 Poetë për Ndryshime në Botë”
Me moton ” Poetët e Kastriotit apelojnë për paqe dhe drejtësi ”
Më 27 shtator 2016  në ambientet e K K në Kastriot, me iniciativën e poetit dhe krijuesit z, Fadil H. Curri.  në organizim të Drejtorisë për Kulturë, Rini dhe Sport” të Komunës së Kastriotit, u mbajt ora letrare në mbështetje të projektit global,” 100,000 Poetë Për Ndryshime Në Botë”, ’’Hundred thousand poets for change’’.
Programin e drejtuan Rifadije Paloja dhe Poeti z Fadil H Curri. Në këtë manifestim kishte poetë nga të gjitha viset e atdheut, që me vargjet e tyre e pasuruan këtë orë letrare.

Përshëndetje për orën letrare kishin ardhur nga : Kryetari i Klubit Letrar Internacional, “ ARIF SHALA ’’ KANADA z, Sheremet Ajazi, ish- ambasadori i Norvegjisë në Kosovë z, Jan Braathu, dhe nga miku ynë amerikan, kryetar i Rrjetit Global të Poetëve z. Michael Rothenberg.
Orë të tilla letrare tashmë mbahen në shumë pjesë e qytete të ndryshme të atdheut tonë. Ishte një pjesëmarrje solide e krijuesve nga shumë vende të atdheut tonë si nga: Besiana, Drenasi, Gjilani, Vushtrria, Skenderaj, Shkupi, Presheva, Prishtina, Fushë -Kosova dhe vetë nikoqiri i orës letrare Kastrioti. Poezitë e tyre i deklamuan krijues, poete e poetë. Kjo orë letrare ishte në mbështetje edhe të Rrjetit Global të Poetëve “ 100,000  Poetë për Ndryshime’’Hundred Thousand Poets For Change’’ Këtu në Kastriot, në  Orën Letrare “Vjeshta Poetike” poetët dualën me moton:’’ Paqe dhe drejtësi në botë’’
Një njoftim  përmbajtësor rreth Projektit Global të Poetëve edha edhe z. Fadil H. Curri, i cili i njoftoi poetët për projektin e filluar në vitin 2010, në Florida të SHBA-së, nga miku ynë amerikan z, Michael Rothenbergu dhe i  përkrahur nga Terri Carrion, por që në shtator të këtij viti arriti të shtrihet në më shumë se 500 qytete të botës, në më shumë se 102 vende të botës, pra për vetëm 6 vjet poetët mund t’i recitojnë vargjet e tyre të bukura e të shkruara lirshëm, do të thotë pa cenzurë.
Poezitë e tyre në Orën Letrare “Vjeshta Poetike” në Kastriot  i deklamuan: poetja më e re, Amela Sogojeva (nxënëse e klasës V të shkollës fillore), e cila i impresionoi të pranishmit me vargjet e saj për dëshmorin e kombit, Ferid Curri, po ashtu shumë emocionale ishin edhe vargjet e mikut 90- vjeçar z. Riza Aruçi, kushtuar Flamurit tonë kombëtar, për të vazhduar pastaj me:  z, Avdullah Blakçori, znj. Drita Maxhuni, z. Fatmir Halimi, z. Fadil H. Curri,  z. Halil Preniqi,  z. Hajrullah H. Buzani,  Prof . Zymer Mehani, z Rudi Berisha, z. Sami Sherifi,  z Izet Abdyli, z,Tahir Seferi,  znj, Linditë Berisha,  z. Hamdi Aliu,  z. Ahmet Pllana, z. Rrahman Hyseni, z. Milazim Kadriu,  z. Ibush Ilaz Krasniqi,  z. Hysen Greiçevci,  z. Sokol Braho,  znj, Hasije Selishta- Kryeziu,  z, Riza Aruqi,  z. Rrahim M. Sadiku, z,Shaip Bllaca, znj, Rifadije Paloja.
Drejtoresha e DKRS-së znj, Fitore Hashani dhe moderatorja e orës letrare znj. Rifadije Paloja ishin në nivelin e lartë të detyrës.Për të gjithë deklamuesit e poezive DKRS-ja ndau nga një mirënjohje dhe për përfaqësuesin e Shoqatës së dalur nga lufta, babain e dëshmorit të kombit, Ferid Curri, z. Esat Curri. Po ashtu në qendër të qytetit jehoI edhe melodia me çifteli dhe këngët e bukura shqipe nga rapsodi i popullit z. Tahir Seferi. Me një fjalë vërtet ishte një takim vëllezëror dhe shumë pozitiv i krijuesve, poetëve dhe poeteve. Shpresojmë se gjithë miqtë e penës u ndanë të lumtur. I  i falenderojmë të gjithë për pjesëmarrje.

Falënderojmë NIKOQIRËT e këtij takimi poetik nga Kastrioti, drejtoreshën e Drejtorisë për Kulturë, Rini dhe Sport, znj. Fitore Hashani, moderatoren znj. Rifadije Paloja dhe inisuesin e këtij takimi, Poetin Fadil H. Curri dhe bashkëpunëtorët e tjerë të tyrej për pritjen e ngrohtë dhe organizimin e këtij manifestimi.

 

[the_ad id=”6025″]

 

[the_ad id=”4118″]

IDEJA PËR NJË GJUHË TË PËRBASHKËT PËR TË GJITHË SHQIPTARËT

IDEJA PËR NJË GJUHË TË PËRBASHKËT PËR TË GJITHË SHQIPTARËT

gjuha-shqipe

 

IDEJA PËR NJË GJUHË TË PËRBASHKËT PËR TË GJITHË SHQIPTARËT

E përgatiti prof. Zymer Mehani

Gjatë tërë historisë gjuha ka qenë te shqiptarët më shumë se te cilido popull tjetër i Ballkanit faktori kryesor identifikues dhe përbashkues (“Shënj‘e kombërisë është gjuha”, thoshte Sami Frashëri). Megjithatë gjuha shqipe për mijëra vjet mbeti në nivelin e gjuhës së folur, në kushtet e një tradite shumëshekullore universale të përdorimit të gjuhëve ndërkombëtare të mesjetës, latinishtes e greqishtes, si gjuhë komunikimi zyrtar edhe të formacioneve të para shtetërore arbërore si Principata e Arbërit.
Fillimet e shkrimit të shqipes u përcaktuan nga gërshetimi i një vargu rrethanash historike e kulturore të
jashtme e të brendshme. Shekulli XVI është shekulli kulmor i Rilindjes evropiane dhe njëkohësisht i lëvizjes politiko-fetare të Reformacionit që lëkundi pozitat e latinishtes si gjuhë e Shkrimeve të Shenjta të Kishës katolike dhe shënoi fillimin e përkthimeve biblike në gjuhët popullore. Brenda vendit ishin rrethanat e pushtimit osman me rrezikun e përhapjes së fesë së tij që rizgjuan elementet e vetëdijes kombëtare dhe nxitën nevojën e ruajtjes së krishtërimit nëpërmjet propagandimit të fesë në gjuhën e
vendit. Çështja e ruajtjes së fesë ishte e lidhur ngushtë me atë të trojeve të të parëve, që për atë fazë parakombëtare të formimit të kombit shqiptar ishin një koncept i pandarë5. Bjerrja e fesë, dhe, bashkë me të, edhe e lirisë, shihej nga elita e arsimuar e asaj kohe si një pasojë e padijes, një plagë e përhershme e shoqërisë shqiptare, dhe prandaj përpjekjet e tyre u përqendruan në përhapjen e dijes në gjuhën e vendit.
Përpjekjet e autorëve të qarkut kulturor katolik verior të shekujve XVI-XVIII për lëvrimin dhe përhapjen e gjuhës shqipe janë faktorë që ndikuan në ngjizjen e vetëdijes kombëtare të shqiptarëve në periudhën para Rilindjes kombëtare. Këtu i gjejmë edhe premisat e idesë së mëvonshme të një gjuhe të përbashkët letrare shqipe, e lidhur ngushtë me ngritjen e vetëdijes kombëtare.
Autorët e vjetër shkruan në një gjuhë që nga një anë i kapërcente kufijtë nëndialektorë të të folmeve të tyre të veçanta, dhe kjo u bë edhe me vetëdije, siç na kumton shprehimisht njëri prej tyre, Pjetër Bogdani, për t‘u pranuar nga publiku ―letrar‖ i kohës, por nga ana tjetër edhe në një bazë dialektore
që asokohe përfshinte një hapësirë të gjerë nga verilindja në veriperëndim, pra ishte një lloj koineje veriore e përzier me trajta dialektore, siç e përcaktoi Çabej gjuhën e “Mesharit” dhe që Desnickaja e zhvilloi më tej me idenë e ―koinesë gojore mbidialektore të Veriut‖, e cila përmbante edhe trajta konservative të afërta me toskërishten.
Krahas zgjerimit të bazës dialektore të veprave të tyre, autorët e vjetër bënë dhe një punë krijuese të jashtëzakonshme për të dhënë në shqip idetë e konceptet diturore të gjuhëve kulturore me traditë të lashtë letrare, duke krijuar në këtë mënyrë traditën letrare të qarkut kulturor-fetar të Veriut. Puna e tyre për pasurimin e gjuhës letrare nëpërmjet rigjallërimit të leksikut të vjetër vendas (―fjalëve plaka‖) dhe krijimit të njësive të reja leksikore është e ngjashme me atë të rilindësve.
Veprat e autorëve të vjetër nuk patën përhapje të kufizuar vetëm në arealin verior të hapësirës shqiptare. Ato me gjasë u njohën edhe në jug të vendit, të paktën për sa dimë nga dëshmitë për Doktrinën e Budit. Kur misionari bazilian Neofit Rodinoi në vitin 1637 i kërkoi Propagandës Fide të botojë një Doktrinë të krishterë që po përkthehej në shqip nga prifti Dhimitër për shkollën e Dhërmiut, ai mori përgjigjen se Doktrina ishte botuar shqip dhe mund t‘i dërgonte disa kopje nëse dëshironte. Me siguri në këtë rast bëhej fjalë për Doktrinën e Budit që sapo ishte ribotuar nga Propaganda në vitin 1636.
Në periudhën e konsolidimit të sundimit osman pas dështimit të Aleancës së krishterë në luftën me Perandorinë osmane (1683-1699) tradita gjuhësore-letrare e shkrimeve fetare në Veriun katolik të Shqipërisë bie fashë, edhe pse nuk shuhet, gjatë shekullit XVIII, ndërsa gjuha shqipe na dëshmohet si gjuhë e korrespondencës së klerikëve shqiptarë me Papatin.
Në gjysmën e dytë të shek. XVIII, në një fazë zhvillimi ekonomik dhe qetësimi të trazirave antiosmane që u shoqërua edhe me përhapjen masive të islamizmit në trojet shqiptare, vetëdija kombëtare në dukje e fjetur e etnosit shqiptar gjen shprehje në traditën letrare shqipe të qarkut kulturor ortodoks të Shqipërisë së Mesme me qendër në Elbasan. Në këtë areal u zhvillua edhe kisha ortodokse nën juridiksionin e Patrikanës me qendër në Ohër deri në vitin 1769, kur u zhvendos në Stamboll. Disa nga klerikët më të shquar të kësaj kishe ishin formuar në Akademinë e famshme të Voskopojës, që frymëzohej nga iluminizmi evropian dhe ndikoi në formimin e identitetit kombëtar të popujve të Ballkanit. Për dy nga emrat më të njohur të dalë nga kjo shkollë, Grigori i Durrësit dhe Teodor Haxhifilipi, ka dëshmi se kanë luajtur një rol të dorës së parë në lëvrimin e letërsisë biblike në gjuhën shqipe. Sipas autorit grek të shek. XVIII, Jorgo Zavira, Grigori përktheu Dhiatën e vjetër dhe Dhiatën e re, me shkronja shqipe që i shpiku vetë, të paktën më se gjysmë shekulli para përkthimit të Dhiatës së Re nga Vangjel Meksi e Grigor Gjirokastriti. Dhaskal Todri po ashtu, siç dëshmon Hahni, thuhet se ka përkthyer të dy Dhiatat, me një alfabet të posaçëm, të shpikur ose të sjellë prej tij në Elbasan. Për fat të keq dorëshkrimet e këtyre përkthimeve kanë humbur pa gjurmë ose janë shkatërruar, siç njofton Hahni për
shkrimet e Todrit. Megjithatë janë ruajtur disa fragmente nga shkrimet e Todrit dhe sidomos një dorëshkrim anonim elbasanas, ndoshta nga një Teodor Bogomili, sipas Shuteriqit.
Ajo që ka rëndësi të theksohet për traditën letrare elbasanase është pohimi i Hahnit se Dhaskal Todri u mor me krijimin e një gjuhe letrare të përbashkët për të dy dialektet e shqipes, aq të ndryshëm nga njëri-tjetri. Sipas këtij pohimi do të kishim përpjekjen më të hershme për një gjuhë të përbashkët letrare shqipe, që do t‘i paraprinte me një shekull ideve të Rilindjes kombëtare. Rajko Nachtigall e ka shtyrë më tej kontributin atdhetar të Teodor Haxhifilipit duke hedhur idenë se ai ka dashur të krijojë një kishë kombëtare shqiptare, ideja e së cilës jetonte ende në Elbasan deri në kohën kur ai e vizitoi qytetin (1917). Në këtë mënyrë ai vendos një paralelizëm mes veprimtarisë së Todrit dhe asaj të Dositej Obradovićit për sllavët e jugut dhe Adamant Koraisit për grekët, të cilët, nën ndikimin e iluminizmit perëndimor të shkollave më progresiste të Gadishullit dhe në një kontekst kulturor-historik të përbashkët ballkanik, përdorën gjuhën popullore në letërsi duke u bërë themeluesit e gjuhëve letrare të popujve të tyre me bazë gjuhën e folur.
Nga fragmentet e shkrimeve të Todrit të gjetura në manastirin e Shingjonit pranë Elbasanit dhe të botuara nga studiues të ndryshëm, si Hahni Geitleri, Pekmezi, Nachtigalli, Lef Nosi, Dh. Shuteriqi, mund të gjykojmë për dialektin e përdorur nga Todri, i cili sipas Hahnit duket shumë i purifikuar dhe i afruar me toskërishten, në dallim nga disa poezi gegërisht që gjendeshin në një fletore tjetër. Analiza e gjuhës së Todrit nxjerr në pah bazën dialektore gego-jugore të Elbasanit, me lidhje të shumta me toskërishten. Por këto përkime me toskërishten duken të jenë karakteristika të një faze më të vjetër të gegërishtes jugore të Elbasanit sesa një përzierje e vetëdijshme me qëllim krijimin e një gjuhe të përbashkët. Tipare të ngjashme me karakteristika të të dy dialekteve shfaq edhe gjuha e Dorëshkrimit anonim të Elbasanit, e cila paraqet veçori më arkaike se gjuha e Todrit, që nga një anë përkojnë me veçoritë gjuhësore të teksteve të vjetra të Veriut, dhe nga ana tjetër me tiparet e toskërishtes së vjetër. Pavarësisht nëse kjo përzierje gjuhësore është bërë me vetëdije ose jo, atë e ka lehtësuar fakti që e folmja e Elbasanit, në fazat më të vjetra, ishte shumë më pranë toskërishtes nga ç‘është sot.
Nga ana tjetër kanë luajtur rol edhe bashkëveprimet ndërdialektore në zonën ekonomiko-tregtare dhe kulturore, që në shekullin XVIII përfshinte një hapësirë të pandërprerë nga Durrësi e Elbasani në veri e deri në Follorinë e Janinë në jug. Me këto ndikime ndërkrahinore dhe me traditën shkrimore me bazë gegërishten e Elbasanit shpjegohen edhe gegizmat në tekstet shqip të Kavaliotit e të Danil Voskopojarit apo të Nektar Terpos. Një lidhje e autorit të Anonimit të Elbasanit me Voskopojën na dëshmohet nga një përkim interesant leksikor që vihet re në tekstin e Anonimit dhe në fjalorin e Teodor Kavaliotit: është fjala për neologjizmin kullotës ―bari‖, që s‘e kemi hasur gjëkundi tjetër.
Përpjekjet për shkrimin e shqipes me alfabete të posaçme në shek. XVIII dhe për kthimin e shkrimeve fetare në shqip, me synimin për t‘u shkëputur nga ndikimet e huaja dhe për të afirmuar liturgjinë fetare në gjuhën kombëtare, natyrisht duhen konsideruar shfaqje të vetëdijes kombëtare shqiptare mjaft kohë përpara Rilindjes. Në këtë mes nuk është pa domethënie fakti se alfabeti origjinal për shqipen që shpiku
Todri shërbeu në shek. XIX në Elbasan si shenjë e shqiptarizmit të atyre që e përdornin, në dallim nga përkrahësit e kishës greke që përdornin shkronjat greke, dhe si një kërkesë për të afirmuar më mirë gjuhën shqipe si një gjuhë e veçantë dhe popullin shqiptar si i dalluar nga të tjerët.
U ndalëm pak më gjatë në traditën shkrimore të shek. XVIII për të theksuar faktin se ky shekull nuk ishte shekulli i përgjumjes kombëtare, por paraprijësi dhe ndriçuesi i rrugës drejt Rilindjes Kombëtare të shekullit XIX. Gjithsesi vetëm në këtë shekull u zhvilluan dhe poqën në mënyrën më të plotë kushtet ekonomike-shoqërore, historike, politike e kulturore që bënë të mundur ngjizjen e ideologjisë kombformuese shqiptare, që vendoste në plan të parë vlerat kombëtare mbi partikularizmat krahinore
e fetare. Për arsye të zhvillimit më të madh ekonomik e kulturor të vendit ku kishin gjetur strehë prej qindra vjetësh, këto kushte u poqën më herët tek arbëreshët e Italisë, prej të cilëve dolën edhe disa nga nismëtarët e Rilindjes kombëtare shqiptare. Krahas me traktatet për identitetin historik-kulturor, antropologjik e gjuhësor të arbëreshëve si popull i ndryshëm nga grekët, me të cilët shpesh herë i ngatërronin për shkak të përkatësisë së njëjtë fetare, ndër dijetarët arbëreshë u artikulua më herët edhe ideja e një gjuhe të përbashkët për të gjithë shqiptarët. Kjo ide, në fillim pas gjase e kufizuar për rrethet letrare arbëreshe, duket se kishte zënë rrënjë që në shekullin XVIII tek arbëreshët intelektualë, të cilët me lëvrimin e letërsisë së tyre e ngritën gjuhën shqipe jo vetëm në rangun e një gjuhe ―poetike‖, me tekstet e Nikollë Brankatit, Nikollë Filjes, Nikollë Ketës, por edhe të një gjuhe ―zyrtare‖, p.sh. me letrat në shqip e latinisht të Imzot Zef Skiroit drejtuar Papës, apo në tekstet teologjike e doktrinare të hartuara nga Nikollë Keta. Këto tekste shpërfaqin një gjuhë letrare shqipe mbidialektore, të përzier me elemente të toskërishtes, gegërishtes dhe toskërishtes arbëreshe dhe të pastruar nga ndikimet dialektore dhe ato italiane, me tiparet e një koineje të komunikimit të shkruar. Por në mënyrë të vetëdijshme dhe të argumentuar kjo ide u shpreh së pari nga gjuhëtari i shquar Dhimitër Kamarda në vitin 1866, kur shtroi nevojën për një gjuhë të përbashkët për të gjithë kombin shqiptar, me perspektivën për t‘u bërë ajo një ditë edhe gjuhë letrare. Kamarda e ka të qartë se gjuha letrare duhet të mbështetet mbi një bazë dialektore të caktuar, por sa më të gjerë e të kuptueshme për të dy dialektet e shqipes. Ai mendon se ekziston një hapësirë gjuhësore qendrore ku takohen e përzjehen të dy dialektet e shqipes, hapësirë që
shkon nga lumi Shkumbin deri në Vjosë, e folmja e së cilës do të ishte më e përshtatshmja për t‘u bërë gjuhë e përbashkët. Në të njëjtën periudhë kohore flamurtari i Rilindjes kombëtare De Rada kishte përpunuar idenë e një gjuhe letrare për të gjithë arbëreshët dhe shqiptarët, edhe pse e shihte këtë gjuhë te e folmja e shkruar e arbërishtes së Kalabrisë, pra te gjuha që përdorte ai. Ai e shihte studimin e
gjuhës si mjet bashkimi të shqiptarëve dhe të zgjimit të ndërgjegjes kombëtare, prandaj punoi me ngulm për promovimin e gjuhës shqipe me botime të ndryshme për lashtësinë e saj, për gramatikën dhe alfabetin, me organizime kongresesh gjuhësore e me ngritjen e katedrës së gjuhës shqipe në Napoli. Në themel të idesë së vet rilindase ai kishte krijimin e një letërsie kombëtare shqipe të cilën u mundua ta krijonte vetë duke u nisur nga modelet e poezisë popullore dhe duke u përpjekur ta përpunojë këtë gjuhë me synimin për të krijuar një gjuhë letrare.
Jo shumë vite më vonë, në 1877, një kërkesë të ngjashme do ta shtrojë mendimtari dhe atdhetari i spikatur pararendës i Rilindjes, Zef Jubani, i cili u dallua edhe në fushë të gjuhës me krijimin e një alfabeti, hartimin e një gramatike dhe me mendimet për një gjuhë letrare të përbashkët. Ai e shtron drejt çështjen e alfabetit të përbashkët për të gjithë shqiptarët i cili nuk mund të vlejë si i tillë ―pa u vendosur nga një mbledhje e letrarëve shqiptarë dhe arbëreshë. Ky alfabet do të shërbejë si mjet që gjuha shqipe të ketë letërsinë e vet me parime të përshtatshme për natyrën e saj.
Mbi këtë bazë filologët do të mund të dallojnë dialektet e ndryshme e të shumta të shqipes dhe duke i krahasuar, të vlerësojnë njërin prej tyre si më i përshtatshmi për të qenë i parë. Me këtë kërkesë Jubani shtron nevojën e një gjuhe të përbashkët letrare për të gjithë shqiptarët dhe në këtë çështje, ashtu si në shumë të tjera që lidhen me vizionin e tij për të ardhmen e kombit shqiptar, është në pararojë ndër shqiptarët e trojeve kompakte shqiptare.
Veprimtarët e Rilindjes kombëtare i përqendruan përpjekjet te përhapja e letërsisë dhe arsimit në gjuhën shqipe si mjetin kryesor për forcimin e vetëdijes kombëtare të shqiptarëve. Në fjalorin rilindas termat gjuhë dhe komb ishin një binom i pandarë. Në këtë periudhë u artikuluan më qartë idetë për një gjuhë letrare për të gjithë shqiptarët. Rilindasi i madh, Sami Frashëri, duke vënë theksin te ruajtja e gjuhës amtare si mjeti kryesor i ruajtjes së identitetit kombëtar, i mëshon njëkohësisht shkrimit të gjuhës, si detyra parësore që duhet të kryejë një komb për të ruajtur kombësinë e tij. Në vizionin e tij për të ardhmen e kombit shqiptar ai parashikon edhe një gjuhë të përbashkët, e cila do të krijohet në kryeqytetin e ardhshëm të Shqipërisë me përzierjen e të folmeve të ndryshme të banorëve të ardhur nga të katër anët e vendit dhe do të shërbejë si gjuha letrare e gjithë Shqipërisë. Samiu, ashtu si dhe rilindasit e tjerë, i shihte si një komb i vetëm shqiptarët gegë e toskë, madje si një nga kombet më të vjetër të Evropës e të botës, dhe për sa i përket gjuhës, ata ―flasinë një gjuhë me fort pakë të ndruarë, të cilëtë do të ngrihetë fare për s‘afri duke ndërtuarë gjuha. Kështu ai parashikon se me përpunimin e gjuhës në letërsi, ndryshimet themelore midis dialekteve do të vijnë duke u rrudhur, deri në zhdukje.Në periudhën e Lidhjes së Prizrenit, si një fillesë formacioni shtetëror autonom shqiptar të krijuar nga ndërgjegja kombëtare e shqiptarëve, doli si një nga nevojat më të ngutshme çështja e një alfabeti të njësuar për shkrimin e shqipes, në mënyrë që të zhvillohej letërsia shqipe dhe arsimi kombëtar. Kjo nevojë u konkretizua me krijimin nga Komiteti i Stambollit të Shoqërisë së të shtypurit shkronja shqip (1879) me kryetar Sami Frashërin dhe anëtarë figurat kryesore të Lidhjes së Prizrenit. Shoqëria mori përsipër detyrën e drejtimit e të organizimit të përpjekjeve për të ngritur shkolla shqipe në gjithë vendin dhe për të zhvilluar me ritme më të shpejta letërsinë shqiptare, duke botuar tekste shkollore, vepra letrare, broshura shkencore e organe periodike shqipe.
Hapi i parë që ndërmorën nismëtarët e Shoqërisë ishte krijimi i një alfabeti të përbashkët, gjë që u realizua me miratimin e projektit të Sami Frashërit, i quajtur alfabetit të Stambollit. Ky alfabet pati përhapje të gjerë dhe luajti një rol të rëndësishëm në lëvizjen kulturore shqiptare. Nga gjiri i Shoqërisë së Stambollit dolën edhe shoqata të tjera atdhetare-kulturore si klubet ―Bashkimi‖ të cilët përpunuan edhe ata një alfabet të shqipes që u zbatua krahas me të parin dhe më vonë u miratua si njëri nga dy alfabetet për shkrimin e shqipes në Kongresin e Manastirit (1908).
Në këtë periudhë veprimtarët e Rilindjes shtruan nevojën edhe të një gjuhe të përbashkët. Në një letër që i drejton De Radës bashkë me Jani Vreton dhe Naim Frashërin, Sami Frashëri shkruante: ―Lidhja Shqiptare kërkon bashkimin e Shqipërisë në një vilajet autonom‖. Krahas bashkimit politik Samiu shtronte edhe çështjen e gjuhës së përbashkët: ―Një gjuhë shqipe e pandame dhe e njëjtë na duhet se shumë gjuhë e dialekte sjellin ndarje e mërgim. Gjuha shqipe do të bëhet e begatë, e gjerë e do të shpëtonjë nga të pasurit nevojë me fjalë të huaja dhe gjithë dialektet do të gjenden të bashkuara e të përzjera.‖
Gjithë veprimtaria gjuhësore e letrare e rilindësit Konstandin Kristoforidhi (1827-1895) do të përmbante në mënyrë implicite idenë e tij për gjuhën e ardhshme të përbashkët letrare shqipe. Si njohës i thellë i gjuhës amtare si në përhapjen e saj gjeografike-dialektore ashtu dhe në fazat e vjetra të saj, ai pasqyroi në Fjalorin e tij (1904) pasuri leksikore nga të gjithë dialektet dhe nga tekstet të vjetra të Budit, Bardhit
e Bogdanit, duke vendosur një gur themeli në kodifikimin e gjuhës letrare shqipe. Për të njëjtin qëllim shërbeu edhe gramatika e tij e gjuhës shqipe (1882) e mbështetur në dialektin toskë. Me lëvrimin e gjuhës shqipe në të dy dialektet ai dëshmoi se mes tyre nuk ka dallime të mëdha dhe u përpoq për afrimin e tyre në shkrim. Ai zhvilloi edhe një punë të ngjeshur krijuese për pasurimin e fjalorit të shqipes me neologjizma të goditur. Cilësimi që përdori ai për veten si ―babai i gjuhës shqipe‖ tregon për veprimtarinë e ndërgjegjshme të tij për themelimin e një gjuhe letrare shqipe.
Çështjen e gjuhës letrare shqipe do ta trajtonte më pas në mënyrë sistematike Faik Konica në revistën Albania, që në numrin e parë të saj më 1897, me rubrikën ―Për themelin e nja gjuhës letrarishtes shqip.
Përfytyrimi i rilindësve për gjuhën letrare kombëtare shqipe ishte krijimi i saj nga një përzgjedhje e të folmeve të ndryshme krahinore, që do ishte produkt i punës krijuese të lëvruesve të gjuhës. Këtë ide e pati një kohë Kamarda, i ndikuar nga procesi i formimit të gjuhës letrare italiane, i cili përgatiti edhe një antologji me tekste të zgjedhura shqipe për të bërë të njohur modelet gjuhësore të anëve të ndryshme të hapësirës shqiptare. Kamarda ndërmori madje edhe nismën vetjake për të krijuar një gjuhë të përbashkët letrare, mbidialektore, me rastin e përkthimit në shqip të një studimi të Dora D‘Istrias, botuar në frëngjisht në vitin 1866. Për këtë qëllim ai lexoi e studioi tekstet e vjetra shqipe dhe gjuhën tyre, si dhe gjithë çka ishte botuar në shqip deri në atë kohë, dhe përdori atë lëndë dialektore që i dukej më e mira, më e fismja e më e pastra shqipe. Edhe Faik Konica në fillimet e revistës Albania kishte mendimin se gjuha letrare duhet krijuar me lëndën e nëndialekteve të ndryshme, sipas disa rregullave të caktuara. Sipas kësaj ideje disa rilindas shkruanin në një gjuhë të përzier, si Jani Vreto, Samiu dhe Naimi, vetë Konica në fillimet e revistës Albania, Luigj Gurakuqi etj. Me kalimin e kohës, kur u bë e qartë se shkrirja e dialekteve në një nuk kishte gjasa të ndodhte në një kohë të parashikueshme, veprimtarët dhe filologët pasrilindas ndërruan mendim lidhur me gjuhën e përbashkët të shkrimit dhe u përqendruan në një dialekt natyror si bazë e gjuhës së shkrimit, në hullinë e idesë së Zef Jubanit, të Kamardës e të Konicës për ―gjuhën e mesme‖ ose të Elbasanit e rrethinave të tij si ―e folmja më e bukur e më e pastër shqipe‖ dhe njëkohësisht si ―urë midis dialekteve‖, ku përziheshin elemente të të dy dialekteve të shqipes.
Megjithëse përpjekjet për krijimin e vullnetshëm të një gjuhe të përbashkët nga përzierja dialektore u treguan të pasuksesshme, përpjekjet e përbashkëta afatgjata të pararendësve të Rilindjes, të vetë rilindasve dhe të të gjithë shkrimtarëve të mëvonshëm që u ndikuan nga ideja e një gjuhe letrare mbidialektore me pjesëmarrjen e të dy kryedialekteve të shqipes, kontribuan në formimin e një gjuhe letrare të përpunuar e të pasuruar me lëndë gjuhësore nga e gjithë hapësira mbarëshqiptare. Në fund të fundit, siç thotë Çabej, këto qarqe parakombëtare, qarku letrar katolik, ai ortodoks dhe qarku italo-shqiptar, duke kontribuar secili me elementet e veta dhe pavarësisht nga njëri-tjetri, janë derdhur të gjitha në ―lumin e literaturës nacionale të shek. XX.
Në një ndërlidhje e bashkëveprim të ngushtë shkak-pasojë, shkrimi i gjuhës shqipe, hapja e shkollave shqipe dhe përhapja e letërsisë në gjuhën shqipe nga fundi i shekullit XIX e fillimi i shek. XX patën një ndikim të jashtëzakonshëm në forcimin e idesë kombëtare që çoi në pavarësimin e Shqipërisë më 1912.

 

[the_ad id=”6025″]

 

[the_ad id=”4118″]

FERIZAJ, KL”JERONIM DE RADA”

FERIZAJ, KL”JERONIM DE RADA”

ferizaj

Ferizaj, KL “Jeronim De Rada”
Shkruan Prof. Zymer Mehani
Orë letrare në mbështetje të Projektit Global “100.000 Poetë për Ndryshime në Botë”
Më 24 shtator 2016  në Shtëpinë e Kulturës  në organizim të Klubit Letrar’’ Jeronim de Rada’’, u mbajt ora letrare në mbështetje të projektit global,’ 100,000 Poetë Për Ndryshime Në Botë”, ’’Hundred thousand poets for change’’.
Programin e drejtuan Kryetarja e Klubit, Prof. Dr. Qibrije Demiri dhe z Faruk Buzhala. Në këtë manifestim kishte poetë nga të gjitha viset e atdheut, që me vargjet e tyre e pasuruan këtë orë letrare.
Me poezitë e tyre u paraqitën:
1. Alban Hysa, jurist, muzikant dhe poet nga Kaçaniku;
2. Shqiponje Tahiri, fituese e dy çmimeve në gara të recituesve;
3. Ymri Musliu,
4. Mirlinda Koxha,
5. Ramadan Asllani,
6. Silva Tërrnava,
7. Tahir Seferi, rapsod dhe poet nga Shkupi;
8. Edona Salihu, recituese dhe krijuese,
9. Agim Desku, Klinë;
10. Sami Sherifi, kryetar i KL “ABC poetike”, Shkup;
11. Vita Çaushi-Halili,
12. Gëzim Arifi,
13. Rudi Berisha, kryetar i KL”Zahir Pajaziti”, Prishtinë;
14. Bardh Frangu, krijues nga Ferizaj;
15. Vjollca Ahmeti,
16. Fadil Curri, naëtar i SH SH”Fahri Fazliu”, Kastriot;
17. Dilaver Asani, Gostivar,
18. Ndue Uka,
19. Selvije Shijaku, Prizren,
20. Sami Vranovci,
21. Nuhi Sadiku
22. Faruk Buzhala, Ferizaj.
Falënderojmë kryetaren e Klubit Letrar “Jeronim de Rada” në Ferizaj Prof. Dr. Qibrije Demiri dhe bashkëpunëtorët e saj për pritjen e ngrohtë dhe organizimin e këtij manifestimi.

14494851_1845394449029229_1961121099599466684_n

 

[the_ad id=”6025″]

 

[the_ad id=”4118″]

GJUHA SHQIPE- NYJA, QË GJATË HISTORISË BASHKOI GJITHË SHQIPTARËT

GJUHA SHQIPE- NYJA, QË GJATË HISTORISË BASHKOI GJITHË SHQIPTARËT

GJUHA-SHQIPE

 

GJUHA SHQIPE- NYJA, QË GJATË HISTORISË BASHKOI GJITHË SHQIPTARËT
E përgatiti Prof. Zymer Mehani
Gjuha dhe kultura materiale e shpirtërore e shqiptarëve, të formuara gjatë shekujve të parë të historisë së tyre e të konsoliduara veçanërisht në shekujt e mesjetës, mbetën një faktor i rëndësishëm, që shprehte njësinë etnike të popullit shqiptar, që shtrihej në një territor kompakt, dikur më të gjerë, por tashmë i rrudhur gjatë dyndjeve të popujve në Ballkan. Ky territor përputhej përafërsisht me truallin e banuar në lashtësi nga paraardhësit e tyre, ilirët e Jugut. Epoka e Rilindjes solli përparime të mëdha në kulturën e shqiptarëve e në radhë të parë në lëvrimin e gjuhës shqipe, e cila ishte dëshmi e bashkësisë së shqiptarëve, tipari themelor i kombit shqiptar, nyja qendrore që bashkonte gjithë shqiptarët, pa dallim krahine e feje. Në gjuhën shqipe u theksuan prirjet për afrimin e varianteve letrare të dy dialekteve (të veriut e të jugut) dhe u hodhën themelet e gjuhës letrare shqipe. Konsolidimi i shqiptarëve si komb i bashkuar shtroi si kërkesë të domosdoshme lëvrimin e mëtejshëm të gjuhës shqipe, kapërcimin e prapambetjes në shkrimin e shqipes, të trashëguar nga shekujt e sundimit osman, që u shpreh në përpjekjet për vendosjen e një alfabeti të njëjtë dhe në zhvillimin gjatë shek. XIX të një letërsie të gjerë artistike, didaktike e publicistike.
Gjatë Rilindjes u hodhën themelet e letërsisë dhe të kulturës së sotme shqiptare në tërësi. Në fundin e atij shekulli kultura e re kombëtare nuk ishte më aspiratë, por përbënte, me breza të tërë shkrimtarësh, mendimtarësh, publicistësh e dijetarësh të fushave të ndryshme, një realitet, i cili kishte provuar katërcipërisht identitetin e përveçëm kulturor të popullit shqiptar, si edhe vitalitetin e forcën e tij krijuese kulturore. Përveç kësaj, mbi bazën e kulturës popullore, me variantet e nënvariantet e shumta, morën shtrirje të gjerë mbarëshqiptare elemente të rëndësishme të fushës materiale e shpirtërore, të mënyrës së jetesës, të veshjeve, të veglave të prodhimit, të ndërtimeve, të krijimtarisë artistike (të folklorit etj.), të cilat u bënë pronë e përbashkët e gjithë popullit.
Në zhvillimin e mëtejshëm të kombit dhe të nacionalizmit shqiptar, si në çdo vend tjetër, ndikuan edhe ndryshimet që ndodhën në jetën ekonomike të Shqipërisë qysh në shek. XVIII e sidomos në shek. XIX. Në këtë periudhë, kur zhvillohet procesi i shthurjes së mëtejshme të feudalizmit dhe i lindjes së ekonomisë së tregut, kur forcohen lidhjet e komunikacionit, ato ekonomike e tregtare ndërmjet qytetit e fshatit dhe ndërmjet qyteteve, si edhe ato ndërkrahinore, kur formohet një treg i përbashkët kombëtar dhe zgjerohen lidhjet tregtare të Shqipërisë me shtetet evropiane, vendin e ndjenjave të izolimit e të partikularizmit të ngushtë, krahinor e provincial, e zunë ndjenjat e interesave të përbashkët të të gjithë kombit e të territoreve të banuara prej tij. U rrit roli i qyteteve, jo vetëm si qendra të administratës osmane, por edhe si qendra të jetës ekonomike e politike të Shqipërisë. Këto zhvillime, që ndodhën gjatë Rilindjes, sollën forcimin e ndërgjegjes kombëtare te shqiptarët, që u shpreh me vetëdijen e tyre të përbashkët për përkatësinë në të njëjtën etni, në të njëjtin komb, komb që jetonte në një territor të përbashkët, që kishte prejardhje, gjuhë, zakone, formim shpirtëror, kulturë e histori të njëjtë dhe që dallohej nga të tjerët. Këto elemente kishin fituar qëndrueshmëri si rrjedhim i qëndresës shekullore të popullit shqiptar për t’i mbrojtur nga pushtuesit e huaj e sidomos nga ata osmanë; ato u ruajtën e u trashëguan nga shqiptarët edhe në epokën e Rilindjes.
Gjatë Rilindjes lindi dhe u zhvillua ideologjia e re kombëtare, e cila, duke u ngritur mbi ndarjet krahinore e fetare, shprehte aspiratat jo më të krahinave të veçanta, por të të gjithë Shqipërisë dhe të të gjithë shqiptarëve. Thelbin e saj e përbënte lufta kundër shtypjes kombëtare, jo vetëm me mjete materiale, të armatosura, por në radhë të parë me ato intelektuale, me idetë që argumentonin të drejtën e natyrshme njerëzore të popullit shqiptar për të qenë i lirë e i pavarur kombëtarisht. Ashtu si te popujt e tjerë, kjo do të arrihej vetëm me formimin e një shteti kombëtar e të veçantë shqiptar. Këto ide, të përhapura gjerësisht në rrethet e kulturuara brenda e jashtë vendit nëpërmjet librave e shtypit, u futën dora¬dorës edhe në mendjet e njerëzve të thjeshtë, ndihmuan në formimin te populli shqiptar të ndërgjegjes së përbashkët kombëtare, e cila mishëronte vullnetin e gjithë kombit.
Rilindja ishte një lëvizje e gjerë, që tërhoqi në jetën politike të gjitha forcat shoqërore të popullit shqiptar dhe që kishte rrënjë të thella historike. Ajo u zhvillua në një truall të përgatitur nga kryengritjet popullore, që nuk u ndërprenë gjatë katër shekujve të robërisë osmane dhe që drejtoheshin kundër kësaj robërie. Gjatë këtyre lëvizjeve ishte formuar te shqiptarët ndjenja e kombësisë, e identitetit dhe e individualitetit të tyre të veçantë përballë sundimtarëve të huaj. Por këto lëvizje, edhe pse kishin karakter çlirimtar, mbetën prej fillimit deri në fund lëvizje të veçuara e të palidhura ndërmjet tyre. Epoka e Rilindjes krijoi kushtet për bashkimin e tyre, për t’i kanalizuar ato në hullinë e lëvizjes kombëtare. Megjithatë, lëvizje organizativisht të veçuara e pa lidhje me njëra-tjetrën pati edhe gjatë Rilindjes. Ato dëshmonin se ndërgjegjja kombëtare nuk kishte arritur ende kudo pjekurinë në shkallën e duhur. Konsolidimi i ndërgjegjes kombëtare kaloi përmes një rruge të vështirë, duke kapërcyer prirjet e lokalizmit, të separatizmit patriarkal feudal, të trashëguara nga e kaluara. Të zhvilluara në rrethanat e reja, që u krijuan në shek. XIX, këto kryengritje të shtresave të ndryshme të popullsisë morën tipare të reja, filluan të karakterizohen nga ndjenja e bashkësisë së interesave të të gjithë shqiptarëve kundër sundimtarëve osmanë. Ato u shkrinë dora¬dorës në lëvizjen e përgjithshme kombëtare dhe u bënë pjesë e saj.
Rilindja solli elemente të reja edhe në organizimin e drejtimin e lëvizjes çlirimtare shqiptare, duke e ngritur atë në një shkallë më të lartë. Nga kuvendet e besëlidhjet krahinore e ndërkrahinore, që drejtonin veprimet e përbashkëta luftarake në shkallë të gjerë, u kalua në formimin e organizatave udhëheqëse mbarëshqiptare, që drejtonin lëvizjen në shkallë kombëtare, siç qenë Lidhja Shqiptare e Prizrenit (1878¬-1881) e Lidhja Shqiptare e Pejës (1899¬-1900) gjatë shek. XIX, si dhe komitetet kombëtare në fazën e fundit të Rilindjes. Themelimi i organizatave të tilla udhëheqëse diktohej si nga shtrirja e njëkohshme e lëvizjes në mbarë trevat shqiptare, ashtu edhe nga karakteri i përgjithshëm kombëtar i objektivave të saj gjatë Rilindjes.

 

[the_ad id=”6025″]

 

[the_ad id=”4118″]